Euskarazko Sinonimo eta Esamoldeen Hiztegia

Sinonimoen Hiztegia

Hitzak eta haien esanahi edo baliokideak:

• Adimen: ezaguera, arrazoi, zentzu
• Adina: edade, biziaro, sasoi
• Ahalegindu: saiatu, eginala egin, entseatu
• Ahalke: indarge, ahul, kapaz ez izan, ezgai
• Alboratu: ondoratu, hurbildu, inguratu, gerturatu
• Aldatu: eraldatu, bihurtu, bilakatu
• Aldatz: aldapa, malda, malkar, pendiz
• Anker: bihotz-gogor, doilor, gupidagabe, maltzur, krudel
• Antzeko: pareko, gisako, berdintsu, tankerako
• Apika: baliteke, akaso, agian, beharbada, ausaz, batek
• Arbuioa: erdeinu, ezikusi, mesprezu, destaina
• Argal: fin, mehe, xehe, mehar, estu, makal
• Arin: agudo, azkar, bizkor, fite, pronto
• Arnasa: hats, hasperen, putz
• Arras: guztiz, erabat, zeharo
• Arrastoak: aztarnak, lorratzak, oin-zantuak
• Arrazoitu: argudiatu, argumentatu, alegatu
• Arre: grisa, beltziska, nabarra
• Arrotz: atzerritar, kanpoko, ezezagun, erbesteko, etorkin
• Artean: oraindik, oraindio, oraino
• Artega: larrituta, urduri, asaldatuta
• Askotan: ugari, anitz, maiz, franko, sarri, txitean-pitean
• Asmatu: igarri, antzeman
• Aspaldiko: antzinako, lehengo, iraganeko, behinolako
• Atsedena: geldialdi, pausaldi, pausagune, lasaialdi
• Atsegin: laket, gustuko, gogoko, plazer
• Atzean: ostean, gibelean, lepoan
• Atzendu: ahaztu, ahantzi, burutik joan, arroztu
• Atzera: berriz, ostera, beste behin, berriro
• Auzi: gatazka, matraka, liskar, tira-bira, eztabaida
• Azaldu: esplikatu, argitu, ezagutarazi, adierazi
• Azienda: ganadu, abere
• Azkarrago: arinago, lasterrago, agudoago, bizkorrago
• Azkendu: amaitu, bukatu, burutu, finitu
• Aztoratu: asaldatu, larritu, urduritu, estutu, artegatu
• Babesa: laguntza, zaintza, aterpea, geriza
• Bailiran: balira bezala
• Baino: baizik, baina, ezpada
• Barreiatu: sakabanatu, zabaldu, hedatu, banatu
• Barrena: zehar, barne
• Bastoi: makila, eskumakila, haga, zarta
• Bat-batean: deblauki
• Bazterrean: ertz, hegi, kantoi, hegal
• Begiztatu: behatu, miratu, so egin, begiz jo, ikusi
• Beharbada: agian, apika, akaso, baliteke, ausaz
• Beharrik: premiarik, lanik, beharrizanik
• Beira: kristal, leiar
• Belaze: belardi, belartze, zelai, larre
• Bueltatu: itzuli, bihurtu, atzera eman
• Berriz: ostera, atzera, berriro
• Beta: asti, denbora, une, tenore, aukera, abagune
• Bider: aldiz, alditan
• Bihurgune: kurba, okergune, makurgune, biragune
• Bihurtu (1): bilakatu, aldatu
• Bihurtu (2): itzuli, bueltatu
• Bilakatu: bihurtu, aldatu, eraldatu
• Bitxi: berezi, arraro, ezohiko, xelebre, arrotz
• Bizkortasuna: zalutasun, trebetasun, abilezia
• Borroka: guda, gatazka, liskar, matraka, lehia
• Bortizki: garrazki, zakarki, gogorki, laztasunez
• Brastakoan: bat-batean, tupustean, supituan, deblauki
• Burutazio: ideia, oldozkun, burutapen, asmo
• Detektibea: ikertzaile, ikerlari
• Dizdira: dir-dira, bizitasuna, argitasun
• Doilorkeria: zirtzilkeria, zitalkeria, gizatxarkeria, gaiztakeria
• Duda: ezbaia, ezmesa, zalantza, durduza
• Duro: ogerlekoa, sosa
