Esplorazioen ondorioak eta XVIII. mendeko ekonomia

Esplorazioen ondorioak

Esplorazioen ondorioak:

Politikoak

• Liskarrak konkistatzaileen artean (Tordesillako ituna).
• Bi inperio handi: Gaztela (mendebaldea) eta Portugal (ekialdea).

Kulturalak

• Europarren hizkuntzak zabaldu ziren.
• Aurrerapen geografikoak: mundua hobeto ezagutu zuten (borobila).

Ekonomikoak

• Merkataritza izugarri ugaritu zen (bide berri hauek).
• Artisautza bultzatu, produktuak esportatu ziren.
• Enkomienda bidez antolatu zuten ustiapena.
• Zilar eta urre asko zegoenez, Gaztela inperio boteretsua sortu zen.

Gizartekoak

• Erregeak espainiarrari agintzen zion (enkomiendaren truke): menderatuak kristautzea.
• Europarrek indiarrak esploratu eta, gaixotasunen ondorioz, demografia-hondamena eragin zuten, ia biztanleria osoa desagerrarazi zelarik.
• Amerikan langileak behar zirela-eta, Afrikatik esklabuak eraman zituzten; horrek mestizajea sortu zuen.
• Gizarte-estamentua exportatu zuten.

Ideologikoak

• Kristautasuna zabaldu zen.

XVIII. mendeko ekonomia

XVIII. mendeko ekonomia:

1. sektorea — Nekazaritza

• Nekazal aldaketak (biztanle gehienak hemen): ekoizpena handitzeko herri-lurrak.
• Lursailak hesitu egin ziren eta lurjabe txikiak lurrak saltzera behartu ziren.
• Industriarako lehengaiak landatu ziren.
• Teknika berriak:
  • Txandakatze sistema.
  • Landare eta abere berrien sarrera; abereek janaria ematen zuten eta ongarriak erabilgarri bihurtu ziren.
• Nekazaritzaren mekanizazioa garatu zen.
• Aurreko guztien ondorioz, nekazari txikiak lurrak saldu behar izan zituzten.

2. sektorea — Industria

• Industria lehen urratsetan: ikatza eta labe garaiak.
• Jarduera: ontzigintza, burdingintza eta armagintza.

3. sektorea — Merkataritza

• Kolonietako produktuak inportatu eta industrietako produktuak esportatu — kolonialismoa.
• Eslabu-merkataritza: merkataritza triangelua.
• Honen ondorioz, Ingalaterra nagusitu zen merkataritzan.

Sistema domestikoa

• Merkatariek lehengaiak erosi eta nekazariei banatu zizkieten.
• Nekazariek lanik ez zutenean, manufakturak egiten zituzten diru-iturri gisa.
• Merkatariak produktu bukatuak jasotzen zituen eta produktua saltzeaz arduratzen zen.

Westfaliako ituna

• Hogeitamar urteko gerraren amaieran sinatu zen.
• Ondorioak:
  • Pío eta Katalinaren esparru geografikoa finkatu zen.
  • Espainiako probintzien independentzia amaitu zen.
  • Espainiako boterearen gainbehera hasi zen.
  • Frantzia eta Espainiaren arteko borrokak egon ziren; Frantzia potentzia nagusia bihurtu zen.

Utrechteko ituna

• Espainiaren ondorengotzako gerla amaitzeko ituna izan zen.
• Ondorioak:
• Espainia:
  • Filipe V errege izendatu zuten.
  • Espainia eta Frantziako familia-ituna ezarri zen.
  • Lur asko galdu zituen.
• Frantzia:
  • Lurralde edapena eten zen.
  • Kolonia ugari galdu ziren (ondorio geopolitikoak).
• Santu Erromatar Inperioaren alemaniako porzioak:
  • Lurrak eskuratu zituzten zenbait potentzia.
• Ingalaterra:
  • Lurralde ugari bereganatu zituen.
  • Espainiako kolonietan merkataritza egiteko eskubidea lortu zuen.

Ardi merinoa

• Artzaintza oso garrantzitsua izan zen ekonomian.
• Ardi merinoaren artilea oso preziatua izan zen Europako iparraldeko oihalgintzan.

Asiento

• Asiento: Espainiak Frantziarekin zuen idazpena/kontratu berezia (trafiko edo esklabu-merkataritzarekin lotuta).

Merkantilismoa

• Merkantilismoa ekonomia-korronte bat da: dirua lortzea da helburua.
• Horretarako, gutxi inportatu eta asko esportatu nahi izan zen.

Tordesillako ituna

Tordesillako ituna esplorazioen eta konkista-ondorioen testuinguruan kokatzen da eta lur-esparruen banaketa arautu zuen.