Euskalkiak, hiztegia eta euskal idazleak: laburpen eta erreferentzia
Clasificado en Lengua y literatura
Escrito el en 
euskera con un tamaño de 4,62 KB
Actualizado el
Resumen
Dokumentu honek euskararen hainbat alderdi biltzen ditu: Nafarroako herri batzuk eta haien euskalkiak, euskalkietako hitzak, sinonimoak, definizioak eta esaera zaharrak. Azkenik, euskal idazle batzuk eta haien lanak zerrendatzen ditu, gaiaren arabera.
Puntos clave
- Nafarroako herri bakoitza euskalki jakin bati lotuta dago, hala nola Nafar euskalkia edo Baztango Herri Taldea.
- Euskalkietako hitzek euskara estandarrarekin alderatu daitezke, adibidez izotzil (urtarrila) edo aunitz (anitz).
- Sinonimo zerrendak hitz bakoitzaren baliokidea ematen du, esaterako aldarte (umore) edo zaila (gaitza).
- Definizioen atalean hitz gutxi batzuen esanahia azaltzen da, hala nola udare, ekialde edo orno.
- Esaera zaharrek herri-jakituria islatzen dute, eta idazleen zerrendan Salbatore Mitxelena, Orixe, Etxaide, Txillardegi eta Koldo Mitxelena agertzen dira.
Resumen generado con IA a partir del documento. Ponte a prueba
Nafarroako Herriak eta Euskalkiak
- 19 Etxarri Aranatz / Nafarroa / Nafar euskalkia / Hego-sartaldea
- 20 Lesaka / Nafarroa / Nafar euskalkia / Ipar-sartaldea
- 21 Sunbilla / Nafarroa / Nafar euskalkia / Ipar-sartaldea
- 22 Alkotz / Nafarroa / Nafar euskalkia / Erdigunea
- 23 Iragi / Nafarroa / Nafar euskalkia / Sortaldea
- 24 Zugarramurdi / Nafarroa / TH Baztan (Nafar + Nafar lapurtera)
- 25 Elizondo / Nafarroa / TH Baztan (Nafar + Nafar lapurtera)
- 26 Abaurregaina / Nafarroa / TH Aezkoa (Nafar + Nafar lapurtera + Ekialdeko nafarra)
- 41 Urdiain / Nafarroa / TH Burunda (Nafar + Erdialdekoa + Mendebaldekoa)
Hiztegia
Euskalkietako Hitzak
- Izotzil - urtarrila (enero)
- Garagartzaro - ekaina (junio)
- Garil - uztaila (julio)
- Lastail - urria (octubre)
- Arroitu - zarata
- Atzendu - ahaztu
- Aunitz - anitz
- Beratz - bigun
- Erran - esan
- Fan - jan
- Goatze - ohea
- Horma - izotz
- Ortsots - trumoi
- Sor - gorra
- Ugalde - ibaia
- Aitautxi - aitaponteko
Sinonimoak
- Aldarte - umore
- Otu - bururatu
- Umer - hebe
- Behiala - aspaldi
- Malura - zorigaizto
- Utzi - laya
- Sits - pipi
- Arras - oso
- Indarge - ahul
- Aitzakia - estakuru
- Zaila - gaitza
- Eri - gaixorik
- Taxuzko - ganorazko
- Atxiki - itsatsi
- Hausnarketa - gogoeta
- Sustatu - indartu
- Parada - egokiera
- Zinez - egiaz
- Unatuta - aspertuta
- Laket izan - gustukoa izan
- Jomuga - helburua
- Egonarria - pazientzia
- Aitzinean - aurrean
- Mintoatoki - solastoki
- Inoiz - sekula
- Kausitu - aurkitu
Definizioak
- Udare: Fruitu biribil urtsua.
- Ekialde: Eguzkia ateratzen den puntu kardinala.
- Ale: Mota bereko banako bakoitza.
- Orbain: Zauri batek sendatu eta gero larruazalean uzten duen seinalea.
- Premu: Gurasoek oinordeko izendatu ohi zuten seme nagusia.
- Ubide: Ura leku batetik bestera garraiatzeko erreten artifiziala.
- Ase: Gosea nahiz egarria kendu arte jan edo edan.
- Urlia: Izenik aipatu gabe, elkarrizketa batean hirugarren pertsona bat izendatzeko hitza.
- Oren: Egunaren hogeita lau zatietarik bat.
- Haizpe: Egunaren hogeita lau zatietarik bat.
- Txilin: Seinale akustikoak emateko den kanpai txikia.
- Orno: Bizkarrezurra osatzen duen hezur labur bakoitza.
Esaera Zaharrak
- Gauzak ez dira beti diruditen bezalakoak. / Zuri guztiak ez dira irinak.
- Ezbehar txiki baino ez du izan, eta sekulako kexak egin ditu. / Bost zentimoko pupu eta hamar zentimoko trapu.
- Etxeko arazoak etxean konpondu behar dira. / Etxeko sua etxeko hautsez estali behar da.
- Auzokoarena hobea ematen du beti, baina sarritan ez da benetan horrela. / Urruneko eltzea urrez, gerturatu orduko lurrez.
- Apustutik ez dago bizimodua ateratzerik. / Jokoa ez da errenta.
Euskal Idazleak eta Lanak
Salbatore Mitxelena
- Historia: Ama-semean Arantzazuko kondairan
Nikolas Ormaetxea (Orixe)
- Erlijioa: Quiton arrebarekin
Luis Villasante
- Erlijioa: Jainkoa
- Erlijioa: Jesukristo
- Erlijioa: Eliza
Etxaide
- Literatura: Amasei seme Euskalerriko
- Biografia: Etxaide jauna
- Artikuluak: Euskal idazlan guztiak
Txillardegi
- Denetarik: Huntaz eta hartaz
- Hizkuntza: Hizkuntza eta pentsakera
- Autobiografia: Euskal Herria helburu
Arregi
- Artikuluak: Herriaren lekuko
- Artikuluak: Politikaren atarian
Koldo Mitxelena
- Mitxelenaren idazlan hautatuak
- Zenbait hitzaldi
- Artikuluak: Euskal idazlan guztiak
Preguntas frecuentes
Zer da izotzil hitzaren esanahia euskal euskalkietan?
Dokumentuaren arabera, izotzil urtarrila (enero) esan nahi du. Hitza euskalkietako lexikoaren barruan agertzen da.
Zein da Nafarroako Lesaka herriaren euskalkia?
Dokumentuak Lesaka Nafarroako herria dela eta Nafar euskalkia duela adierazten du, Ipar-sartaldeko eremuan.
Ponte a prueba
Tarjetas de repaso
Pulsa una tarjeta para ver la respuesta.
Test
Preguntas generadas con IA a partir del documento: comprueba las respuestas con el texto.