• Durrundara: zarata, iskanbila, burrunba
• Egunsentia: egunabar, goizalde, goiztiri
• Elikatu: janaritu, jaten eman, hornitu, bazkatu
• Eltzea: lapikoa, tupina, marmita
• Emeki: astiro, leunki, eztiki, bigunki, mantso
• Endredatu: nahasi, korapilatu, nahaspilatu
• Entenditu: konprenitu, ulertu, entelegatu, aditu
• Eragin: astindu, higitu, mugitu
• Eragozpen: oztopo, traba, enbarazu
• Erantzun: ihardetsi, arrapostu, erantzuki
• Erortzea: jausi, amildu
• Erraz: aisa, samur
• Erregalu: opari, bezuza
• Erreinua: erresuma, aginterri, leinu
• Ertza: hegia, izkina, bazterra, kantoia
• Esamesa: berriketa, ele-mele, zurrumurru
• Eseri: jarri, jesarri, apatx egin
• Esperantza: itxaropen, itxarokizun, igurikimen
• Eulikería: tontakeria, lelokeria, txikikeria
• Ezti: bare, naretsu, gozo, lasai
• Gaitz: kalte, min, txar, oker, ezbehar
• Galdera: duda, galdekizun, zalantza
• Gandu: belaino, lanbro, lainobera, laino
• Garaiz: tertzioz, denboraz, tenorez, sasoiz
• Garuna: burua, burmuina, zerebroa
• Geldiro: astiro, poliki, mantso, patxadaz
• Gertu-gertutik: hurbiletik, ondotik, orpoz-orpo
• Gizateria: gizadia, gizartea, jendartea
• Gogoeta: oldozkun, hausnarketa, burutapen
• Gogor: sendo, trinko, indartsu, latz, bortitz
• Gogoratu: akordatu, oraitu, gomutatu, burura ekarri
• Goibel: triste, ilun, hits, betilun
• Gomuta: oroitzapen, akordu, gogorapen
• Konparatu: alderatu, berdindu, erkatu
• Gorrotoa: herra, ezinikusi, aiher, arrenkura, amorru
• Gotor: sendo, indartsu, bortitz
• Hagitz: asko, oro, pila, franko, biziki, ugari, naro
• Hautatu: erabaki, begiz jo, hautetsi, aukeratu
• Hazpegi: itxura, aurpegiera, bisaia, begitarte
• Hedatu: zabaldu, barreiatu, sakabanatu, banatu
• Helburu: xede, zergatia, jomuga, asmo
• Higuingarri: gorrotagarri, nazkagarri, nardagarri
• Hil: zendu, azken arnasa eman, azkendu, garbitu, erail
• Hobaria: onura, abantaila, probetxua, emendioa, etekina
• Horditu: mozkortu, katutu, arraildu, total egin, txolindu
• Hurbildu: hurreratu, gerturatu, inguratu, alboratu
• Igarri: nabaritu, sumatu, antzeman, hauteman
• Iragan: pasatu, igaro, joan
• Iratzartu: esnatu, iratzarri, izartu, ernetu
• Iritsi: heldu, ailegatu, arribatu, erditu
• Irrika: desira, gogo, nahi, gutizia, apeta, grina
• Irristatu: labaindu, txirristaka, laprast egin
• Iskanbila: istilu, gatazka, zalaparta, burrunba
• Itsusi: motz, zatar, ezain
• Itun: paktu, kontratu, hitzarmen, akordio
• Itzali: amatatuta, iraungita, itzungita
• Itzaltsu: laiotz, ospel, gerizpetsu, ainube, itzalpe
• Itzuli: bihurtu, bueltatu
• Izeki: piztu, isiotu, irazeki
• Izkina: hegal, bazter, ertz, kantoi, hegi
• Izua: beldurra, ikara
• Jakinmin: interes, kuriositate, jakingura, jakin-nahi
• Jaramon: arreta, atentzio, kasu
• Jardun: aritu, ibili, eragin
• Jasan: sufritu, pairatu, nozitu
• Jori: franko, ugari, makina bat, asko
• Kadira: aulki, eseraulki, jesarleku, jarleku
• Kaltea: gaitza, galera
• Kanpotarra: erbesteko, etorkin, atzerritar, arrotz, ezezagun, hezur beltz
• Karrika: kale, ibilbide, bidea
