Genetikaren aplikazioak: genotekak, PCR, terapia genikoa eta organismo transgenikoak

Resumen

Testuak genetika molekularraren hainbat aplikazio laburbiltzen ditu: genotekak eta mikroorganismo birkonbinatuak lortzea, PCRaren erabilera auzitegiko medikuntzan, gaixotasun genetikoen diagnostikoa eta terapia genikoa (ex vivo eta in vivo), eta organismo transgenikoak animalietan eta landareetan. Ikasleak teknika hauen helburua eta oinarri nagusiak ulertuko ditu.

Puntos clave

Genotekak klonazio molekularraren bidez lortzen dira, organismo baten geneak dituzten bakterio kultiboen bilduma baita.
PCRaren bidez auzitegiko medikuntzan DNA laginak konparatzen dira gurasotasuna, hilketa baten egiletasuna eta espezieen antzekotasun ebolutiboa zehazteko.
Terapia genikoan gene akastunak akatsik gabeko geneekin ordezkatzen dira, bektore gisa birusak erabiliz.
Ex vivo terapian zelulak erauzi, laborategian eraldatu eta pazientean sartzen dira; in vivo terapian bektorea zuzenean pazientean sartzen da.
Organismo transgenikoak genoman beste espezie baten DNA duten organismoak dira; transgenesia zelula germinaletan egiten da eta ondorengoak ere transgenikoak izango dira.
Landare transgenikoetan Agrobacterium tumefaciens-en Ti plasmidoa bektore gisa erabiltzen da.

Ponte a prueba

Genoma Bildumak Lortzea: Genotekak

Organismo baten geneak eskura izateko, klonazio molekularraren bitartez genotekak (klon bilduma) lortzen dira, hau da, organismo baten geneak dituen bakterio kultiboak.

Proteina Birkonbinatuak Lortzea

Gene birkonbinatuak bakterioetan sartuz lortzen dira, eta proteina iturri mugagabe bat lortzen da.

Mikroorganismo Birkonbinatuak Lortzea

Erregaiak ekoizteko gaitasuna duten mikroorganismoak.
Aminoazidoak eta bitaminak, proteinak ekoizteko gaitasuna duten mikroorganismoak.
Polimero biodegradagarriak ekoizteko gaitasuna duten mikroorganismoak.
Biorremediazioan erabiltzen diren mikroorganismoak.

Filiazio Azterketak PCRaren Bidez Auzitegiko Medikuntzan

PCRaren teknikaren bidez, auzitegiko medikuntzan lagin desberdinen DNA konparatzen da haien arteko antzekotasun maila zehazteko:

Gurasotasuna.
Hilketa baten egiletasuna.
Bi espezien arteko antzekotasun ebolutiboa.

Gaixotasun Genetikoen Diagnostikoa eta Terapia Genikoa

Hibridazio teknikak erabiliz, gaixotasunak eragiten dituzten geneak lokalizatzen dira, akatsik ez duten geneekin (terapeutikoak) ordezkatzeko. Horretarako, DNA birkonbinatuaren teknikekin lortutako bektoreak (birusak) erabiltzen dira.

Gizakietan Terapia Genikoa

Zelula somatikoetan bakarrik egiten da.
Minbizi mota batzuen tratamenduan erabiltzen da.
Odoleko, gibeleko eta biriketako gaixotasun batzuetan.

Ex Vivo

Gaixoari zelulak erauzi, laborategian genetikoki eraldatu eta berriz ere gaixoari ezartzen zaizkio. Zelula “anomaloak” atera, bektorearen bidez laborategian genetikoki eraldatu eta berriro pazientean sartu.

In Vivo

Zelulak erauzi gabe eraldatzen dira. Bektorea zuzenean pazientean sartu.

Organismo Transgenikoak Lortzea

Ingeniaritza genetikoaren teknologiaren bidez, genoman DNA arrotza (beste espezie batena) sartuta duen organismoa da.

Transgenea: Organismo batetik bestera transferitzen den genea.
Transgenesia -gene transferentzia- zelula germinaletan egiten da (gametoak ala zigotoa); horregatik ondorengoak ere transgenikoak izango dira.

Organismo Transgeniko Motak

Mikroorganismoak (mikroorganismo birkonbinatuak):
- Bakterioak.
- Legamiak.
Landareak.
Animaliak.

Transgenesia Animalietan

Ugaztunak biorreaktore gisa proteinak ekoizteko.
Sendagaiak dituzten esneak, adibidez: koagulazio faktoreak, hazkunde hormona...
Gizakiaren ehunekin bateragarriak diren organoak lortzea.

Transgenesia Landareetan

Agrobacterium tumefaciens bakterioen Ti plasmidoa erabiltzen da bektore gisa.

Herbizidekiko, birusekiko eta intsektuekiko erresistentzia ematea.
Errendimendu fotosintetikoa handitzea.
Tomateak eta beste fruitu batzuk heltzeko garaia atzeratzea.
Atmosferako nitrogenoa finkatzeko gaitasuna duten landareak lortzea.
Interes sanitarioko produktuak sintetizatzea; interferona, koleraren aurkako txertoa.

Preguntas frecuentes

Zer dira genotekak?

Genotekak klonazio molekularraren bidez lortzen diren klon bildumak dira, hau da, organismo baten geneak dituzten bakterio kultiboak. Horrela organismoaren geneak eskura izan daitezke.

Zertarako erabiltzen da PCRa auzitegiko medikuntzan?

PCRaren bidez lagin desberdinen DNA konparatzen da haien arteko antzekotasun maila zehazteko. Gurasotasuna, hilketa baten egiletasuna eta bi espezieen arteko antzekotasun ebolutiboa aztertzeko erabiltzen da.

Zein da ex vivo eta in vivo terapia genikoaren arteko aldea?

Ex vivo terapian zelulak gaixotik erauzten dira, laborategian eraldatzen dira eta berriro ezartzen dira. In vivo terapian, berriz, zelulak erauzi gabe bektorea zuzenean pazientean sartzen da.