Berrezarkuntzako Txandakatze Politikoa (1886-1901)

Grafiko honek Espainiako Berrezarkuntzaren garaian, 1886-1901 bitartean, izandako hauteskunde ezberdinetan Alderdi Kontserbadoreak eta Alderdi Liberalak lortutako diputatu kopuruak agertzen ditu.

Grafikoaren deskribapena

Grafikoaren tipologia barra-diagrama bat da, izaera politikokoa. Ardatz horizontalean, hauteskundeak egin ziren urtea agertzen da, baina urteak ez dira ordena kronologikoan agertzen. Ardatz bertikalean, diputatuen kopurua agertzen da, 50eko tarteetan antolatua. Datuek erakusten digute hauteskundeak irabazten zituen alderdiak 220-270 diputatu inguru lortzen zituela. Oposizioan geratzen zenak, berriz, 50-80 diputatu lortzen zituen. Berrezarkuntzako bi alderdiek, Alderdi Kontserbadoreak eta Alderdi Liberalak, txandaka lortzen zuten garaipena hauteskundeetan.

Datuen interpretazioa

Grafikoak erakusten dituen datuak Cánovasek prestatu zuen sistemaren ondorio direla esan behar da. Alderdi Kontserbadoreak eta Alderdi Liberalak txandakatze baketsua hitzartu zuten 1876ko Konstituzioan, eta progresio hori grafikoan ikusten da. Koroak gobernuko presidentea eta ministroak aukeratzeko boterea zuen. Koroak Parlamentua desegiten zuen eta hauteskunde berriak deitzen zituen. Hauteskunde horietan, gobernuko alderdi politikoak botoen gehiengoa lortzen zuen, Estatuak bultzatutako hauteskunde iruzurren ondorioz. Hautesleen arduragabekeriak eta alderdi horien konplizitateak ahalbidetzen zuten sistema antidemokratikoak aurrera egitea.

Testuinguru historikoa eta bilakaera

1885ean, Alfontso XII.a hil zenean, bi alderdiek, Cánovasek sortutako sistemari jarraipena emateko, Pardoko Ituna sinatu zuten. Une horretan, Cánovasek gobernua utzi zuen eta Sagasta liberalak gobernu berria osatu zuen. 1886ko hauteskundeetan presidente izendatu ondoren, Alderdi Liberalak gehiengoa lortu zuen.

Gobernu-eraketa berria hainbat arrazoirengatik gertatzen zen: gobernuaren higaduragatik eta ezohiko kanpoko gertaerengatik. Liberalen gobernuaren amaiera nekeagatik eta industriako buruek politika protekzionista eskatzen zutelako etorri zen. 1891ko hauteskundeak irabazita, Cánovasek hartu zuen boterea, baina gutxi iraun zuen agintean. Gizarte-arazoak areagotzeak eta Elizarekin izandako gorabeherek Sagasta gobernura itzultzera ekarri zuten.

Kubako Gerra 1895ean hasteak Sagastaren gobernuaren amaiera ekarri zuen, eta Cánovasek hartu zuen gobernua eta gerraren gidaritza. Cánovasen heriotzak Sagastari aukera berria eman zion gobernua osatzeko, baina bakea lortzeko estrategiak porrot egin zuen eta AEBen aurka gerra egin behar izan zuen. Gerran, gobernuak porrot egin zuen eta erori egin zen. Orduan, Francisco Silvela kontserbadoreen buru berriak hartu zuen gobernua. Gobernu berriaren berpizkunde-saiakerak porrot egin zuenez, gobernu-aldaketa ekarri zuen eta Sagasta izan zen berriro presidentea.

Nahiz eta sistema oso antidemokratikoa izan, egonkortasun politikoa ekarri zuen urte luzez.