Zelula Prokariotikoak: Egitura, Funtzioak eta Konparaketa
Enviado por Comunidad Xuletas y clasificado en Biología
Escrito el en 
euskera con un tamaño de 4 KB
Zelula Prokariotikoak
Nahiz eta zelula eukariotikoak baino bakunagoak izan, antolaketa konplexua dute. Organismo prokariotikoak bakterioak eta zianobakterioak dira.
Egitura Prokariotikoa
1. Bildukinak
Mintz Zelularra
Zelula eukariotikoaren antzeko tamaina eta konposizioa du. Bertan, prozesu metaboliko garrantzitsuetan (arnasketa zelularra, fotosintesia, azido nukleikoen sintesia eta elektroien garraioa) parte hartzen duten entzimak daude.
Pareta Zelularra
Mintza inguratzen duen geruza glukoproteikoa da. Funtzioa bakterioaren formari eustea da.
Kapsula
Zenbait bakteriok geruza gelatinakara hori dute.
2. Egitura Zitoplasmatikoak
Zitoplasma
Oso uniformea da, eta ez du mintzez mugaturiko organulurik. Bertan DNA zirkularra edo kromosoma bakterianoa du. DNA horrek, zelula eukariotikoekiko bereiziz, ez du nukleosomen antolaketa berezirik agertzen, baina proteina ez-histonikoei lotuta dago.
Plasmidoak
DNAk beste zati batzuk ere baditu: plasmidoak. Ez dira funtsezkoak zelularen bizitzarako, baina bakterio batetik bestera transferi daitekeen informazio genetikoa dute. Ezaugarri berriak daramatzate, hala nola, antibiotikoekiko erresistentzia edo toxinen ekoizpena.
Inklusioak
Pikor solidoak dira eta askotariko konposizioa dute: polisakaridoak, lipidoak eta proteinak izan daitezke. Erreserba-substantziak edo metabolismoaren hondakinak izaten dira.
Erribosomak
Zelula eukariotikoenak baino txikiagoak dira.
Mesosomak
Mintz zelularraren inbaginazioak dira. Funtzioak:
- Zatiketa zelularrean parte hartzen dute.
- Arnasketarako entzima konplexuak dituzte eta mitokondrioetan egiten den lanaren antzekoa burutzen dute.
Flageloak
Kanpoaldeko luzakin luzeak dira. Funtzioa bakterio mugikorrak mugiaraztea da. Kopurua aldatu egiten da espezie batetik bestera. Oso egitura bakuna dute.
Ileak eta Finbriak
Mintz zelularraren kanpoaldeko luzakin tubularrak dira, eta pareta zelularrean zehar hedatzen dira.
- Ileak: Luzeak eta urriak dira. Funtzioa material genetikoa trukatzeko prozesuetan parte hartzea da.
- Finbriak: Motzak eta ugariak dira. Funtzioa bakterioak finkatzea da.
Zelula Prokariotikoen eta Eukariotikoen arteko Desberdintasunak
Jarraian, zelula prokariotikoen eta eukariotikoen arteko desberdintasun nagusiak aurkezten dira:
| Ezaugarria | Zelula Prokariotikoak | Zelula Eukariotikoak |
|---|---|---|
| Nukleoa eta Kromosomak | Ez dute nukleorik, ezta benetako kromosomarik ere. DNA zitoplasman dute. | Nukleoa eta kromosomak dituzte. |
| Tamaina | Txikiagoak dira. | Askoz handiagoak dira. |
| Organuluak | Organulu gutxi dituzte zitoplasman, erribosoma txikiak, batez ere. | Organulu asko dituzte eta erribosoma handiagoak. |
| Pareta Zelularra | Pareta zelularra dute, mintz zelularraren inguruan. | Zenbaitetan ez dute pareta zelularrik (adibidez, animalia-zelulek). |
| Arnasketa Zelularra | Arnasketa zelularra mintzaren tolestura batzuetan egiten da. | Benetako mitokondrioak dituzte. |
| Fotosintesia | Fotosintesia mintzaren tolesturetan egiten da. | Benetako kloroplastoak dituzte. |
| Organismo Mota | Organismo zelulabakarrak eratzen dituzte. | Organismo zelulabakarrak eta zelulanitzak eratzen dituzte. |
| Adibideak eta Jatorria | Bakterioek eta zianobakterioek dituzte horrelako zelulak. Zelula primitiboak dira. | Gainerako izaki bizidunek dituzte horrelako zelulak: animaliek, landareek, onddoek. Geroago sortu ziren, segur aski, prokariotikoetatik datoz. |