Zer izan zen Berrezarkuntza?

Napoleon garaitu ondoren, Europako potentzia garaileek eta Frantziako monarkia berriak Vienan batu ziren aurreko egoerara itzultzeko ordena politiko berria sortzeko. Ahalegin horri Berrezarkuntza deitu zitzaion, eta liberalismoaren aurkako erreakzioa izan zen.

Zer da Aliantza Santua?

Austria, Prusia eta Errusiak sinatutako hitzarmena da, potentzia absolutistena. Edozein herrialdetan esku hartzeko eskubidea ematen zien matxinada iraultzailea ikusten zuten bakoitzean.

Zein herrialdetan independizatu zen Belgika 1830ean?

Belgikak Holandaren nagusitasun politikoaren aurka egin zuen, eta katoliko eta liberalen koalizioaren eraginez potentzia handiek bere independentzia onartu zuten. Ondoren monarkia konstituzional liberala ezarri zuen.

Europako Iraultza-Oldeak (1815-1830): Berrezarkuntza eta Liberalismoa

Resumen

Dokumentuak 1815etik 1830era Europan izan ziren iraultza-oldeak eta Berrezarkuntza aztertzen ditu. Vienako Biltzarrak sortutako mapa politikoa, Aliantza Santua eta 1820ko eta 1830eko mugimendu liberal eta nazionalistak azaltzen ditu. Ikasleak ulertuko du nola zapaldu ziren liberalismoaren aldeko mugimenduak eta nola sortu ziren Aliantza Laukoitzaren eta Aliantza Santuaren arteko bloke banaketa.

Puntos clave

Vienako Biltzarrean (1815) Europako potentziek mapa berria antolatu zuten, Frantziako Iraultzaren aldaketak geldiarazteko.
Berrezarkuntzaren sistema politikoa Metternich austriarrak diseinatu zuen, botereen oreka sortzeko eta mugimendu iraultzaileak geldiarazteko.
Aliantza Santua (Austria, Prusia eta Errusia) potentzia absolutisten hitzarmena zen, edozein herrialdetan esku hartzeko eskubidea ematen zuena.
1820an Espainian, Napolesen, Piemonten eta Portugalen mugimendu liberalak sortu ziren; Espainian Hirurteko Konstituzionala hasi zen, baina Aliantza Santuak zapaldu zuen.
1830ean Frantzian Karlos X.a erbesteratu zuten eta Luis Filipe Orleanseko liberalak hartu zuen boterea.
Belgika independizatu zen eta monarkia konstituzional liberala ezarri zuen; Poloniako errebolta nazionalista Errusiak gogor zapaldu zuen.
1830eko iraultzak bi bloke sortu zituen: Aliantza Laukoitza (Britainia Handia, Portugal, Espainia eta Frantzia) eta Aliantza Santua (Austria, Prusia eta Errusia).

Ponte a prueba

Iraultza-Oldeak

1815ean, Europako monarkiek ahaleginak egin zituzten Frantziako Iraultzak ekarri zituen aldaketak geldiarazteko.

Ahaleginak hutsean geratu ziren. Hala ere, hiru iraultza-olde behar izan ziren Antzinako Erregimena desegiteko:

1820an: Espainian, Grezian eta Napolesen.
1830ean: Frantzian, Belgikan, Polonian eta Italian.
1848an: Sakonena, Europako hainbat herrialdetan.

Berrezarkuntza

Napoleon garaitu ondoren, liberalismoaren aurkako erreakzioa egon zen. Potentzia garaileak (Britainia Handia, Austria, Prusia eta Errusia) eta Frantziako monarkia berria (Luis XVIII.a Borboikoa) Vienan batu ziren, ordena politiko berria sortzeko. Aurreko egoerara itzultzeko ahalegin horri Berrezarkuntza deitu zitzaion.

Berrezarkuntzaren sistema politikoa Metternich austriarrak diseinatu zuen, botereen oreka sortzeko eta mugimendu iraultzaileak geldiarazteko.

