Gerra Zibila Euskadin: Galderak eta Kontzeptuak

Gerra Zibilari buruzko galderak

23. Zergatik egin zuen Agirrek zin Gernikako Arbolaren aurrean?

Gernika leku sinbolikoa delako, bertan Batzar Etxea dagoelako eta lehen lehendakaria han aurkeztu zelako.

24. Zergatik ez zen Gernika jomuga militarra Steerren arabera?

George Steer kazetariaren arabera, Gernika ez zen jomuga militarra hainbat arrazoirengatik:

• Ez zituzten bonbardatu ez herri ondoko arma-fabrika, ezta urrutixeago zeuden kuartelak ere.
• Gernika oso urrun zegoen gerra-fronteetatik.
• Bonbardaketaren jomuga nagusia, dirudienez, biztanleria zibila adoregabetzea eta euskal herriaren bihotza suntsitzea zen.

25. Zer herrialdetara bidali zituzten euskal haurrak?

Gerraren ondorioz, milaka euskal haur atzerrira bidali zituzten, batez ere herrialde hauetara: Ingalaterrara, Frantziara, Belgikara eta SESBera.

26. Gerraren bilakaera Euskadin

Testuaren arabera, gerrak Euskadin mendebaldetik ekialderako bilakaera izan zuen. Lehenik eta behin, Bizkaia eta Arabaren zati bat konkistatu zituzten. Ondoren, Gipuzkoa menperatu zuten, lehenengo Deba arroa eta gero Donostia ingurua.

27. Zergatik zigortu zituzten Bizkaia eta Gipuzkoa?

Mugimendu Nazionalaren aurka egiteagatik zigortu zituzten, "probintzia traidore" izendatuz.

Gerra Zibileko kontzeptuak

28. FET y de las JONS

1937ko apirilaren 19an, Francok, Serrano Suñerrek landutako bateratze-dekretuaren bidez, alderdi bakarra sortu zuen: FET y de las JONS (Falange Española Tradicionalista y de las Juntas de Ofensiva Nacional-Sindicalista).

Alderdi horretan falangistak eta karlistak elkartu ziren, Francoren agintaritza gorenaren mende. Alderdiaren programa Falangearen printzipioetan oinarritu zen. Manuel Hedilla, Falangearen buruzagi nazionala, dekretua ez onartzeagatik espetxeratu zuten.

Alderdi berriak (Mugimendu Nazionala ere deituak) ikur hauek hartu zituen:

• Agurra: faxisten besoa altxatzeko keinua.
• Uniformea: falangisten alkandora urdina eta errekete karlisten txapel gorria.
• Ikurra: Errege-erregina Katolikoen uztarria eta geziak.

29. Txeka (Checa)

Alderdi eta erakunde ezkertiarren batzordeek bereganatutako eraikinei deitzen zitzaien horrela. Eraikin horietan atxiloketa eta galdeketa zentroak eta legez kanpoko espetxeak ezartzen zituzten.

30. "Paseoa" edo "ateraldia"

Etsai politikotzat jotako pertsonak epaiketarik gabe hiltzeko metodo bat zen. Biktimak atxilotu eta legez kanpoko kartzeletan sartzen zituzten. Handik, gauez, hiriko edo herriko kanpoaldera eramaten zituzten exekutatzeko. Askotan, hobi komunetan lurperatzen zituzten.

31. Tropa Boluntarioen Kidegoa (CTV)

Corpo Truppe Volontarie (CTV) Italiako armadako eta milizia faxistako soldaduek osatutako talde militarra zen. Mussolinik Francoren alde borrokatzeko bidali zuen, Abiazio Legionarioarekin batera. Francoren agindupean borrokatu zuen Espainiako Gerra Zibilean.