Zein etapa izan zituen Espainiako Gerra Zibilak?

Gerrak hasieran Madril inguruko guduak izan zituen (1936), gero Iparraldeko okupazioa (1937), Mediterraneora iritsi eta zatiketa (1938), eta azkenik Ebroko gudua eta Kataluniaren okupazioa (1938-1939). Gerra 1939ko apirilaren 1ean amaitu zen.

Espainiako Gerra Zibila: etapak eta Errepublikaren barne gatazkak

Resumen

Dokumentuak Espainiako Gerra Zibilaren nazioarteko oihartzuna eta gerraren etapa nagusiak azaltzen ditu, Madril inguruko guduetatik 1939ko amaierara arte. Gainera, Errepublikaren barne gatazkak landu ditu: 1936ko iraultza, Kontzentrazio Gobernua, Bartzelonako Maiatzeko Gertaerak eta Negrínen gobernua. Ikaslea gerraren kronologia eta bi bandoen arteko zatiketa ulertuko du.

Puntos clave

Gerra nazioartean indar demokratikoen eta faxisten arteko gatazka gisa ulertu zen; Errepublikak SESB eta Nazioarteko Brigadak izan zituen laguntzaile, eta nazionalek Alemania eta Italia.
Madril Inguruko Guduetan (1936) Madril hartzeko Afrikako tropen saiakera defentsak eutsi zion ("Ez dira pasako").
1937an Francok Bilbo hartu zuen Gernika bonbardatu ostean, eta Santander eta Asturias ere okupatu zituen.
1938an Teruel hartu eta Mediterraneora iritsi zen, errepublikarrak bi eremutan zatituz; ondoren Ebroko gudua galdu zen.
1939ko urtarrilean Kataluniaren okupazioa hasi zen, eta apirilaren 1ean Francok gerra amaitutzat eman zuen.
Errepublikaren barne gatazkak: 1936ko udan iraultza eta milizien boterea, 1937ko Bartzelonako Maiatzeko Gertaerak (200 hildako), eta POUM ilegalizatzea.

Ponte a prueba

Espainiako Gerra Zibila: Nazioarteko Oihartzuna eta Etapak

Espainiako Gerra Zibilak nazioartean oihartzun handia izan zuen, indar demokratikoen eta faxisten arteko gatazka gisa ulertu baitzen. Frantziak eta Erresuma Batuak Esku Ez Hartzearen Batzordea bultzatu zuten, baina bi bandoek laguntza jaso zuten:

Nazioarteko Laguntza

Errepublikak: SESB, Mexiko, Nazioarteko Brigadak.
Nazionalek: Alemania, Italia, enpresa handiak, Portugal eta Irlandako boluntarioak.

Gerraren Etapa Nagusiak

Gerrak hainbat etapa izan zituen: hasieran Madrilen inguruan, gero Iparraldean, eta azkenik Mediterraneo aldean.

Madril Inguruko Guduak (1936)

Afrikako tropen helburua Madril zen, baina defentsak eutsi egin zion ("Ez dira pasako" leloa). Gobernuak Valentziara alde egin zuen. Nazionalek Madril isolatzeko maniobrak egin zituzten, baina Jaraman eta Guadalajaran galdu egin zuten.

Iparraldearen Okupazioa (1937)

1937an, Madril hartu ezinik, Iparraldera jo zuten. Gernika bonbardatu ondoren, Francok Bilbo hartu zuen. Errepublikak, presioa arintzeko, erasoak egin zituen Bruneten eta Belchiten, baina Francok Santanderren eta Asturiasen sartzea lortu zuen. Meategiak eta industria matxinoen esku geratu ziren. Milaka iheslari izan ziren.

Mediterraneora Hurbiltzea eta Zatiketa (1938)

Madril salbatzeko, errepublikarrek erasoa jo zuten Teruelen. Francok kontraerasoan Teruel hartu eta Mediterraneora iritsi zen, errepublikarrak bi eremutan zatituta geratuz.

Ebroko Gudua eta Kataluniaren Okupazioa (1938-1939)

1938ko uztailean, Ebroren gaineko erasoa egin zen, eremu errepublikarrak berriz batzeko asmoz. Ebroko gudua izan zen. Francok errefortzuak bidali, gudua irabazi, eta Kataluniaren kontrako erasoa hasi zuen, 1939ko urtarrilean. Milaka errefuxiatu Frantziarantz abiatu ziren.

Gerraren Amaiera (1939)

Negrín Frantziatik itzuli zen erresistentziaren alde egiteko. Baina Casado koronela aurka altxatu zen, Francorekin "bake duina" negoziatzeko asmoz. Honek baldintzarik gabeko errendizioa baizik ez zuen onartu. Apirilaren 1ean, Francok gerra amaitutzat eman zuen.

Errepublikaren Barne Gatazkak eta Gobernuaren Bilakaera

Errepublikaren egoera konplexua zen: batzuentzat gizarte-iraultza zen lehentasuna, beste batzuentzat, berriz, gerra irabaztea.

Iraultza eta Milizien Boterea (1936ko Uda)

José Giralen gobernuak armada desegin eta miliziei armak banatu zizkien. Boterea milizien esku geratu zen. Iraultza giroa zabaldu zen:

Lur eta industria asko konfiskatu eta kolektibizatu ziren (UGT eta CNTren kontrolpean).
Errepresioa bat-bateko erantzun herrikoia izan zen, Eliza, burgesia eta jabeen aurka.

Kontzentrazio Gobernua eta Militarizazioa

Udaren amaieran, Largo Caballeroren kontzentrazio-gobernua eratu zen, Valentziara lekualdatua. Lehentasunak hauek ziren:

Armada Popularra eratzea.
Milizien militarizazioa.
Ordena publikoaren kontrola.

Bartzelonako Maiatzeko Gertaerak (1937)

Ordena publikoaren kontrolak indar errepublikarren arteko borrokak eragin zituen Bartzelonan. Komunistak eta errepublikarrak anarkisten (CNT) eta POUMen aurka jarri ziren (kolektibizazioen alde). Gatazka horietan 200 hildako izan ziren, eta ondorioz:

Largo Caballerok dimisioa eman zuen.
POUM alderdia ilegalizatu zen.

Negrínen Gobernua eta Erresistentzia

Juan Negrín sozialista gobernuburu izendatu zuten. Bere lehentasunak armada sendotzea eta biztanleriari hornigaiak ziurtatzea izan ziren. Gobernua Bartzelonara lekualdatu zen. Negrínek irtenbide negoziatua bilatu zuen (13 puntuak), baina Francok ez zuen onartu. Ebroko gudua galtzean azken esperantzak ahuldu ziren.

Negrínek gerrari eutsi nahi izan zion, baina Casado koronela bere aurka altxatu zen, "bake duina" negoziatzeko. Francok, ordea, baldintzarik gabeko errendizioa inposatu zuen.