Obulua eta espermatozoideak

GIZA UGALKETAREN EZAUGARRIAK:

Gametoek guraso bakoitzaren informazio genetikoa transmititzen diote ondorengoari.

SEXU BIDEZKO UGALKETAREN PROZESUA:

Prozesu hauek behar ditu:

*Gametoak eratzea: Obulua eta espermatozoidea garatzea. Anatomia aldeak daude bi sexuen artean; “dimorfismo sexuala” izenarekin.

*Ernaltzea: Obulua + espermatozoidea = zigotoa

*Enbrioi garapena: Zigotoa eratzen denetik, izaki berria sortzen den arte gertatzen den prozesua.

*Jaiotza: Bizi funtzioak bere kabuz egiten hasten den unea.

SEXU HELDUTASUNA:

Pubertaroan, sexu hormonak emakumeei heltzen zaie, baina, mutileei, produsitzen hasten zaie.

NERABEZAROKO ALDAKETAK:

*Mutilak: Muskulatura, zakila, barrabilak, ahotsa, pubis, besapen, isurketa.

*Neskak: Bularrak, aldakak, ilea, hilekoa.

*Biak: Heldutasun psikologikoa handiagoa, identitatea garatzen

GIZONEN UGALTZE- APARATUA:

Osatzen dute:

*Barrabilak: Larruazalaren tolesdura: eskroto. Barrabil bakoitza hodi fin eta korapilatu batek osatzen du: “tubulu seminifero”.
Espermatozoideak eratzen dira. Odolera sexu- hormona arrak jariatzen dituzte: “testosterona”.

*Bide genitalak: Hodi deferenteek eta uretrak osatzen dituzte.

-Epididimoa: Espermatozoideak han pilatzen dira.

-

Hodi deferenteak

Epididimoa eta uretra lotzen dituzte.

-Uretra: Hazia eta gernua kanporatzen dira.

*

Zakila

Amaieran zabaldu egiten da, “glande” esaten zaio. Larruazal geruza batek inguratzen du: “prepuzioak”

Funtzioa: Espermatozoideak emakumearen bide genitalen barruan jartzea da.

*Guruinak: Espermatozoideekin elkartzen direnean semena sortzen da.

Glandula horiek honako hauek dira:

-Semen- guruinak: Espermatozoideak elikatzen dituzten substantziak jariatzen dituzte.

-Prostata: Espermatozoideen elikatzen dituzten substantziak jariatzen ditu.

-Cowper-en guruinak: Uretraren eta baginaren azidotasuna neutralizatzen duena.

EMAKUMEAREN UGALTZE APARATUA:

Funtzioak: Obuluak eratu, obuluak eta espermatozoideak elkartzea, enbrioaia eduki eta elikatu.

Obulutegiek, bide genitalek eta bulbak osatzen dute.

*Obulutegiak: Obulu heldu gabeak daude.

*Emakumearen bide genitalak:
Falopioren tronpak, umetokia eta bagina dira.

-Falopioren tronpak: Obulutegiak eta umetokia lotzen. Zilioek obulua umetokira garraiatzen laguntzen dute.

-
Umetokia edo uteroa: Organo bat da. Muskulu ehunezko horma lodi batek osatzen du. “Endometrio” (la bolsa)

-Bagina: umetokia eta kanpoaldea konektatzen ditu.

*Bulba: Espainak

GAMETOAK:

ESPERMATOZOIDEAK:

Zelula txiki eta mugikorrak dira, barrabiletan eratzen, eratzeko prozesuari “espermatogenesi” esaten zaio.

Atalak:

*Burua: Nukleoa dago

*Erdiko atala: Mitokondria ugari, mitokondrioek mugitzeko behar duten energia lortzen .

*Isatza: Espermatozoide mugi daiteke.

ESPERMATOGENESIA:

Hozi zelulak daude, etengabe biderkatzen, pubertaroan hasten. Zelula horiek banatu, ets diferentziazio zelular prozesua jasaten dute, horrek, forma eta funtzionaltasuna ematen dizkiete espermatozoideari.

OBULUAK:

Zelula handi eta mugiezinak dira, enbrioia elikatzeko nutrizio- substantziak dituzte.

Obuluak eratzeko prozesuari “obogenesi” deritzo.

Atalak:

*Nukleoa: Kromosomak ditu

*Zitoplasma: Biteloa dauka barnean. Nutrizio- substantzien gordekina da.

*Mintza: horiek obulua babesten

OBOGENESIA:

Obulu ugari eratzen, obulu heldugabeak dira, “folikulu” deritzen egitura batzuen barruan babesten dira.

Obulua heldu egiten denean, tamaina handitu, folikulua hautsi eta obulua askatu. Prozesu horri. Obulazio.

Obulazioa menopausia arte. Une horretan, ugaltzeko gaitasuna amaitu.