• Kezkatu: urduritu, larritu, artegatu, aztoratu, arranguratu
• Kitatu: kendu, zorra ezabatu, garbitu, likidatu
• Kopeta: bekoki, betondo, boronde
• Korapilo: marapilo, troinu, txirikorda
• Kozkortu: handitu, hazi, nagusitu, heldu
• Lagatu: abandonatu, alboan utzi, largatu, baztertu
• Lapurtu: ebatsi, ostu, kendu
• Lasaitu: baretu, trankildu, laxatu, sosegatu
• Laztana: fereka, txera, losintxa, besarkada, musu
• Legez: bezala, moduan
• Lorealdia: loreketa, loratze
• Maindire: izara, mihise
• Makal: ahul, indarge, mengel, erkin
• Mantso-mantso: poliki-poliki, nekez, emekiro, geldiro
• Markatu: ohartu, seinalatu, adierazi
• Matadero: hiltoki, hiltegi
• Maxkal: ahul, mendre, elpil, indargabe, makal
• Medikua: sendagilea, osagilea, osalaria
• Mingostasuna: samintasun, garraztasun
• Moldatu: konpondu, atondu, maneiatu
• Mugitu: higitu, eragin
• Multzoa: mordo, talde, pila, sail, saldo
• Nagusi: heldu, adineko, zahar
• Nahigabe: atsekabe, samina, tristura, dolua
• Nimiño: txiki, txiker, nano
• Nonahi: edonon, nongura, edozein lekutan
• Noski: jakina, prefosta, nola ez, horixe
• Ohartu: erreparatu, konturatu, kargutu
• Ohikoa: arrunt, eguneroko, normal
• Ohitura: tradizio, usadio, usantza, aztura
• Oinordekoa: jabegai, premu, maiorazkoa
• Olatu: baga, uhin, tirain
• Ondotik: albotik, aldamenetik, paretik
• Oparo: ugari, franko, makina bat, mordo, naro
• Ordua: ordu, une, garaia, momentu
• Ortozik: oinutsik, hankutsik
• Ozen: altu, zoli, argi, indartsu
• Patua: azturu, zoria, zortea, halabehar
• Sarraskia: hondamendi, txikizio, triskantza
• Sasi: sastraka, berro
• Segitu: jarraitu, jarraiki
• Sekula: inoiz, behin ere, egundaino, egundo, nehoiz
• So egin: begi eman, begiratu, behatu, miratu
• Solas: berriketan, mintzatzen, hizketan, elestatzen, berbetan
• Somatu: hauteman, nabaritu, igarri, antzeman
• Sosa: diru, txanpon, txakur txiki
• Supituki: bat-batean, tupustean, kolpetik, deblauki, brastakoan, itsumustuan
• Sutsu: suminkor, haserrekor, odolbero
• Taigabe: gelditu barik, eten barik
• Txiki-txikitatik: umetatik, haurra nintzenetik, gaztetatik
• Txango: ibilaldi, itzuli, bidaia, irteera
• Txintik: tutik, murtik, fitsik, deus
• Txorakeria: txikikeria, zentzugabekeria, lelokeria, tontakeria
• Txunditu: harritu, liluratu, miratu, zurtu
• Umel: heze, ezadetsu, busti
• Urduri: artega, kezkati, nerbiotsu, kiriotsu, asaldatu, aztoratu
• Urrikaltu: errukitu, gupidatu
• Ustekabean: ezustean, supituan, tupustean
• Usu: maiz, sarritan, askotan, anitzetan, txitean-pitean
• Utzi: laga, baztertu, largatu, abandonatu
• Xahutu: gastatu, kontsumitu, ahitu, alferrik galdu
• Zalantza: duda, ezbaia, durduza, ezmez
• Zarrasta: zirrara, lilura
• Zatartu: itsusitu, moztu, ezaindu
• Zergatia: arrazoi, kausa, motibo, zio
• Ziria sartu: adarra jo, zirikatu, tronpatu, iruzur egin, engainatu
• Zirrikitu: zulotxo, pitzadura, bitarte
• Zirtzilkeria: lelokeria, txikikeria, eulikeria
• Zolu: zola, zoru, lur, behe
• Zoritxarrez: zorigaitzez, tamalez, ondikoz, damurik
• Zorrozki: zehazki, gogorki, hertsiki
