Antzinako Erregimena eta Frantziako Iraultza: laburpena

ANTZINAKO ERREGIMENA

XVII. Mendean, Europan.

3 EZAUGARRI:

   -Estamenduzko gizartea (piramide)

   -Lehen sektoretik lortzen zen ekonomia, batez ere nekazaritza

   -Politika: Monarkia absolutua. (Erregeak bakarrik agindu)

ESTAMENDUZKO GIZARTEAK

Erdi Aroan sortu.

Gizartea hiru estamendutan banatzen du: Kleroa, Noblezia eta Herri-xehea.

BI EZAUGARRI:

 -

Inmobilismo bertikala

Herri xeheko kideak ezin dira noblezian sartu.

   -Pribilegioak egotea: Nobleziak eta kleroak onurak edo pribilegioak dituzte.

GIZARTEAREN BARRUKO ERALDAKETA

Noblezia:

               -Goi noblezia: Jabetza asko, diru asko luxuzko bizimodua

               -Behe noblezia: Ekonomia egoera txarragoa. Behe nobleziakoak, burgesiako dirudunekin                     eskontzen saiatu ziren, burgesak noblezian sartu nahi zutelako.

Kleroa:

               -Goi kleroa: Familia nobleetako semeak eta elisa gehienen jabe ziren.

               -Behe kleroa: Herri xeheko pertsonaz osatuta eta nekazarien pare bizi ziren.

Herri - xehea:

              -Nekazariak: Talde ugariena, ahalmen txikia eta landatzen zuten lurra ez zen beraiena.

              -Burgesia: Gero eta garrantzitsuagoak, ez ziren landan bizi eta merkataritzari esker aberastu egin ziren. Baina ez zuten botere politikorik

LEHEN SEKTOREA

XVIII. Mendean biztanle gehienak nekazariak ziren. Nekazaritzak klimaren menpe zegoen, hori dela eta gozealdiak ematen ziren. Lur gehienak pribilegiatuenak ziren.

 -Nobleziaren lurrak ez ziren banatzen, beti seme zaharrenari utzi behar zaio.

 -Kleroaren lurrak ezin ziren saldu eta batzuetan ezin ziren nekazaritzarako erabili.

Lurrik gabeko nekazariak jaun erregimenaren menpe zeuden. Hau da, nobleek bere lurren zati bat usten zien nekazariei eta horren truke nekazariek nobleen lurretan lan egin behar zuten batzuetan eta errenta ordaindu.

INDUSTRIA ETA MERKATARITZA

Antzinako Erregimeneko industria monarkek bultzatu zuten, hau da, dirua zutenek. Monarkiak errege fabrikak sortu zituen baina fabrika horietan eskuz egiten zien produktuak. Hau da, ez ziren makinak erabiltzen.

 -Kanpo-merkataritza hasi egin zen Europa eta Amerikaren trukeei esker.

 -Barne merkataritza arazoak zituen Gremioak ez zirelako ados jartzen.

XVIII. MENDEKO GOBERNUA

XVIII. Mendean absolutismoa zen politika sistema, hau da, erregeak zuen botere guztia. Ekonomia zen absolutismoaren oinarria. Ekonomia hori lortzeko

3 IDEAIA:

         -Zenbat eta metal aberatz gehiago izan, ekonomika hobea izango da.

         -Metal horiek lortzeko, kanpo merkataritza behar da, baina produktu horiek herrialdetik ateratzeko zergak ordaindu behar dira.

         -Estatuak industria garatu

ILUSTRAZIOA

XVIII. Mendean garaturiko mugimendu intelektuala da.

3printzipio:

        -Arrazoimena: Gobernuak zentzuzkoena zer zen hartu  behar zuen kontuan eta ez tradizioa

        -Pertsonen eskubideak defendatzen zituzten eta botereak ezin zituzten eskubide horiek ezabatu.

        -Tolerantzia

ANTZINAKO ERREGIMENAREN KRITIKA

Ilustratuek estamentuzko gizartearen aurka egin zuten. Sistema horren ordez, ggizarte eta lege berdintasunezko sistema aldarrikatzen zuten, hau da, pertsona guztiek izan behar zituztela aukera berdinak. Horregatik, pribilegiatuak ilustrazioaren kontra zeuden, pribilegioak galtzeko beldurra zutelako.

DESPOTISMO ILUSTRATUA

Monarkek, gizarteak aurrera egitea nahi zuten baina gizartea kontuan hartu gabe.

Aldaketak egin zituzten :

      -Erreformak: Bideak berritu, hezkuntza zabaldu…

      -Elizako lurrak erabiltzen utzi zuten baina ekonomia handitzeko asmoz.

LIBERALISMO IRAULTZAILEA

Burgesiak ohartu zenean gobernuak ez zuela aldaketarik egingo, boterea eskuratu behar zuela pentsatu zuen, antzinako erregimena desagerrarasteko.

IRAULTZA BURGESA

• Botere banaketa:     -Legegilea

                                            -Betearaslea

                                            -Judiziala

• Subiranotasun nazionala: Boterea herritar guztiena da eta herritarrek itun bat egiten dute estatuarekin (konstituzioak), beraz, monarka boterearen ordezkaria baino ez da.

LIBERALISMO EKONOMIKOA

Liberalek ekonomia antolaketa ere aldatu nahi zuten:

        -Negozioak irekitzeko eta bertan erabakiak hartzeko eskubidea.