Vienako Biltzarra eta Mapa Berria

Vienako Biltzarrean, Europako potentziek mapa berria antolatu zuten:

Austria: Bere agintea ezarri zuen Italiako iparraldean.
Prusia: Bere eragina handitu zuen Germaniar Konfederazioan.
Errusia: Mendebalderantz hedatu zen, Polonia eta Finlandia hartuz.
Britainia Handia: Itsas nagusitasuna handitu zuen.
Suedia: Norvegia bereganatu zuen.
Herbehereak: (Luxenburgo, Belgika eta Holanda) Erreinu berria jaio zen.
Frantzia: Iraultzaren aurreko mugetara itzuli zen. Luis XVIII.ak ez zuen absolutismoa berrezarri, eta Iraultzan sortutako erakunde asko gorde zituen.

Aliantza Santua

Vienako Biltzarrean sortutako mapak ia mende osoa iraun zuen. Potentzia absolutistek (Austria, Prusia eta Errusia) hitzarmen bat sinatu zuten, Aliantza Santua izenekoa. Horren helburua zen edozein herrialdetan esku hartzeko eskubidea izatea, matxinada iraultzailearen arriskua ikusten bazuten. Horrela, iraultza gehiagorik ez izatea lortu nahi zuten.

1820ko Mugimendu Iraultzaileak

Mugimendu hauek liberalismoaren eta nazionalismoaren aldekoak izan ziren.

1. Espainia

Absolutismoaren aurkako altxamendua gertatu zen. Liberalek Fernando VII.a 1820ko Konstituzioa onartzera behartu zuten. Horrela, Hirurteko Konstituzionala hasi zen. Aliantza Santuak, Frantziatik bidalitako armada baten bidez, mugimendu liberala zapaldu eta absolutismoa berrezarri zuen.

2. Napoles, Piemonte eta Portugal

Errebolta liberalak sortu ziren. Aliantza Santuko kideak beldurtu ziren eta mugimendu iraultzaileak zapaldu zituzten.

3. Grezia

Independentziaren aldeko altxamendua sortu zen Otomandar Inperioaren aurka. Potentzia nagusiak Greziaren alde jarri ziren. Otomandar Inperioaren ahultasuna agerian geratu zen, eta ezin izan zien eutsi Europako potentzien erasoei. Greziak independentzia lortu zuen. Hau izan zen Vienako Biltzarrean ezarritako ordena berriaren lehen apurketa.

1830eko Iraultza

1830eko herri-matxinadek izaera liberala eta nazionalista zuten.

1. Frantzia

Karlos X.aren politika atzerakoiak piztu zuen iraultza. Herriak armadaren zati bat zeukan bere alde. Errebolta Frantzia osoan hedatu zen. Karlos X.a erbesteratu eta Luis Filipe Orleanseko liberalak hartu zuen boterea, konstituzio liberal bat ezarriz.

2. Belgika

Herbehereetako Erresumak bi gizarte desberdin zituen: Holanda eta Belgika. Belgikak frantsesa hizkuntza, erlijio katolikoa eta garapen ekonomiko handia zituen, eta Holandaren nagusitasun politikoaren aurka zegoen. Katolikoen eta liberalen koalizio baten eraginez, potentzia handiek Belgika independizatzea onartu zuten. Belgikak monarkia konstituzional liberala ezarri zuen.

3. Polonia

Errebolta nazionalista sortu zen. Errusiako tropek gogor zapaldu zuten. Poloniako autonomia ezabatu eta poloniera eta katolizismoa jazarri zituzten.

4. Modena, Parma eta Bolonia

Austriarrek erreboltako ideiak zapaldu eta askatasunaren ideiak desegin zituzten.

Blokeen Banaketa

1830eko iraultza honek potentziak bi bloketan banatu zituen:

Aliantza Laukoitza: Mendebaldeko herrialdeek osatuta (liberalismoaren aldeko jarrera): Britainia Handia, Portugal, Espainia eta Frantzia.
Aliantza Santua: Liberalismoa errepresio bidez zapaldu nahi zuten: Austria, Prusia eta Errusia.