• Zurezko: egurrezko, oholezko
• Zurrumurrua: marmar, txutxu-mutxu, esamesa

Esamolde eta Esapideak

Euskarazko esamolde eta esapide ohikoenak:

• A zer kasketak izan: haserraldi gogorrak izan
• A zer katua: a zer aitzurra (mozkortuta)
• A zer patata: a zer zuloa
• A zer tximak: a zer sapak
• Aditu batean: azaletik aztertu
• Aho bete hortz: guztiz harrituta
• Aho zabalka: aharrausika
• Ahopeka: isilean, belarrira esan
• Ahotik atera: mihi puntatik kendu
• Ahotik sudurrera: erraza egin
• Ahuntzaren gauerdiko estula: zakurraren putza
• Aiher izan: gogo bizian egon
• Akerraren adarra baino okerragoa: oso gaiztoa
• Alamena eman: nekagarri suertatzen den hitz-jarduna
• Aldarte handiak izan: gogaldi aldakorra izan
• Aldez aurretik: aurretiaz
• Alferrik galdu: hondatu
• Amona zena: hildako amona
• Amore eman: etsi
• Aparta: oso ona, primerakoa
• Ardo putzua: ezer jan gabe asko edan
• Argitu da: psikikoki zein fisikoki hobetu
• Arian-arian: pixkanaka-pixkanaka
• Arima hortzetan: hiltzear
• Arkusunka: domistikuka
• Armonia jarri: iskanbila sortu
• Arnas estuka: ia itoan
• Artazuriketako kontuak: sinesgarritasun gabeko kontuak
• Astarrak kumeak egin arte: oiloek txiza egin arte
• Asteak bi ostiral: pobrea
• Astoa saldu eta pottoka erosi: egoera txartu
• Atzea eman: lepoa eman
• Aulkiberoa: ikasi baino egiten ez duena
• Azak eman: ez zuten nirekin dantzatu nahi
• Azal gogorra: kopeta ukan
• Azaren azpian ez geratu: azkarra izan
• Azkeneko mamu gorria: hutsaren parekoa
• Azkeneko zezenetan egon: hil zorian egon
• Babak eltzetik atera: gehiegikeriak esan
• Babalore: inuzente
• Basati halakoa: ezjakina, astapotroa
• Bat egin: ados egon
• Bat etorri: ados egon
• Bazterrak harrotu: iskanbila sortu
• Begi neurriz: gutxi gorabehera
• Begi oreak: begi eztiak
• Begi-belarri: adi-adi
• Begiluze: leihozale
• Behiaren bosgarren txahala: aho zabalik
• Behin-behinekoa: betirako ez dena
• Belarri-izkina berotu: bizkarra berotu
• Beldurrak airean ibili: beldurrak ebakita egon
• Berakatza baino finagoa (1): fina, xarmanta eta jaioa
• Berakatza baino finagoa (2): zintzoa eta ondratua
• Bere burua zuritu: eskuak garbitu
• Bere buruaz beste: bere burua hil
• Bereak ikusi: gorriak ikusi
• Berebiziko: aparteko
• Besoak antxumatuta eduki: besoak uztarturik
• Beste kuku batek jo: gauzak ezberdinak izan
• Bete-bete eginda egon: lepo egon
• Beteta egon: haurdun egon
• Betilehen: klasean dena dakiena
• Bi etxetako txakurra: helburu ezberdinak
• Bizimainan aritu: jana eskuratzeko lana
• Bostekoa luzatu: eskua eman
• Bukatzen ez den soka: amaierarik gabeko auzia
• Buru-belarri aritu: lan batean gogor aritu
• Burua joan: zorabiatu
• Burua zuritu: burua garbitu
• Buruan hesteak: jatun handia
• Buruan hilea besterik ez jaio: ergela
• Buruhustea: narritzen edo kezkatzen duena
• Bururik ez eta txapela nahi: ez dagokion maila nahi
• Burutik behera: goitik behera
• Buruz buru: aurrez aurre
• Demanda egin: errieta egin
• Demetan seinalea jartzea: dena ez, zati bat bakarrik
• Denbora jan: denbora pasa
