Espainiako litologia eta erliebe motak: granitoa, kareharria, buztina eta bolkanikoa

Litologia (iruzkina)

Espainiako mapa litologikoaren legendan Lau kolore bereizten dira (morea, berdea, horia eta gorria) horietako bakoitzak harri eremu bati erreferentzia egiten dio, moreak granitoa nagusi den eremuari, Eremu silizeoari, berdeak kareharria nagusi den eremuari, horiak eremu Buztintsuari eta gorriak bolkanikoari.

Morez irudikatzen den remu silizeoa (granitoa da Nagusi) penintsulako mendebaldean kokatzen da batez ere, Galizia, Gaztela Mantxako mendebaldean, Extremaduran… baina baditu  adarrak Sistema Zentralerantz, Toledoko mendietarantz eta Sierra Morenako mendietarantz. Horrezaz gain Pirinioetako eta Sistema Betiarreko gune batzuetan ere agertzen Da granitoa.

Aro arkaikoan (duela 4000-600 milioi urte) eta Paleozoikoan (duela 600-225 milioi urte) sortutako Eremua da, orogenia hertsiniarrean apurtu eta ondoren higatua izan zena eta Azken orogenia alpetarrean arrakalatu eta gaztetu egin zena. Inguru honetan Aurkitzen den material nagusia granitoa, arbela, koartzita… da, material gogorra, Milioika urtetako barne (orogeniak) edo kanpo eragileen (higadura) ondorioz erliebe forma ezberdinak sortzen dituena, adibidez harri Zalduna, domoak, torrak, bolen Kaosak, harritzak Mendi magalean…

Kareharri eremuak (berdea)
Penintsulan Z hizkiak itzuliko aldera duen forma hartzen du. Iparraldetik Hegoaldera honako mendiguneak biltzen ditu Pirinioak, Euskal mendiak, Kantabriar mendikatearen ekialdea, Iberiar mendikatea eta Sistema Betikoak. Gune hau aro tertziarioan, orogenia alpetarrean tolestutako aro sekundarioko Materialek osatzen dute, kareharriek, erliebe karstikoak sortzen dituzte, lapiaz, arroilak, poljeak, dolinak, kobak eta leizeak alegia.

Horiz eremu buztintsua agertzen da. Inguru hau Bi sakonuneetan (Ebro eta Guadalquivir) eta ipar eta hego mesetako arroetan (Duero, Tajo eta Guadianako arroetan) kokatzen da.
Inguru buztintsua Erresistentzia gutxiko materialek eratzen dute (buztinak, margak eta igeltsuak)

Aro tertziarioan eta Kuaternarioan jalkitako materialez osatuta daude. Behin orogenia alpetarra Pasata hondoratuak geratu diren guneak dira eta ondorioz milaka urteetako Higadurak lur hauek harri buztintsuz beteak izan dira, erliebe lauak dira, Higadura sakona jasaten dutenak buztinaren erresistentzia txikiagatik eta landazabalak eta badlandsak dira erliebe formarik Ohikoenak.

Gorriz inguru bolkanikoa agertzen da. Kanariar Uharteetan kokatzen da batez ere.

Kanariar uharteak Sumendi izaerako uharteak dira. Aro tertziarioan eratu ziren, orogenia Alpetarrak ozeanoaren hondoa apurtu eta arrakaletatik sumendi-harri masa Handiak gora egin zuenean. Honako erliebeak dira ohikoenak: kono Bolkanikoak, galdarak, malpais, dikeak eta roque Edo pitoiak, amildegiak eta glacisak.

Espainiako mapa Litologiko honetan milioika urteetako bilakaera geologikoaren ikus daiteke.