Berrezarkuntzaren sistema politikoa: Txandakatzea eta iruzurra
Historia2,35 KB
Berrezarkuntzaren sistema politikoa eta txandakatzea
Txandakatzearen formula politikoak, hauteskundeak manipulatzeari esker, aukera eman zien bi alderdiei gobernuan modu baketsuan aritzeko. Horrela, ituntzen zen faltsutzea. Faltsutze iraunkorra onartzeak uko egin zion produkzio-sistema kapitalista eta jabetza pribatua defendatzeari.
Hauteskunde-iruzurra eta kontrola
Gobernuak oniritzia ematen zien hautagaiak ageri ziren zerrendak osatzeari. Hautagai ofizial haiek ia ziurtatuta zuten irabaztea, hauteskundeak egin aurretik. Hitzarmena ezinezkoa edo zalantzazkoa zenean, emaitzak jarritako helburuetatik ez urruntzeko, honakoak aplikatzen ziren:
- Hertsatzea
- Indarkeria
- Iruzurra
- Botoak erostea
El Pardoko Ituna eta egonkortasuna
1885ean Alfontso XII.a hil zen eta Sagastak akordioa adostu zuen Cánovasekin alderdiak txandakatzea bermatzeko, El Pardoko Itunean. Maria Kristina Habsburgokoaren erregeordetza hasi zen 1902. urtera arte (Alfontso XIII.a errege izendatu zuten arte).
Urte horietan bi alderdi dinastiazale nagusiak txandakatuz joan ziren: Cánovasen aldekoak (kontserbadoreak) eta Sagastaren aldekoak (liberalak).
Legegintza eta erreformak
Sagastaren gobernupean hainbat lege onartu ziren:
- Bilera eta adierazpen-askatasunaren legea (1881)
- Prentsa-legea (1883)
- Sindikatu-askatasuneko legea (1887)
- Gizonezkoen sufragio unibertsala (1890)
Balorazioa
Iraupen luzeko konstituzioa izan zen; teorian 1931 arte egon zen indarrean, eta praktikan 1923 arte, Primo de Riveraren diktadura ezarri zen arte.
1876ko Konstituzioa eta sistemaren gainbehera
Cánovasen sistema politikoaren eustarria 1876ko Konstituzioa izan zen, eta eredu politiko eta sozial ikaragarri kontserbadorea garatu zen Berrezarkuntzaren garaian. Egonkortasuna lortu zen, baina sistematik kanpo geratu ziren aukera politiko desberdinak.
Bitartean, oligarkiak kontrolatzen zituen aginte ekonomikoa eta politikoa, baina sistema estu hura apurka hautsiko zuten talde politiko berriek eta gertakari historiko batzuek. Honela, XX. mendean sartuta, langileen mugimenduak, indar politiko-demokratikoak, periferiako nazionalismoak eta kolonietako gatazkek hondamendira eraman zuten ustelkerian eta jauntxokerian oinarritutako sistema.