• Direnak eta ez direnak: gorriak ikusi
• Edan txarrekoa izan: horditzen ez dakien pertsona
• Ederra egin: hutsen bat egin
• Eguzki galdatan: eguzkiaren saparen azpian
• Egon hadi horretan: baita zera ere
• Egonenean egon: lasaitasun ederrean
• Egundoko ondoen: primeran
• Eltze askotako burduntzia: auzi guztietan muturra sartu
• Erdipurdi egin: erdizka egin
• Esan banion, esan nion: liskarra sortu zela adierazteko
• Esaten badut, esan: esaten badut dena esan
• Eskailerapekoa: ardo ona, zahagikoa
• Esku ona: idazkera txukuna
• Etxerako modukoa: pertsona fina, langilea
• Ez buru, ez hanka: zentzugabekeria
• Ez dago zuzen: oker dago
• Ez dakit zer, badakit nor: esamesaka
• Ez esateak esan: zentzugabekeriak esan
• Ez gatz ez berakatz: funtsik gabea
• Ez hanka, ez buru: zentzurik gabea
• Ez nago batere santu: ondoezin ibili
• Ezbeharren bat gertatu: zorigaitzen bat gertatu
• Ezpainak koipeztu: gustura jan
• Praka beltzean hari zuririk ez falta: gobernu txarra
• Fusila garbitu: kanpaia jo
• Gainbera: eskastuz
• Ganbaran laian aritzea: hutsaren hurrengoa
• Garizuma baino luzeagoa: oso luzea
• Gaueko ordu txikiak: parranda eginez ailegatzeko orduak
• Gazi-gezak: gorabeherak
• Gero gerokoak: gauza bakoitza bere unean
• Gogoan hartu: buruan gorde
• Goian zerua eta behean lurra bizi: babesik gabe bizi
• Golkorako: bere artean
• Gora behera (gu): gurekin edo gu gabe
• Gorrarena egin: ezentzunarena egin
• Goxo-goxo, bero-bero: oso gustura
• Halere: eskerrak
• Handi-mandiak: handikiak, jauntxoak
• Hankaz gora: pekoz gain
• Harira joan: jardunaren gaiari heldu
• Harpa jo: adarra jo
• Harria eduki: sufriarazi
• Haur lorea: haur lasaia
• Hezur beltz: belarrimotz
• Hezur berriturik: erabat sendatuta
• Hezur eta azal gelditu: oso argal
• Hil artean bizi: hainbestean bizi
• Hilburukoa: testamentua
• Hileta jotzen: kexaka
• Hitz-laburrez: ele gutxitan
• Hitzez hitz: hitzez hitzeko
• Hobe beharrez: hobe delakoan
• Honez gero: dagoeneko
• Horrek ere atzean zuloa: akatsen bat badu
• Hortzekin sortu: amona edoki
• Hutsaren hurrengoa: ezertarako balio ez duena
• Hutsean ari: etekinik gabeko lana
• Ilea saretu: burusoil gelditu
• Inondik inora: inolaz ere
• Ito larrian ibili: Jainkoak dakien moduan ibili
• Itsumustuan: itsu-itsuan
• Izarrei beha egon: ezer egin gabe egon
• Izarretik izarrera: egun osoan
• Izerdi pasatan: izerditan blai
• Jai eduki: zer eginik ez eduki
• Jainkoa zahartu baino lehen: noizbait
• Jainkoaren izenean: zerbaitetarako balio
• Jakin kuanto: bost jakin
• Jakinaren gainean: badakizu zer gertatuko den
• Jakinaren gainean egon: abisatuta egon
• Jo ta ma: lur jota
• Kaka praketan ibili: beldurretan egon
• Kaka zaharra: astoaren putza
• Kale gorrian: besterik gabe, babesik gabe
• Kamino betean: total eginda
• Kaska-gogor: setati, burugogor
• Kaskarina: txoriburua
• Kontu potxoloak esan: maiteminduen arteko solasak
• Kontu-kantari: berriketan aritu
• Kukuak oker jo: zorte txarra
• Lainez eman: haizea eman
• Lana beltz: lan asko eta handia
• Lantzean behin: noizean behin