        -Estatuak ezin izatea ekonomian esku hartu

        -Lehia askea: Peertsona bakoitzak bere negozioaren erabakiak hartzea estatuak kontrolatu gabe.

FRANTZIAKO IRAULTZA AURRETIK

ARAZO LARRIAK

   -Estamenduzko gizartea

   -Krisi ekonomikoa   

   -Krisi politikoa

ESTATU OROKORREN BILERA

Erregea pribilegiatuak konbenzitzen saiatu zen zergak ordaintzeko baina ez zuten onartu eta egoera gero et larriagoa zen.

FRANTZIAKO IRAULTZAREN HASIERA

Nobleziak eta kleroak botoa estamenduka ematea nahi zuten, uste zutelako gehiengoa zutela, baina herri - xeheak onartu zuen botoak horrela ematea eta irabazi zuten, gehiago zirelako. Herri - xehea ia Frantzia osoa ordezkatzen zuen. Asanblea nazionala sortu zuten Frantzia osoa ordezkatzeko asmoz.

ASANBLEA

Helburuak

: Antzinako erregimenak desagerrarastea eta konstituzio bat idaztea

Ezaugarriak

:

             -Parlamenduzko monarkia: Monarkiak jarraitzen zuen baina botere gutxiago zuen

             -Botere bnaketa: Legegilea → azanbleak, betearaslea→ erregeak eta judiziala→ auzietegiak

             -Sufragio zentsitarioa: 25 urtetik gorakoak eta ondasunak dutenak.

ASANBLEA LEGEGILEA

1791 an Burgesiaren helburuak nagusitu ziren, orduan, herri - xeheak aldaketa sakonagoak nahi zituen. Erregeak eta pribilegiatuek pribilegioak galdu zituzten burgesen aldaketekin. Eta ez zeuden ados.

GERRA ETA MONARKIAREN AMAIERA

Austria eta Prusiak gerra deklaratu zioten Frantziari, Frantziako iraultza bere herrialdeetara ez zabaltzeko. Eraso horrek monarkiaren amaiera eta errepublikaren hasiera ekarri zuen.

KONBENTZIO GIRONDINOA (1792-1793)

   -Iraileko hilketak: Herri xeheko kideak kartzeletan sartu ziren preso erlijioso eta nobleen kontra.

   -Konbentzio nazionala: Eta hor, aurreko guztiarekin amaitu nahi zuten. Egutegi berri bat asmatu zuten.

   -Britania Handia, Espainia… gerra deklaratu zioten Frantziari

   -Frantziako armada handitu zuten.

MENDITARREN KONBENTZIOA ETA ISUALDIA (1793-1794)

    -Herri xeheak, estatu kolpea eman zuen

    -Konstituzio berri bat egin zuten, baina botere banaketa ahulduta geratu zenez, diktadura bat ematen zuen

   -Beste estatu kolpe bat egon zen eta agintean zegoena, Robespier exekutatu zuten.

IRAULTZAREN AMAIERA (1795-1799)

Berriro diktadurarik ez egoteko, gobernu moderatua sortu zen. Eta beste konstituzio bat idatzi zuten erregearen alde zeudenak. Monarkia berriro egotea nahi zuten, baina ez lortu arren, Napoleon Bonapartek matxinada menderatu zuen.

NAPOLEONEN INPERIOA

  -Berak zeukan botere guztia

  -Napoleonek bere kargua bizitza osorako zeukan

  -Zenbait erreforma egin zituen: kode zibila, bankua, merkataritza,hezkuntza publikoa…

  -Noblezia berria eratu zuen: Noble izateko merezimendua izan behar zen.

NAPOLEONEN EUROPA

   -Garai horretan Britania Handia, Austria eta Errusiak koalizazioa eratu zuten Frantziaren beldur.

  -Napoleonek Frantziako errepublika inperio bihurtu zuen.

  -Napoleonek kualizazioari irabazi zion.

   -Napoleonen helburu berria, Britania Handia isolatzea zen. Europa osoak onartu zuen Portugal izan ezik. Orduan Napoleonek Portugal inbaditu zuen, eta bide batez Espainia ere bai.

   -Horren aurrean, Errusiak Frantziarekin zeukan aliantza bertan bera utzi zuen. Eta Napoleonek Errusia inbaditu inbaditu nahi zuen baina ez zuen irabazi. Gero, Britania Handia, Prusia, Errusia eta Austria batu egin ziren eta Frantziaren kontra irabazi zuten. Urte berean, Espainak - Napoleonek abdikatu egin behar izan zuen eta berriz 100 egunez boterea berreskuratu zuen, baina betirako galdu zuten Waterloon.

   -Zigor moduan, Napoleon uharte batera eraman zuten eta bertan hil egin zen.

BERREZARKUNTZA

Antzinako erregimenean bezala jardun zuten. Hau da, Frantziako iraultza gertatu ez balitz bezala.

VIENAKO BILTZARRA

-Europako mapa berria sortu zuten

Aldaketa nagusiak:

   1: Frantziako iraultza aurreko mugatara buektatu ziren

   2: Frantziaren espantzionismoa gelditu zuten

   3: Austria, Prusia eta Errusiak bere lurraldeak bereganatu zituzten.

-Vienako biltzarraren ondoren bilerak egitea erabaki zuten, nazioarteko arazoak konpontzeko.