Fernando VII.aren agintaldia: absolutismoa, liberalismoa eta fase nagusiak

Resumen

Dokumentuak Fernando VII.aren erregealdia aztertzen du, Valencayko itunaren ondoren 1813tik heriotzara arte. Absolutismoaren eta liberalismoaren txandak, Sei Urteko Absolutista, Hirurteko Liberala eta Hamarraldi Absolutista bezalako faseak azaltzen ditu. Ikasleak erregimenen aldaketak eta ondorengotzaren auziaren sorrera ulertuko ditu.

Puntos clave

1814-1820 bitartean absolutismoa ezarri zen, eta 1820-1823 bitartean liberalek aginpidea lortu zuten.
Sei Urteko Absolutistak Cadizko legedia baztertu eta gobernu absolutua berrezarri zuen.
Hirurteko Liberalean Fernando VII.ak Cadizko legedia onartu behar izan zuen.
1823tik 1833ra arteko Hamarraldi Absolutistan monarkia absolutua zegoen.
Foruen abolizioa eta berrezarpena izan ziren Euskal Herriko politikaren gako nagusiak.
Fernando VII.aren heriotzaren ondoren Maria Kristina jarri zen, eta ondorengotzaren auziak bi talde sortu zituen.

Ponte a prueba

Valencayko itunaren ondoren 1813an Napoleonek Espainiako Erregetza aitortu zion berriro Fernando VII.ari. Hainbat fase egon ziren:

Absolutismoa

1814-1820 absolutismoa jarri zuen.

Liberalismoa

1820-1823 liberalek aginpidea lortu.

Erregimen Zaharra

1823-1833 absolutismoko eta erregimen zaharreko estamentu banaketa ezarri.

Sei Urteko Absolutista

Absolutismoa berrezartzea: 1814ean Erregimen zaharreko oinarria nagusiak jarri eta Pertsiarren manifestua sinatu zuten. Manifestu horretan gogor gutxietu zuten Cadizko legedia eta gobernu absolutua jarri zuten. Napoleonek utzi zuela jakinda Fernando VIIak estatu kolpea jo zuen. Euskal foruak erabat indarrean jarri ziren.

Krisi Ekonomiko Larria

Fernando VII ez zuen gauza handirik egin ekonomia hobetzeko bere kezka nagusia absolutismoa eustea zen (1814-1820). Nekazari, industriako eta merkataritzako arazoak areagotu egin ziren.

Oposizio Liberala

Erregearen absolutismoa zela eta liberalak matxinadak antolatzen hasi ziren, indar armatua erabili zuten. Militarren matxinada sarritan erabili zen sistema politikoa eraisteko borroka eredu gisa. Riego eta Quiroga koronelak 1820an zuzendutako altxamenduak aurrera egin zuen.

Hirurteko Liberala

Espainian iraultza liberala nagusitu zen. Fernando VII.ak Cadizko legedia onartu beharra izan zuen.

Konstituzionalismo Liberala

Gorteak bildu eta hainbat joera nabarmendu, Asaldatuenek iraultza erradikala nahi zuten, Moderatuek berriz, 1812ko konstituzioaren neurriak leundu nahi zituzten. Moderatuek zuten gobernuan indar gehienak hauek Cadizko legeak aplikatzen hasi ziren herrialdeen arazoak konpontzeko.

Foruak Berriro Abolitzea

Hego Euskal Herrian, erregimen liberalak Probintziako aldundiak eratu zituen. Euskal noble absolutista aberatsek politikaren gidari izatea lortzen zuten. Muga zergak kostaldera eraman ziren.

Kontrairaultza Indartzea

Nekazari eta herritar batzuek liberalekin haserre zeuden, Fernando VIIak agintea berreskuratu nahi zuen. Nobleen eta kleroen estamentuetan izandako kideak erregeak izan ziren iraultzaren kontra.

Hamarraldi Gaitzesgarria

Hamarraldi absolutista deritzo 1823tik 1833 arte tarte horretan monarkia absolutua zegoen. Fernando VII buru.

Errestaurazio Absolutista

Erregearen lehenengo zeregina izan zen ideia liberalismoen alde ez zegoen jende guztia zapaltzea. Erregeak berriro ezarri zituen estamentutan banatutako gizartea. Euskal lurraldetan foruak eta batzarrak ezarri. Aipagarrienak Juan Martin eta Jose Maria Torrijos.

Absolutismoaren Porrota

Fernando VII.ak ezin izan zuen konpondu estatuko ogasunaren egoera. Kanpoko eta barneko zorra handitzen joan zen. Fernando VII.ak martxan jarritako zapalkuntzak eskandalu handia sortu zuen. Absolutismo monarkikoa berriro jartzea lortu zuten.

Ondoregotzaren Auzia

Emakumei erregina izateko aukera eman zieten, lege berri hori eske Isabel II.a izango zen. Bi talde sorrarazi ziren honen ondorioz batetik absolutismo monarkikoaren aldekoak hauek ez zeuden ados lege berri horrekin eta bestetik liberalak Isabelen alde zeudenak. Fernando VII hil ondoren 1833an Maria Kristina jarri zen.

Preguntas frecuentes

Zer izan zen Sei Urteko Absolutista?

1814an hasi zen absolutismoa berrezartzeko garaia da, Pertsiarren manifestuaren ondoren. Garai horretan Cadizko legedia gutxietsi eta gobernu absolutua ezarri zen.

Noiz izan zen Hirurteko Liberala?

1820-1823 bitartean izan zen. Garai horretan Espainian iraultza liberala nagusitu zen eta Fernando VII.ak Cadizko legedia onartu behar izan zuen.

Zergatik sortu zen ondorengotzaren auzia?

Emakumeei erregina izateko aukera eman zitzaien lege berri batekin, Isabel II.a horren onuradun izango zelako. Horrek absolutismoaren aldekoak eta Isabelen alde zeuden liberalak banatu zituen.