Diálogos, textos prescriptivos e autores galegos (resumo)

Resumen

Resumo de contidos de lingua e literatura galega: tipos de diálogo (conversa e debate) e os seus trazos lingüísticos, as características dos textos prescriptivos (normativos e instrutivos), e a obra de Castelao e Rafael Diestre. Inclúe tamén nocións básicas de oración (suxeito, predicado e concordancia).

Puntos clave

Os diálogos son intercambios orais de información entre varias persoas que se alternan como emisor e receptor; poden ser espontáneos ou planificados.
A conversa é un diálogo espontáneo con apertura, orientación, desenvolvemento e peche; o debate é formal, argumentativo e habitualmente moderado.
Os textos prescriptivos regulan condutas (normativos, como decálogos e regulamentos) ou guían tarefas (instrutivos, como manuais e receitas).
Alfonso Daniel Rodríguez Castelao (Rianxo, 1886–1950) foi médico, político e escritor, e exiliouse en Bos Aires tras o triunfo do franquismo.
Un ollo de vidro (1922) e Os dous de sempre (1934) son obras narrativas destacadas de Castelao; Sempre en Galiza (1944) é a súa obra ensaística política.
Rafael Diestre (Rianxo, 1899) foi galeguista republicano e membro activo da Real Academia Galega; a súa obra Dos arquivos do Trasno (1926) reúne relatos breves con finais inesperados.
Na oración, o suxeito nomea quen realiza a acción e o predicado di o que se afirma del; o predicado pode ser verbal ou nominal.

Ponte a prueba

Diálogos

Intercambio de información entre varias persoas que se alternan como receptor e emisor, por vía oral.

Tipos: espontáneos // planificados.

Conversa

Diálogo espontáneo entre varias persoas, moi común na comunicación oral.

Apertura: saúdo.
Orientación: tema.
Desenvolvemento: opinións.
Peche: despedida.

Debate

Diálogo formal no que se argumentan ideas sobre un tema determinado, habitualmente moderado.

Introdución.
Exposición inicial.
Discusión.
Conclusión.
Despedida.

Trazos lingüísticos

Apelación ao interlocutor: vocativos e apelativos na interacción.
Introdución do punto de vista mediante verbos e locucións.
Referencias espazo-temporais.
Conversas espontáneas: exclamacións, frases curtas ou inacabadas.

Textos prescriptivos

Teñen como obxectivo regular comportamentos ou guiar na realización de tarefas mediante as pautas necesarias.

Normativos: normas que regulan condutas — por exemplo: decálogo, normativa, código, regulamento.
Instructivos: indicacións para tarefas específicas — por exemplo: prospecto, manual, receita.

Características

Obxectivo: ensinar funcionamento ou influír nas accións.
Función: apelativa ou representativa.
Canal: texto escrito.
Emisor: dispoñen de coñecementos sobre o que presentan.
Receptor: diríxese a un colectivo en concreto.
Estrutura: (sub)apartados; pode incluír debuxos e esquemas.

Alfonso Daniel Rodríguez Castelao

Rianxo (1886–1950). Foi un destacado médico, político e escritor galego. Formou parte do Partido Galeguista durante a Segunda República e, polo triunfo do franquismo, exiliouse en Bos Aires.

Obra gráfica

Nós (1918); Cousas da vida (1930) — critican o caciquismo e a avaricia.
Galicia mártir (1937); Milicianos (1937); Atila en Galicia (1938) — denuncian os crimes do franquismo cunha ética expresiva.

Obras narrativas

Un ollo de vidro (1922) — humor negro e crítica social; un esqueleto observa o mundo dos mortos por un ollo de cristal.
Cousas (1926) — narracións breves con ilustracións; mostra a dureza e a tenrura da vida das clases populares galegas.
Retrincos (1934) — cinco relatos sobre a súa vida: infancia e madurez.
Os dous de sempre (1934) — única novela; Rañolas (personaxes idealistas) e Pedriño (conformista) amosan distintas formas de ver a vida.

Obra ensaística

Sempre en Galiza (1944) — pensamento político e nacionalista; defende a Galicia como estado federal e critica o modelo centralista castelán.
As cruces de pedra na Galiza (1930) e As cruces de pedra na Bretaña (1950) — estudan aspectos estéticos e artísticos.

Rafael Diestre

Nado en Rianxo en 1899. Galeguista con ideais republicanos. Exiliouse despois da Guerra Civil e regresou a Galicia nos anos 60, sendo membro activo da Real Academia Galega ata a súa morte en 1981. Non pertenceu ao grupo Nós, pero a súa prosa é característica da época do grupo Nós.

Dos arquivos do Trasno (1926) — libro de relatos con elementos realistas e fantásticos, ambientados en vilas mariñeiras ou rurais galegas. Temas: misterio, morte, medo. Personaxes populares reflectíronse sen folclorismo e mostran unha sociedade galega solidaria. As historias son breves, moi intensas, e rematan cunha revelación inesperada nas últimas liñas.
A fiestra Valdeira.

Oração

Suxeito: sintagma nominal que nomea a persoa, animal ou cousa da que se fala.

Léxico: aparece explicitamente. Gramatical: non aparece explícito, pero recoñécese pola forma verbal.

Predicado: sintagma verbal que expresa o que se di do suxeito.

Verbal: verbo predicativo. Nominal: predicado copulativo.

Concordancia

Suxeito múltiple: plural.
Suxeito colectivo: pode concordar en singular ou en plural; nomea unha parte dun todo.

Preguntas frecuentes

Cales son as diferenzas entre conversa e debate?

A conversa é un diálogo espontáneo entre varias persoas, con apertura, orientación, desenvolvemento e peche. O debate é un diálogo formal no que se argumentan ideas sobre un tema, habitualmente moderado, e inclúe introdución, exposición inicial, discusión, conclusión e despedida.

Que son os textos prescriptivos?

Son textos que teñen como obxectivo regular comportamentos ou guiar na realización de tarefas. Dividense en normativos, que regulan condutas (decálogo, normativa, código, regulamento), e instrutivos, que dan indicacións para tarefas específicas (prospecto, manual, receita).

Que obras narrativas escribiu Castelao?

Castelao escribiu Un ollo de vidro (1922), Cousas (1926), Retrincos (1934) e Os dous de sempre (1934), a súa única novela. Destaca polo humor negro, a crítica social e a representación da vida das clases populares galegas.