Chuletas y apuntes de Latín

Euskal Aditz Jokatuak: Sailkapena

Aditzak modu ezberdinetan sailka daitezke euskaran:

• Trinkoak: Hitz bakarrekoak dira (adibidez: daude, gatoz).
• Iragagaitzak: Izan, egon, ibili, joan, etorri.
• Iragankorrak: Ukan, ekarri, eraman, eduki, jakin.
• Perifrastikoak: Bi hitzez osatuak (adibidez: jarri zigun; aditz nagusia: jarri, laguntzailea: zigun).
• Aditz-lokuzioak: Hiru hitzez osatuak (adibidez: hitz egiten dute).

Aditzaren Ezaugarriak eta Aspektua

Aditz jokatuak hainbat elementuk zehazten dituzte: aspektua, aldia, pertsona, pluralgilea eta modua. Aspektua aditz nagusian markatzen da, eta gainerakoak (pertsona eta pluralgilea) aditz laguntzailean.

Aspektu motak

• Puntukaritasuna: Ekintza une jakin batean gertatzen ari da (adibidez: idazten ari naiz).
• Burutugabea:

1. Testigantzak eta Eguneroko Bizitza

"Nabaritu dugu krisiaren eragina; gero eta jende gehiagok ekartzen du arropa konpontzera", esan digu dendariak.

Ondo dago.

Iluntzetan, Facebooken sartu, e-mailak irakurri, webguneren bat begiratu... Ordubete eman dut ordenagailu aurrean.

Irakurri dituzuen datuak Berria egunkariak argitara emandakoak dira.

Ez dakit zu sekula han egon ote zaren... Leku ederra da egun pasa joateko.

Ez dakit non bazkalduko dugun: etxean, jatetxe batean, self-service batean...

Atzo amaitu nuen Amestaribildumako Etorkizun arriskutsua liburua.

Online ikastaroa egiteko izena emango dut gaur. Zuk ere nahi baduzu...

2. Neurri-unitateak eta Laburdurak

• Miligramo: mg
• Segundo: s
• Kaloria: cal
• Gradu zentigradu: °C
• Zentilitro: cl
• Kilometro orduko: km/

Dinastia Julioclàudia

• Octavi August: Primer emperador. Va mantenir una bona relació amb el Senat, va acumular poders, va impulsar la construcció d'edificis i monuments, va portar la pau i va crear el cercle literari de Mecenes per protegir les arts i la literatura.
• Tiberi: Va mantenir la pau i va consolidar la Guàrdia Pretoriana per garantir la seguretat de la ciutat i de l'emperador.
• Calígula: Inicialment va fer reformes militars, però posteriorment va patir una malaltia que el va portar a la bogeria. Va ser assassinat per la Guàrdia Pretoriana.
• Claudi: Va pujar al poder gràcies a la Guàrdia Pretoriana. Malgrat els seus problemes mèdics, va ser un gran emperador: va realitzar conquestes, va construir obres públiques a Roma i a les províncies.

Mites de les Metamorfosis d'Ovidi

Deucalió i Pirra

Aquest mite apareix al començament de Les Metamorfosis d’Ovidi, dins la part dedicada als orígens del món i de la humanitat. L’obra és un poema narratiu de caràcter mitològic que recull històries de transformacions. El relat de Deucalió i Pirra s’insereix després del càstig diví del diluvi universal enviat per Júpiter.

El mite explica com Júpiter decideix destruir la humanitat per la seva maldat. Només se salven Deucalió i la seva esposa Pirra, que sobreviuen dins una embarcació fins que les aigües baixen. Consulten un oracle que els diu que llancin “els ossos de la seva mare” darrere seu; entenen que es refereix a les pedres (la Mare Terra). En llençar-les, les pedres... Continuar leyendo "Mites Clau de les Metamorfosis d'Ovidi: Anàlisi i Significat" »

Noraren amonaren gaztetako kirola?

Erraketista izan zen bere garaiko frontoietan: Elgoibarren hasi zen, eta gero Bartzelonan eta Kanarietan aritu zen.

Zer esan nahi du "izurdetzeak" laminen hizkuntzan?

Gizon edo emakumeren bat beren maitale bihurtzea.

Edith Wynnerren aitaren lanbidea eta bizilekua?

Hiriko bitxigile ezaguna zen; dozenaka artisau zituen bere esanetara. Budapestekoa zen, familia merkatari judukoa. Lehen Mundu Gerrarekin batera, Chicagora alde egin zuen, familia utzita.

"Tximeleta" hitzari buruzko bitxikeria museoan?

Historia Naturaleko Museoko begiraleak kontatu zien munduko hizkuntzetan “tximeleta” nola esaten den jasotzen ari zirela. 100 hizkuntza ingurutan jaso zutela hitza, euskaraz barne.

