Giza Gorputzaren Sistemak: Funtzionamendua eta Osagaiak

Giza Gorputza: Sistema Nagusien Funtzionamendua

Gure gorputza makina konplexu bat da, hainbat sistemaz osatua. Sistema hauek elkarrekin lan egiten dute bizi-funtzioak betetzeko.

Arnas Sistema

Arnas sistemaren ardura nagusia airean dagoen oxigenoa odoleraino garraiatzea eta gorputzak sortzen duen karbono dioxidoa (CO2) kanporatzea da.

• Arnasbideak: Airea biriketaraino garraiatzeko bideak dira.
• Birikak: Barnealdean albeoloak dituzte. Albeoloetan airearen eta odolaren arteko gas-trukea gertatzen da.

Odol Sistema

Odol-sistemak odola gorputz osoan zehar garraiatzen du, oxigenoa eta elikagaiak zelula guztietara eramanez eta hondakinak kanporatuz.

• Bihotza: Odola ponpatzen duen giharra da, motor baten antzera funtzionatzen du.
• Zainak eta arteriak: Odola garraiatzen duten hodiak dira. Arteriek oxigenoan aberatsa den odola garraiatzen dute bihotzetik gorputz osora. Zainek, berriz, karbono dioxidoan aberatsa den odola itzultzen dute biriketara.
• Odola: Gorputzak funtzionatzeko behar dituen elikagaiak, oxigenoa, hondakinak eta CO2 garraiatzen dituen likidoa da.

Sistema Lokomotorea

Sistema lokomotoreak mugimendua ahalbidetzen du.

• Muskuluak: Gorputzaren jarrera mantentzen dute eta mugimendua sortzen dute uzkurtzeko eta erlaxatzeko gaitasunari esker. Gorputzean 650 muskulu inguru daude.
• Hezurrak: Gorputzari eusten diote. Gizakiok 206 hezur ditugu.
• Artikulazioak: Bi hezur edo gehiago elkartzen dituzten egiturak dira, mugimendua ahalbidetuz.

Nerbio Sistema

Nerbio-sistemak gorputzaren funtzionamendua eta ingurunearekiko harremana erregulatzen ditu.

• Nerbio-sistema zentrala: Garunak, zerebeloak eta bizkarrezur-muinak osatzen dute. Jasotako informazioa prozesatu eta erabakiak hartzen ditu.
• Nerbio-sistema periferikoa: Nerbio hartzaileek eta nerbio eferenteek (motorrak) osatzen dute. Informazioa jaso eta nerbio-sistema zentralera bidaltzen dute, eta, era berean, erantzunak muskuluetara eta organoetara bideratzen dituzte.

Digestio Aparatua

Digestio-aparatuak janaria organismoan sartu eta elikagaietan bihurtzen du, odolean xurgatuak izan daitezen.

• Digestio-hodia: Ahoak, hestegorriak eta urdailak osatzen dute. Bertan, elikagaien digestioa gertatzen da.
• Hesteak: Elikagaiak xurgatu eta odolera pasatzen dira.
• Ipurdia: Hondakinak gorputzetik kanporatzeko bidea da.

Giza Anatomia: Giharrak

Gihar-ehunak uzkurtzeko gaitasuna du. Gihar-zelulek eta zuntzek gorputzaren atal ezberdinak mugiarazten dituzten uzkurdurak sortzen dituzte. Gihar-sistema da mugimenduen arduradun nagusia. Gihar eskeletikoek hezurrak mugitzen dituzte; bihotz-giharrak odola ponpatzen du; eta gihar leunek, berriz, erraietatik igarotzen diren gaiak eta odol-hodietako odola mugiarazten dituzte. Gihar-sistemak gorputzari egitura ematen dio eta beroa sortzeko gaitasuna du.