Biztanleria: banaketa, mugimenduak eta egitura

Resumen

Dokumentu honek biztanleriaren banaketa espazialaren faktoreak, pilaketa-guneak eta hutsune demografikoak aztertzen ditu. Gainera, biztanleriaren berezko mugimendua (jaiotzak eta heriotzak), migrazio-mugimenduak eta biztanleria-piramideak azaltzen ditu. Azkenik, biztanleria aktiboa eta sektore ekonomikoak sartzen dira.

Puntos clave

Biztanleriaren pilaketa-gune nagusiak Asiako hegoaldea eta hego-ekialdea, Mendebaldeko Europa eta Estatu Batuetako kostalde atlantikoaren ipar-ekialdea dira.
Hutsune demografiko handiak poloetan, inguru hotzetan eta basamortu beroetan daude.
Hazkunde begetatiboa jaiotzen eta heriotzen arteko aldea da.
Migrazio-saldoa leku bateko immigrazioaren eta emigrazioaren arteko balantzea da.
Nekazari-exodoa landatik hirira egindako barruko migrazioa da.
Biztanleria-piramideak triangeluarra (gaztea), ojiba itxurakoa (heldua) edo kutxatila itxurakoa (zaharra) izan daitezke.
Lehen sektoreak baliabideak naturatik lortzen ditu, bigarrenak lehengaiak eraldatzen ditu eta hirugarrenak zerbitzuak ematen ditu.

Ponte a prueba

Biztanleriaren Banaketa eta Pilaketa-guneak

Pilaketa-gune nagusiak

Asiako hegoaldean eta hego-ekialdean
Mendebaldeko Europan
Estatu Batuetako kostalde atlantikoaren ipar-ekialdean

Dentsitate handiko espazio jakinak edo uharteak, haranetan (Nilo, Brasil, Magreb).

Hutsune demografiko handiak

Poloetan eta inguru hotzetan (Himalaia, Tibet)
Basamortu beroetan (Sahara, Arabia)

Biztanleriaren Banaketaren Faktoreak

Faktore fisikoak

Lautadetan klima epeleko lekuak
Lurzoru emankorrak

Giza faktoreak

Biztanleriaren antzinatasuna
Garapen teknologikoaren maila
Faktore politikoak

Biztanleriaren Berezko Mugimendua

Biztanleriaren berezko mugimendua arrazoi naturalengatik gertatzen da. Jaiotzarekin biztanleriak gora egiten du, eta heriotzen eraginez, behera (hazkunde begetatiboa).

Jaiotzak

Herri batean urtebetean jaiotako ume kopurua.

Jaiotzen faktoreak

Faktore biologikoak
Faktore demografikoak
Faktore sozioekonomikoak
Faktore soziokulturalak
Faktore politikoak

Heriotzak

Herri batean urtebetean hildako pertsona kopurua.

Heriotzen faktoreak

Faktore biologikoak
Faktore demografikoak
Faktore sozioekonomikoak
Faktore soziokulturalak
Faktore politikoak

Migrazio-mugimenduak

Migrazioak biztanleek leku batetik bestera egindako lekualdaketak dira.

Desoreka demografikoak

Herrialde azpigaratuen hazkunde handia: Garapena oso zaila da, elikaduran, hezkuntzan eta osasunean.
Herrialde garatuetako zahartzea: Gastu handiak eragiten ditu pentsioei, osasunari eta gizarte-laguntzei dagokienez.

Emigrazioa: Biztanleak jatorriko leku batetik irtetea.

Immigrazioa: Biztanleak leku batera iristea.

Migrazio-saldoa: Leku bateko immigrazioaren eta emigrazioaren arteko balantzea.

Migrazioen arrazoiak

Bizimodu zaila jatorriko lekuan

Naturalak: lurrikarak
Politikoak: gerrak
Ekonomikoak: lanik ez egotea

Jomugen erakarpena

Naturalak: klima ona
Politikoak: bakea
Ekonomikoak: lana egotea

Migrazio motak

Barruko migrazioak: Nekazari-exodoa

Landatik hirira egindako mugimendua da.

Herrialde garatuetan

Nekazari-exodoak XIX. mendearen erdialdearen eta 1960ko hamarkadaren artean izan zuen goraldia.

Herrialde azpigaratuetan

Nekazari-exodoa XX. mendearen erdialdetik aurrera azkartu egin zen, eta gaur egun migrazioa garrantzitsuagoa da.

Kanpoko migrazioen ondorioak

Igortzen dituzten herrialdeentzat

Demografikoak: gazteak galdu
Ekonomikoak: hobetu
Sozialak: gizartea modernizatzea

Hartzen dituzten herrialdeentzat

Demografikoak: biztanleriak gora
Ekonomikoak: lan gogorra
Sozialak: xenofobia

Biztanleria-piramideak

Barra-grafikoak dira, eta biztanleriaren egitura erakusten dute une jakin batean, sexuaren eta adinaren arabera. Ardatz bertikalean adin taldeak irudikatzen dira bost urterik bost urrera. Ardatz horizontalean biztanleria-efektiboak kokatzen dira, ehunekotan edo zifra absolututan: gizonezkoak, ezkerrean, eta emakumezkoak, eskuinean.

Biztanleria-piramide motak

Triangeluarra: gaztea
Ojiba itxurakoa: heldua
Kutxatila itxurakoa: zaharra

Biztanleria Aktiboa eta Ez-aktiboa

Biztanleria aktiboa

Ordaindutako lana duten edo lanaren bila dabiltzan pertsonak.

Biztanleria ez-aktiboa

Ordaindutako jarduera profesionalik egiten ez duten pertsonak.

Sektore Ekonomikoak

Lehen sektorea

Baliabideak naturatik lortzen dituzte.

Bigarren sektorea

Lehengaiak eraldatzen dituzte.

Hirugarren sektorea

Gizarteari zerbitzuak ematen dizkiote.

Preguntas frecuentes

Zein da hazkunde begetatiboa?

Hazkunde begetatiboa biztanleriaren berezko mugimendua da, jaiotza kopuruaren eta heriotza kopuruaren arteko aldeak eragina. Jaiotzek biztanleria handitzen dute, heriotzek murriztu egiten dute.

Zer da nekazari-exodoa?

Nekazari-exodoa landatik hirira egindako barruko migrazioa da. Herrialde garatuetan XIX. mendearen erdialdetik 1960ko hamarkadara arte izan zuen goraldia, eta herrialde azpigaratuetan XX. mendearen erdialdetik aurrera azkartu zen.

Nola daude antolatuta biztanleria-piramideak?

Barra-grafikoak dira. Ardatz bertikalean adin taldeak bost urterik bost urrera irudikatzen dira, eta ardatz horizontalean biztanleria-efektiboak, gizonezkoak ezkerrean eta emakumezkoak eskuinean.