Noiz izendatu zuten Juan Carlos I.a errege?

Franco hil eta bi egun beranduago izendatu zuten errege.

Zer erreforma egin zituen Adolfo Suarezek?

Amnistia eman, TOP desegin, greba-eskubidea arautu, Mugimendu Nazionala desegin eta Erreforma Politikorako Legea proposatu eta onartu zuen.

Zein izan ziren 1978ko Konstituzioaren ezaugarri nagusiak?

Nazioaren subiranotasuna, monarkia parlamentarioa, nazio-batasuna autonomiaren bermearekin eta askatasuna eta estatu ez-konfesionala ziren.

Espainiako Trantsizioa: Frankismotik Demokraziara (1975-1982) laburpena

Resumen

Dokumentuak Espainiako Trantsizio politikoa azaltzen du, Franco hil ondorengo urteetatik 1982ra arte. Arias Navarroren gobernua, Adolfo Suarezen erreformak, 1977ko hauteskundeak, 1978ko Konstituzioa eta 1981eko estatu-kolpe saiakera aztertzen dira. Ikaslea aldaketa politiko, instituzional eta sozialen kronologia ulertuko du.

Puntos clave

Franco hil eta gero, Juan Carlos I.a errege izendatu zuten, eta Arias Navarroren gobernuak frankismoaren jarraitasunari eutsi zion.
Adolfo Suarezek amnistia eman, TOP desegin, greba-eskubidea arautu eta Erreforma Politikorako Legea onartu zuen.
1977ko ekainaren 15eko hauteskundeetan UCDk irabazi zuen, eta 1977ko urriaren 25ean Moncloako Itunak sinatu ziren.
1978ko Konstituzioak monarkia parlamentarioa, nazio-batasuna eta herrialdeen autonomia bermatu zituen.
1981eko otsailaren 23ko estatu-kolpe saiakeran, erregeak militarrekin hitz egin eta herritarrei zuzendu zitzaien.
1981-1982 bitartean UCD desegin zen eta hauteskundeak urriaren 28ra aurreratu ziren.

Resumen generado con IA a partir del documento. Ponte a prueba

Trantsizioaren hasiera eta Arias Navarroren gobernua

Franco hil eta bi egun beranduago, Juan Carlos I.a izendatu zuten errege. Arias Navarro gobernuburuak frankismoaren jarraitasunari eutsi zion. Garai hartan, gizarte-gatazkak nagusi ziren: grebak, ETA eta GRAPOren terrorismoa eta ordena publikoko arazoak. Azkenik, 1976ko uztailean, Arias Navarrori dimisioa aurkeztera derrigortu zioten.

Adolfo Suarezen gobernua eta erreformak

Adolfo Suarez presidente izendatu ondoren, aldaketa sakonak bultzatu zituen:

Amnistia eman zen.
TOP (Ordena Publikoko Auzitegia) desegin zen.
Greba-eskubidea arautu zen.
Mugimendu Nazionala desegin zen.
Erreforma Politikorako Legea proposatu eta onartu zen, hauteskunde demokratikoetarako bidea irekiz.

1977ko hauteskundeak eta Moncloako Itunak

Ekainaren 15ean hauteskundeak ospatu ziren. Suarezek UCD (Zentro Demokratikoaren Batasuna) sortu zuen, eta Manuel Fragak AP (Aliantza Popularra). Hauteskundeak UCDk irabazi zituen. Ondoren, Suarez eta oposizioak Moncloako Itunak (1977ko urriaren 25ean) sinatu zituzten, garai hartako arazo ekonomikoak gainditzeko.

Autonomia-erakundeen sorrera

1977ko irailean, gobernuko presidenteak Generalitatea ezarri zuen eta Josep Tarradellas izendatu zuten presidente. 1977ko abenduan, Eusko Kontseilu Nagusia eratu zen, Ramon Rubiales buru zela.

1978ko Konstituzioa

Kongresuko Konstituzio Gaietarako Batzordeak idatzitako testua Gorteetan onartu zen. Erreferendumean baiezkoa gailendu zen (Euskadin abstentzio handia izan zen arren). Ezaugarri nagusiak hauek dira:

Nazioaren subiranotasuna.
Monarkia parlamentarioa.
Nazio-batasuna, baina herrialdeen autonomia bermatuz.
Askatasuna, estatu ez-konfesionala eta ideologia-askatasuna.

Estatuaren botereak

Botere legegilea: Gorteak (Diputatuen Kongresua eta Senatua).
Botere betearazlea: Gobernua.
Botere judiziala: Epaile eta magistratu independenteak.

Krisi politikoa eta 1981eko estatu-kolpea

1979ko martxoko hauteskundeak eta apirileko udal-hauteskundeak UCDk irabazi zituen. Hala ere, Suarezen gobernuak krisi ekonomikoari (petrolioaren krisia) eta terrorismoari aurre egin behar izan zien. 1981eko urtarrilaren 29an, Adolfo Suarezek dimisioa eman zuen telebista bidez.

Leopoldo Calvo-Sotelo presidente berria izendatu zuten. Otsailaren 23an, inbestidura-ekitaldian, Guardia Zibilak estatu-kolpe saiakera egin zuen. Erregeak militarrekin hitz egin eta telebistaz herritarrei zuzendu zitzaien egoera bideratzeko.

Calvo-Soteloren agintaldiaren amaiera

Calvo-Soteloren gobernuak arazo larriak izan zituen: koltza-olioaren krisia, Almerian Guardia Zibilak hiru gazte hil izana (ETAkideak zirelakoan) eta beste estatu-kolpe saiakera bat. PSOErekin LOAPA sinatu zuten autonomia-prozesua arautzeko eta dibortzioaren legea onartu zen.

1981-1982 bitartean, UCD desegin egin zen: Suarezek Zentro Demokratiko eta Soziala (CDS) sortu zuen. Calvo-Sotelo alderdirik gabe geratu zenez, hauteskundeak urriaren 28ra aurreratu ziren.