1979ko Euskal Herriko Autonomia Estatutua: laburpena eta testuaren azterketa

Resumen

Dokumentuak 1979ko Euskal Herriko Autonomia Estatutuaren zati nagusiak aztertzen ditu: artikulu nagusiak, xedapen gehigarria eta testuingurua. Estatutuaren helburua euskal autogobernua finkatzea eta autonomia lortzea zen. Ikasleak haren egitura, onarpen prozesua eta aurrekari historikoak ikasiko ditu.

Puntos clave

Estatutua 1978an sortutako Eusko Kontseilu Nagusiak idatzi zuen, alderdi politiko ezberdinetako kideez osatua.
Gorteek onartu zuten eta euskaldunek erreferendum bidez berretsi zuten 1979ko urriaren 25ean.
Erregeak 1979ko abenduaren 18an berretsi zuen, Adolfo Suarez gobernuburu zela.
Hizkuntza ofizialak euskara eta gaztelania dira (6. artikulua).
17. artikuluak Ertzaintzaren sorrera eta ordena publikoaren kudeaketa ezartzen ditu.
Xedapen gehigarriaren bidez Kontzertu Ekonomikoa berreskuratzeko aukera ireki zen.
Aurrekari historikoen artean Elgetako Estatutua (1936) dago, gerra zibilean onartua.

Ponte a prueba

1979ko Euskal Herriko Autonomia Estatutua

Komentatzeko dugun dokumentua Euskal Herriko Autonomia Estatutuaren zatia da, hainbat artikulu eta xedapen gehigarri bat, hain zuzen ere. Egilea kolektiboa izan zen: 1978an sortutako Eusko Kontseilu Nagusia, alderdi politiko ezberdinetako kidez osatua (PSOE, EAJ, UCD, EE…).

Dokumentuaren izaera eta testuingurua

Dokumentua euskaldun guztiei zuzendua zegoen. Helburu nagusia euskal autogobernuaren oinarria finkatzea eta autonomia eskuratzea zen. Lehen mailako iturri historikoa da, izaera politiko-sozial eta juridikoa duena.

Kronologikoki, 1979ko abenduaren 18an berretsi zuen erregeak, Adolfo Suarez gobernuburu zela. Aurretik, Gorteek onartu eta euskaldunek erreferendum bidez berretsi zuten, urte bereko urriaren 25ean.

Estatutuaren eduki nagusia

Testuak legearen paragrafo bat, 5 artikulu eta xedapen gehigarri bat biltzen ditu:

1. artikulua: Euskal Herriak nazionalitate gisa autonomia lortzeko aukera du, Konstituzioaren markoan.
2. artikulua: Araba, Bizkaia eta Gipuzkoak osatzen dute autonomia; Nafarroak batzeko aukera du.
3. artikulua: Foru erakundeak berreskuratzeko eskubidea.
6. artikulua: Hizkuntza ofizialak: Euskara eta Gaztelania.
17. artikulua: Ertzaintzaren sorrera eta ordena publikoaren kudeaketa.

Xedapen gehigarriaren bidez, lehengo pribilegioak berreskuratzeko aukera ireki zen, hala nola Kontzertu Ekonomikoa.

Aurrekari historikoak: II. Errepublikatik Trantsiziora

Autogobernu saiakerak ez ziren berriak:

Eusko Ikaskuntzaren estatutua: Konstituziora egokitu gabea.
Lizarrako Estatutua: Oso zorrotza, ez zen onartua izan.
Batzar Kudeatzaileen Estatutua: Gobernu aldaketagatik bertan behera geratu zen.
Elgetako Estatutua (1936): Gerra zibilean onartua, J.A. Agirre lehendakari zela.

Ondorioak

Trantsizio garaian, Adolfo Suarezek "Erreforma Politikorako Legea" bultzatu zuen. 1978ko Konstituzioaren ondoren, Eusko Kontseilu Nagusiak 1979ko estatutua erredaktatu zuen. Nahiz eta HB-k abstentzioa defendatu eta AP-k ezetza eman, dokumentu honek autogobernuaren bidea ireki zuen. 1980an lehen hauteskundeak egin ziren eta Karlos Garaikoetxea bihurtu zen lehendakari, Gernikako Estatutuari hasiera emanez.

Preguntas frecuentes

Noiz berretsi zuen erregeak 1979ko Estatutua?

1979ko abenduaren 18an berretsi zuen erregeak, Adolfo Suarez gobernuburu zela. Aurretik, Gorteek onartu eta euskaldunek erreferendum bidez berretsi zuten urriaren 25ean.

Zer hizkuntza dira ofizialak Estatutuaren arabera?

Estatutuaren 6. artikuluak euskara eta gaztelania ezartzen ditu hizkuntza ofizial gisa.

Zein erakundek idatzi zuen Estatutua?

Eusko Kontseilu Nagusiak idatzi zuen, 1978an sortutako erakundeak, alderdi politiko ezberdinetako kideez osatua.