Zuzenbide Latinaren Esaera Nagusiak: Hiztegia eta Esanahia
Latín2,78 KB
Zuzenbide Latinaren Esaera Nagusiak
Ondoren, zuzenbidean erabili ohi diren latinezko esapide klasikoak azaltzen dira, euskarazko esanahiarekin.
Esapideak eta esanahiak
2. Adhuc sub iudice lis est: Auzia oraindik epailearen eskuetan dago.
3. Contra iuris civilis regulas pacta conventa non habentur: Zuzenbide zibilaren arauen kontra ez daude hitzartutako argudiorik.
4. Cui prodest?: Nori datorkio ondo? (planteamendu bat da)
5. Dura lex, sed lex: Legea gogorra da, baina legea da, beraz bete egin behar da.
6. Excusatio non petita, accusatio manifesta: Eskatu ez den aitzakia, salaketa argia da.
7. Facta non praesumuntur, sed probantur: Eginak ez dira suposatzen, probatu egin behar dira.
8. Ibi potest populus valere, ubi leges valent: Legeek indarra duten tokian, han izan dezake indarra herriak.
9. In dubio pro reo: Zalantzaren aurrean, presoaren alde.
10. Iudex damnatur cum nocens absoluitur: Epailea kondenatzen da erruduna askatzen denean.
11. Legum omnes servi sumus, ut liberi esse possimus: Denok legeen esklaboak gara, libre izan ahal izateko.
12. Libertas est potestas faciendi id quod facere licet: Askatasuna legez egin daitekeena egiteko ahala da.
13. Nemo esse iudex in sua causa potest: Inor ezin da bere auziko epaile izan.
14. Nemo inauditus condemnetur: Inor ez dadila kondenatua izan, aurretik entzun gabe.
15. Ab intestato: Testamenturik gabe.
16. Optima est lex quae minimum relinquit arbitrio iudicis; optimus iudex qui minimum sibi: Legerik onena da epailearen irizpideari ahalik eta leku gutxien uzten diona; epailerik onena da bere erabakimenari ahalik eta leku gutxien uzten diona.
17. Qui iure utitur neminem laedit: Bere eskubideez baliatzen denak ez dio inori kalterik egiten.
18. Ad referendum: Konfirmatu, baietztatu behar dena.
19. Cessante ratione legis, cessat lex: Legearen arrazoia desagertzen denean, legea ere desagertzen da.
20. Cogitationis poenam nemo patitur: Inor ezin da zigortu bere pentsaeragatik.
21. Consuetudo pro lege servatur: Ohitura legea balitz gorde behar da.