Filosofiako Metodo Nagusiak

Metodo Enpiriko-Arrazionala

• Zentzumenak eta adimena.
• Maila errealistan zentzumenek ematen dizkiguten datuak daude; errealitatea askotarikoa eta aldakorra da.
• Adimenak errealitatean iraunkorra dena ulertzen du, intuizioaren eta arrazoiketaren bidez.
• Gure adimenak kontzeptu jakin batzuen edo izateko eta zer den esateko moduen bidez adierazten du hori: kategorien bidez.
• Kategoria nagusia substantzia da, gauza konkretu bakoitzaren funtsezko oinarria.
• Adimenak hautematen du badela iraunkorra den zerbait, aldatzen ez dena eta gauza baten aldaketa guztien oinarri-oinarrian dagoena.

Metodo Enpirista

• Esperientzia eta arrazoimena dira ezagutza-iturri bereizienak.
• Ezagutza esperientziatik dator eta ezagutzaren balioa esperientziarekin konprobatzen da.
• Izatezko egiak: esperientziaren bidez baino egiazta ezin daitezkeen enuntziatuz osatuta daude.
• Baldintzak:
  • Gure ezagutzaren jatorria eta balioa zentzumenen esperientziatik dator.
  • Ikerketarako indukzio-bidezko metodoaz baliatzen da.

Metodo Arrazionalista

• Arrazoimenak du nagusitasuna.
• Lehenengo gauzak ez dira kanpotik datozen sentipenak, adimena bera baizik.
• Gure ideia argienak, nabarienak eta egiazkoenak arrazoimenetik datozenak dira. Zentzumenetatik datozenak, berriz, ilunak eta zalantzazkoak dira.
• Arrazionalismo klasikoak intuizioa eta dedukzioa konbinatzen dituen metodoa hartu zuen.
• Descartesek gauza guztiak zalantzan jartzen zituen. Horren ondorioz, hau atera zuen: "Cogito ergo sum" (pentsatzen dut; beraz, banaiz). Ideia horretatik dedukzioz ateratzen du errealitate osoa.
• Arrazoimena ulertzeko modu desberdinak daude: Karl Popperrek eta Hans Albertek sortutako XX. mendeko arrazionalismo kritikoa.
• Ordezkari nagusiak: Descartes, Espinoza, Leibniz.

Hizkuntzaren Azterketaren Metodoa

• Hizkuntzaren azterketaren filosofia XX. mendean sortu zen.
• Esamolde edo hitz filosofikoak zehaztugabeak eta ilunak direlako, eta nahasteak sortzen dituztelako, sortzen dira arazo filosofiko gehienak.
• Helburua: ez da errealitatea ezagutzea, ezta ezagutzaren gaitasunak edo ahalmenak aztertzea ere. Hizkuntzaren azterketan oinarritzen dira.
• Garrantzitsuenak: Moore, Russell, Vienako Zirkuluaren neopositibismoa eta Wittgenstein.

Metodo Hermeneutikoa

• Interpretatu eta ulertu nahi du.
• Testuaren esanahia interpretatzea eta ulertzea da eginkizuna.
• XIX. mendean, arte hori testuetatik harago eraman zen eta izaera unibertsala hartu zuen.
• Giza ekintza eta gertakari historiko guztiak ulertu eta interpretatu behar dira.
• Gizarte-zientziek ekintza horien zentzua zein den ulertzen eta interpretatzen ere saiatu behar dute.
• Bi helburu ditu:
  • Zientzia modernoak kausen bidez azaltzen ditu gertaerak.
  • Galdera honi erantzuten saiatzen da: "Nola uler daiteke?"