Cal é a diferenza entre polisemia e homonimia?

A polisemia é un mesmo significante con dous ou máis significados, adquiridos ao longo da historia. A homonimia son dúas palabras distintas con distintos significados que coinciden no significante, debido á evolución fonética.

Que son a denotación e a connotación?

A denotación é o significado obxectivo dunha palabra, o que coincide co dicionario e está illado do contexto. A connotación son significados subxectivos que se engaden segundo o contexto, sociais ou individuais.

Que é o Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega?

É o plan de 2004 que serve de base para a planificación lingüística en Galicia. Para elaborar un plan cómpre un diagnóstico (técnica DAFO), a definición de problemas e obxectivos, a asignación de liñas de actuación e a avaliación periódica.

Resumo de semántica, normalización lingüística e literatura galega

Resumen

Este documento repasa as principais relacións semánticas (sinonimia, polisemia, homonimia, antonimia e inclusión), as causas e tipos de cambio semántico, e as institucións e actuacións da normalización da lingua galega desde 1983. Inclúe tamén un percorrido polo teatro galego de finais do século XX e polo ensaio galego, con autores e trazos característicos de cada etapa.

Puntos clave

A sinonimia pode ser total (intercambiable en calquera contexto) ou parcial (intercambiable só en certos contextos).
A polisemia é un significante con dous ou máis significados; a homonimia son dúas palabras distintas que coinciden no significante.
A antonimia divídese en complementarios, graduais e recíprocos ou inversos.
As causas do cambio semántico son lingüísticas, históricas, sociais e psicolóxicas.
O Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega (PXNLG) de 2004 é a base da planificación lingüística.
Na promoción dos 80 do teatro galego destacan o metateatro e o humor absurdo; na dos 90, a intertextualidade e a comedia.

Ponte a prueba

1. A sinonimia

Relación semántica entre lexemas na que un significado ten dous ou máis significantes:

Total, absoluta ou perfecta: intercambiábeis en calquera contexto e deben coincidir en ambos significados (denotativo e connotativo).
Parcial: intercambiábeis en determinados contextos ou cando coinciden no significado denotativo, non no connotativo.

2. Polisemia e homonimia

Polisemia: relación semántica consistente en que un significante posúe dous ou máis significados (debido á adquisición de novos significados ao longo da historia).
Homonimia: relación semántica pola que dúas palabras distintas, con distintos significados, coinciden no significante (debido á evolución fonética).
Homofonía: coincidencia na pronuncia, pero non na escrita (ex: vaca/baca).
Homografía: coincidencia na escrita (ex: don: agasallo/tratamento).

3. Antonimia

Relación semántica pola que dous termos teñen significados opostos. Hai varios tipos:

Complementarios: a afirmación dun dos termos supón a negación do outro (ex: vivo/morto, acender/apagar).
Antónimos ou graduais: os termos posúen o mesmo trazo semántico, pero en diferente grao. Podemos facer unha escala con eles (ex: quente/frío).
Recíprocos ou inversos: termos opostos polos que a existencia dun implica a existencia do outro (ex: comprar/vender, neta/avoa).

4. Inclusión: hiperonimia, hiponimia e meronimia

Relacións semánticas nas que un termo xeral inclúe termos máis concretos, ou á inversa:

Hiperonimia: un termo xeral (hiperónimo) inclúe termos máis específicos (hipónimos).
Hiponimia: a relación existente entre un termo específico (hipónimo) e un termo xeral (hiperónimo).
Cohiponimia: relación existente entre os hipónimos dun mesmo hiperónimo.
Meronimia: relación existente entre a parte e o todo (ex: brazo, man, cabeza respecto de corpo).

O cambio semántico

Referencia: p. 155-156: ex. 1 e 4

Causas do cambio semántico

Lingüísticas: un termo asociado con frecuencia a outro pode mudar de categoría gramatical e de significado.
Históricas: a medida que avanza a sociedade, xorden novos instrumentos que requiren novos nomes (neoloxismos) ou a mudanza de significados existentes (ex: coche).
Sociais: o paso dun termo de uso nun grupo social a outro (especialización ou xeneralización).
Psicolóxicas: uso de tabús e eufemismos (morte, funcións fisiolóxicas, partes do corpo).

Ampliación: Denotación e Connotación

Denotación: significado obxectivo dunha palabra; coincide co significado do dicionario, illado do contexto.
Connotación: significados subxectivos engadidos segundo o contexto (sociais ou individuais).

Tipos de cambios semánticos

Tabús: conceptos socialmente inadecuados (fisioloxía, sexo, política, relixión).
Eufemismos: termos substitutivos aceptados socialmente.
Disfemismos: termos informais con connotacións negativas (ex: sacamoas por dentista).
Metáfora: transferencia do significante pola semellanza dos significados.
Metonimia: transferencia dos significantes pola contigüidade dos significados (parte polo todo, continente polo contido).
Etimoloxía popular: similitude de significantes.
Elipse: dous significantes semellantes asimilados por un deles.

Institucións e normalización

Son o principal axente de normalización. A Xunta de Galicia, a través da Secretaría Xeral de Política Lingüística, e as deputacións e concellos, destinan orzamento á promoción do galego.

Actuacións normalizadoras (desde 1983)

Mellora da competencia en galego mediante formación.
Introdución do galego en empresas e asociacións.
Financiamento da CRTVG.
Extensión do galego no ensino.

Eivas da política lingüística

Falta de formación específica en planificación.
Incumprimento da normativa legal por falta de vixilancia.
Inadecuado seguimento dos investimentos (subvencións á prensa).

Planificación lingüística

O Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega (PXNLG) de 2004 é a base. Para elaborar un plan, cómpre:

Diagnóstico (técnica DAFO: Debilidades, Ameazas, Fortalezas, Oportunidades).
Definición de problemas e obxectivos.
Asignación de liñas de actuación e temporalización.
Avaliación periódica e compromiso institucional.

Teatro galego na fin do século XX

Promoción dos 80

Trazos: Metateatro, culturalismo, humor absurdo, anonimia de personaxes.
Autores: Miguel Anxo Fernán-Vello, Luísa Villalta, Xesús Pisón Villapol, Xosé Luís Martínez Pereiro, Alberto Avendaño, Antón Reixa.

Promoción dos 90

Trazos: Menor carga simbólica, intertextualidade, comedia, neorruralismo, profesionalización.
Autores: Cándido Pazó, Raúl Dans, Manuel Carlos Núñez Singala.

Ensaio galego

Consolidación (anos 50)

Impulsado pola Editorial Galaxia e o Grupo Nós. Autores clave: Ramón Piñeiro, Celestino Fernández de la Vega, Domingo García-Sabell, Xoán Rof Carballo e Francisco Fernández del Riego.

Últimas décadas do século XX

Desenvolvemento grazas ao marco legal (Constitución, Estatuto, LNL). Destacan as revistas ideolóxicas (A trabe de ouro, Luzes) e o ensaio político/económico de autores como Xosé Manuel Beiras, Ramón López Suevos e Xosé Luís Barreiro Rivas.