Garuna eta Gogoa: Teoria Filosofiko eta Psikologikoak

Garuna ezinbestekoa da giza psikismoaren funtzionamendua azaltzeko. Garuna baino goragoko maila bat da gogoa. Garuna ordenagailu oso ahaltsu bat bezalakoa da; gogoa, berriz, geneetako informazioan jada badagoen adierazpen bat da.

Garunari eta gogoari buruzko teoriak

Giza psikismoa garunaren ondorio hutsa baino ez dela dioten teoriak: gizakiok oso garun garatua dugu eta horren ondorioa da giza psikismoa.

Teoria monista materialistak

• Materialismo fisikalista: Demokrito, Epikuro, Boyle, Gassendi eta La Mettrie. Jarduera mentalak prozesu fisiko-kimikoak edo neurofisiologiko hutsak dira.
• Materialismo emergentista: Alderdi mentala ez da soilik fisikoa, baina eboluzioan zehar alderdi fisiko haietatik agertu zen. Substantzia bakar bat dago, materia; hainbat propietate ditu eta hiru alderdi bereizten dira: fisiko-kimikoa, biologikoa eta mentala.

Teoria dualistak

• Platonen dualismoa: Arima hilezkorra eta materiagabea da; gorputza, aldiz, materiala eta hilkorra. Platonen arabera, biak bereizten dira gizakian.
• Hilemorfismoa: Munduan materia eta forma daude. Arima eta gorputza elkarren osagarriak dira, Aristotelesek zioenez. Gizakia substantzia bat da eta arimaren bidez bereiz dezakegu.
• San Tomas Akinokoa: Arimak, gorputza hiltzen denean, existitzen jarraitzen du; ikuspegi hau fedean oinarritzen da. Berpiztean, gorputza eta arima elkartuko dira.
• Dualismo kartesiarra: Substantzia existitzeko beste ezer behar ez duena da zentzu zabalean (zentzu pentsatzailea eta zentzu zabala edo materiazkoa dena).

Interakzionismoa eta Estrukturalismoa

• Dualismo interakzionista: Gogoa eta garuna bi errealitate ezberdin dira. Arima autokontzientea dugu; hura gabe ezin ditzakegu hainbat gertakari azaldu. Alderdi fisikoaren eta mentalaren arteko interakzioa edo elkarrekintza gertatzen da.
• Interakzionismo emergentista: Errealitatea hiru mundutan banatzen du: 1. mundua (gorputz fisikoak), 2. mundua (esperientzia psikikoak) eta 3. mundua (giza gogoaren produktuen multzoa).
• Estrukturalismoa: Pedro Laín Entralgok dioenez, egitura kontzeptua egokiagoa da emergentzia hitza baino. Gogoa garunean egituratzen da, baina ez da garunarekin identifikatzen; gogoa gailuaren gainetik dago. Garunak egitura dinamikoa du eta bere kabuz funtzionatzen du, kanpoko ezerk ez dio agintzen; zenbait ekintzarako garunaren zati batek funtzionatzen du eta beste batzuetarako garun osoak.