Bilingüismo, diglosia e normalización do galego: resumo

Bilingüismo, diglosia e conflito lingüístico

Nunha sociedade na que conviven dúas linguas, como o galego e o castelán, prodúcense situacións de contacto lingüístico que se poden explicar a través do bilingüismo e da diglosia.

O bilingüismo é a capacidade dunha persoa ou comunidade para usar dúas linguas, mentres que a diglosia é a convivencia desigual entre elas, onde unha ten maior prestixio social e se usa en contextos formais, e a outra queda máis restrinxida a usos familiares ou informais, o que xera un conflito lingüístico.

No caso do galego e o castelán, esta situación implica unha distribución desigual das funcións sociais das linguas.

Ademais, existen prexuízos e estereotipos lingüísticos sobre o galego, como consideralo pouco útil, propio do rural ou sen prestixio, o que pode provocar actitudes de autoodio e unha menor transmisión da lingua.

Todo isto dificulta o proceso de normalización do galego e afecta ao seu uso social.

Variedades dialectais do galego

No texto isto obsérvase en:

Bloque occidental

• Situación: Ocupa a parte oeste das provincias de Pontevedra e A Coruña.
• Trazos fonéticos: Hai seseo implosivo en todo o bloque e seseo explosivo na zona máis occidental, e tamén gheada.
• Trazos morfolóxicos: Plural en -ns (cans, pantalóns), terminacións -án/-án (o irmán, a irmá) e pronome “ti”.
• Áreas: Fisterra, Bergantiñá, Pontevedra occidental.

Bloque central

• Situación: Ocupa o leste de Pontevedra e A Coruña e case toda Lugo e Ourense.
• Trazos fonéticos: Non hai seseo e hai gheada na parte oeste.
• Trazos: ca-/ga-, ditongo ui → muito, truita, formas “moito”, “troita”.
• Trazos morfolóxicos: Plural en -s, terminacións -ao/-á (o irmao, a irmá) e pronome “ti/tu”.

Bloque oriental

• Situación: Leste de Lugo e Ourense + galego exterior (Asturias, León, Zamora).
• Trazos fonéticos: Non hai gheada (agás Ancares) e non hai seseo, con cua-/gua- e ditongos oi, u, iu → moito, mutio, miuto.
• Trazos morfolóxicos: Plural en -ís (caís, pantaloís), terminacións -ao/-á (o irmao, a irmá) e pronome “tu”.

O proceso de normalización lingüística

A normalización lingüística consiste en converter unha lingua nun medio habitual de comunicación en todos os ámbitos da sociedade. O seu obxectivo é aumentar o número de falantes e ampliar os seus usos sociais.

Este proceso está apoiado por documentos legais como a Constitución de 1978, o Estatuto de Autonomía de 1981, a Lei de Normalización Lingüística e o Plan Xeral de Normalización Lingüística.

Ademais, interveñen diferentes sectores: por unha banda, a Administración pública a través de políticas lingüísticas; por outra, asociacións e colectivos sociais; e finalmente, a acción individual dos falantes, que é clave para cambiar hábitos de uso.

Na actualidade, existen aspectos positivos como a oficialidade do galego, a súa presenza no ensino e a mellora da súa consideración social. Porén, tamén hai dificultades como a escasa transmisión xeracional e a pouca presenza nos medios de comunicación.

En conclusión, hai dúas visións: unha positiva, que considera suficiente o apoio institucional, e outra máis pesimista, que considera que non existe unha normalización real e efectiva.