Zergatik zuen Rosikak liburuzaletasuna

1. Lea (Protagonista)

Neska arduratsua eta ikasle ona da. Hasieran beldurti agertzen da; mutilen begiradak ekiditeko praka zabalak janzten ditu. Pintada ikustean mundua gainera erortzen zaio. Bere sexualitatearen inguruan zalantzak ditu eta "puta" deitzeak min handia ematen dio. Amarekin hasieran hotz xamar dago, baina amaieran besarkada estua ematen diote elkarri. Kristian maite du, baina beldurra dio intimitateari. Azkenean, bere beldurrak gainditzen ditu: komuneko zakilak eyeliner-arekin ezabatzen ditu eta murala egitean libre sentitzen da.

2. Ainhoa Alkorta (Learen laguna)

Neska mugitua eta ekintzailea da. Ez du onartzen Lea horrela tratatzea eta gelako mutilen aurrean oihukatzen du haien jarrera matxista salatzeko. Learen defendatzailea da... Continuar leyendo "Pertsonaien Analisia: Lea eta bere ingurukoen bilakaera" »

Elena eta Mariano: Harreman Hautsia

Elenak Marianorekin hautsi du, Mariano oso posesiboa, jeloskorra eta itotzailea baitzen. Hobe izan da ondo ebakitzea. Hark erregutu du, negar egin du, eta bere buruaz beste egiteko mehatxua ere egin du.

Melquiadesen Etxea: Zaintzaileak eta Gertaera Arraroak

Zaintzaileen Saiakerak

Melquiades Salazar hil ondoren, Elenaren aitak gizon bat kontratatu zuen etxean bizi eta zain zezan. Hilabete baten buruan, gizonak uko egin zion, gauza arraroak gertatzen zirela esaten baitzuen. Elenaren aitak orduan ezkondu bat kontratatu zuen. Hauek pixka bat gehiago iraun zuten: hiru hilabete, eta gero uko egin zioten.

Marcelo eta Luisa: Testigantza

Marcelo Contreras eta Luisa Lafuente senar-emazteak ziren azken zaintzaileak. Luisak... Continuar leyendo "Melquiades Salazarren Etxea eta Misterioa" »

Poema honen gai nagusia irudimenaren indarra eta mundu ideal baten bilaketa da. "Esploradore nekatu" baten irudia erabiliz, errealitate tristearen aurrean (tristeziaren metro koadroak) sorkuntzak eta fantasiak eskaintzen duten ihesbidea azaltzen du.

Poemaren bidaia eta iruditeria exotikoa

Poemak esploratzaile baten ikuspuntutik bidaiatzen du. Hasieran, tristeziaz inguratuta dagoen norbait aurkezten digu, baina berehala hasten da ikus ditzakeen gauza harrigarriak zerrendatzen:

• Limoiondoak eta ardo usaineko muinoak.
• Kristalezko irlak.
• Urrezko zein zilarrezko hiriak.
• Suge erraldoiak eta tigreak bezalako animalia exotikoak.

Amaieran, ordea, onartzen du egun horiek guztiak berreskurezinak direla eta "txori imajinarioen" multzo baten moduan pausatzen direla... Continuar leyendo "Bernardo Atxagaren "Esploradorearena": Analisia eta Gaia" »

Oratoriaren bilakaera Erroman

Oratoria elokuentziaz hitz egiteko trebezia da, eta diskurtsoak, hitzaldiak eta sermoiak barne hartzen ditu. Bere helburu nagusia entzuleak erakarri eta hunkitzea da.

• K.a. III. eta II. mendeak: Laudationes funebres izeneko hileta-diskurtsoak ohikoak ziren.
• K.a. II. mendea: Greziako intelektualen eragina handitu zen Erroman.
• K.a. I. mendearen bukaera: Errepublikaren amaierarekin, eztabaidak ugaritu eta oratoria indartu egin zen.
• K.o. I. mendetik aurrera: Enperadoreen boterea handitzearekin batera, oratoriak indarra galdu zuen, erretorika-eskoletako ikasgai teoriko hutsa bihurtuz.

Zizeron (K.a. 106 - K.a. 43)

Zizeron Erromako politikagintzan eta gertakizun historikoetan funtsezko pertsonaia izan zen, hala nola Marioren... Continuar leyendo "Oratoria Erroman: Zizeron eta Diskurtsoaren Artea" »

509 a.C. Expulsión de Tarquinio el Soberbio hasta 27 a.C. cuando llega Augusto al poder. Res publica (asunto del pueblo), SPQR (Senatus populusque Romanus: senado y pueblo romano).

Política Exterior

1. Hasta el siglo III: Conquista de Italia central (guerras samnitas, Horcas Caudinas), Italia meridional. Conquista de Tarento y griegos del Epiro (rey Pirro - Victoria pírrica).
2. Guerras Púnicas (s.III-II a.C.):
   • 1ª: 264-241. Conquista de Sicilia (Amílcar Barca).
   • 2ª: 218-201. Aníbal vs Escipión. Batalla de Zama. Cartago sometida a Roma.
   • 3ª: 149-146. Roma decide destruir Cartago (el territorio pasa a ser provincia romana). Catón el Viejo.
3. Final de la República (146-27):
   • Hermanos Graco fueron tribunos de la plebe y legislan a favor de la redistribución