Euskal Herriko mendilerroak: geografia, geologia eta erliebea

Euskal Herriko mendilerroak: geografia eta geologia

Kantabriar-mediterraneo uren mugalerroa atlantikoaren eta mediterraneoaren artean markatzen duen mendilerroa, bi eremu markatuz ekialdean.

Aralarko mendiak eta Kantabriar mendilerroaren sektorea

Aralarko mendiak Pirinioen eta Kantabriar mendilerroaren arteko sektorean kokatzen dira. Orogenesi alpinoaren ondorioz tolestu ziren, aro sekundario eta tertziarioan, eta harrizko sedimentuz osatuta daude, batez ere kareharriz.

Kostaldeko mendiak

Hondarribia eta Zumaia artean kokatutako kostaldeko mendiak, Jaizkibel, Ulia eta Urgull barne, mendi-sistema txiki bat osatzen dute. Tertziarioaren amaierakoak dira.

Itsasbazterreko mendilerroak

Itsasbazterretik urrun dauden mendilerroetan, mendi-zerrak erliebe lehentasuna galtzen du. Uzturre, Ernio (1.072 m), Pagoeta, Erlo, Arno eta Gipuzkoako beste mendi batzuk daude.

Bedarzandi eta Ilunzar Bizkaian kareharria eta karstifikazioa nagusi dira.

Bost Irietako mendigunea

Gipuzkoa eta Nafarroako mendigunea, material paleozoikoz osatua. Burtzinezko Ozta-Ozta, Urpele (1.059 m) eta Menditxu mendiak dira nagusiak, eta itxura zail eta malkartsua dute.

Erdiko ibaibideetako mendi-haranak

Kantabriar-mediterraneo uren isurialdea mugatzen duen mendi-zerren magalean daude. Iabi eta arteria nagusien erdialdeko tarte litologikoan, erliebe nabarmenekin: Murumendi, Izazpi, Irimo, Urko eta Gipuzkoako beste mendi batzuk, baita Oiz eta Sollube ere.

Ganekorta (Triano, Bizkaia) eta Aikorri eta Gorbeia (1.475 m, Salbaia) ere aipagarriak dira.

Zadorra ibaiaren lautada

Zadorra ibaiak inguratzen duen mendilerroa, iparraldean Kantabriar-mediterraneo uren mugalerroaren mendilerroa eta hegoaldean erdiguneko mendi-zerrak, 500-600 m-ko altuerarekin.

Arabako erdiguneko mendi-zerra

Lautada eta Trebiño artean, Arabako lurraldea bitan banatzen duen mendi-zerra. Kapiuldi (1.180 m) eta Gasteizko mendiak dira nagusiak.

Mendebaldeko haranak eta mendi-zerra

Kare harrizko Arkamo, Arrato, Badaia eta Artzena, eta Kuartango, Omecillo eta Valdegobía haranek material buztintsu bigunak dituzte.

Trebiñoko arroa

Arro sedimentario handia, haran zabalez eta mendiz inguratua, litologia barietatekoa.

Hego-ekialdeko haranak eta mendi-zerrak

1.000 metrotik gorako morfologia duen eremua, Arnoro (1.048 m) barne.

Toloño: Kantabriar-Ebro mugako mendi-zerra

Toloño mendi-zerrak Kantabriar mendilerroaren eta Arabako erdiguneko eskualdea banatzen ditu. Klima trantsizioko ozeaniarra eta Errioxako mediterraneo kontinentala bereizten ditu. Palomares (1.461 m) da bere puntu nabarmenena, eta kareharrizko topografia jarraitua du.

Ebroko zokogunea

Toloño eta Ebro ibaiaren artean, Arabako Errioxa eskualdea hedatzen da. Tertziario-kuaternario garaiko buztinak eta kareharriak ditu, eta hegoaldera Ebro ibaiaren aldera malda beherakoa du.