• Lehena bada: asko aldatu ez badu
• Lisiba egin: arropa garbitu, bokata egin
• Lo zorroan egon: lo seko egon
• Loak erreta egon: logaleak egon
• Lumatu gabeko txorikumea: ume mukizua
• Lur jo: diru guztia galdu
• Matraka: bihurria
• Mauka hutsik ibili: alkandora hutsik
• Mela-mela: blai-blai
• Mihian herdoilik ez eduki: ahora datorkion guztia
• Mizkina: moko fina izan edo gaizki jaten duena
• Muin egin: musu eman
• Muin emanda: estimazio handiz
• Mutu aurrean: parez pare
• Mutur beltza izan: jario txarrekoa
• Muturrez aurrera: erortzeko era berezia
• Nahitaez: derrigorrez
• Niri ere min egin: kolpe handia hartu
• No da to: agindu
• Odola berotu: sutu
• Oker egon: tronpatuta egon
• On hutsa izan: ogi puska izan
• Ondo majo: bapo
• Oraindik orain: arestian
• Orpoz orpo: gertutik
• Osasunez urratu: zerbait berri gozatu
• Oso jantzita egon: asko jakin
• Osterantzean: bestela
• Ostiralean jaioa izan: ergela izan
• Pagotxa: aukera ederra
• Parez pare: aurrez aurre
• Parra egin: berdintasuna adierazi
• Pellokeriak esan: lelokeriak esan
• Pertsona zuria: faltsua izan
• Pikotxean: tottoriko
• Piper egin: eskola galdu nahita (pira)
• Piperpotoa: Espainiako bandera
• Ponteigela: elizkoi porrokatua
• Puska: handia
• Putz ez eta uzkerra uste: dena baino gehiago
• Putzu txikian ito: edozein arazok kezkatu
• Sano-sano: naturaltasunez
• Sartu-irten: bisita laburra
• Sasikume halakoa: putakumea
• Sasoian egon: egoera fisiko onean egon
• Segapoto hori: leloa
• Segi hemendik: baten bat nonbaitetik bidali
• Segurutik jokatu: ziurtasunez
• Seko gelditu: zerraldo gelditu
• Sorgin afaria: berandu egiten den afaria
• Tenplean egon: tenperatura egokian
• Tori eta tati: eskaini eta ez eman
• Total eginda: ink eginda
• Trabesa egin: apustuak egin
• Trapu zikinak etxean garbitu: arazoak euren artean konpondu
• Trikili-trakala: zirriki-zarraka, nola edo ahala
• Ttipi-ttapa: astiro baina gelditu gabe
• Ttotton salara bidali: pikutara bidali
• Txapela batez bi buru estali: gauza elkartezina
• Txapel okerrak: Guardia Zibila
• Tximistak hartuta: korrika eta presaka
• Txolindu: mozkortzeko lehen pausoa
• Txortan egitea: larrua jotzea
• Txundituta utzi: liluratuta utzi
• Udaberriko larrosa: lore bat bota
• Ume gorria: ume zapoa (bihurria)
• Ur errea: baliorik gabekoa
• Ur gaineko bitsetan bizi: ilargia labe gainean
• Uste ez genuen zakurrak egin ditu zaunka: espero ez genuen zerbait gertatu
• Usteak erdi ustel: ustea eta errealitatea desberdina izan
• Zabu-zabuka: zialdoka
• Zahar gordina: adintsu lizuna
• Zakur guztiak lau hanka: toki guztietan berdin
• Zakurraren biolina: baita zera ere
• Zakurraren ipurditik: tokitatik
• Zalditik astora eta astotik lurrera: gauzak okertuz joan
• Zehatz-mehatz: xehetasun guztiekin
• Zein santuren argitarako: zertarako
• Zepelin galanta: mozkor galanta
• Zeruak eta lurrak ikusi: oinaze handia, sufritu
• Zintz egin: mukiak kendu
• Zirriak egin: laztandu
• Zirt edo zart: bi aukeren artean bat aukeratu
• Zotz egin: zenbait pertsonen artean zozketatu