Zelula: Definizioa, Motak (Prokarioto/Eukarioto) eta Ehunak
Biología3,05 KB
Zer da Zelula?
Hain txikiak direnez, ikusteko aukera bakarra mikroskopioaren bidez da.
Zelularen Ezaugarriak
- Egitura unitatea: Izaki bizidunen egitura unitatea da, hau da, bizia duen unitaterik txikiena.
- Funtzio unitatea: Bizi funtzioak gauzatzen ditu: nutrizio, harreman eta ugaltze funtzioak.
- Jatorri unitatea: Zelula oro aurreko beste zelula batetik sortzen da.
Zelula Motak: Prokariotoak eta Eukariotoak
| Ezaugarriak | Prokariotoak | Eukariotoak |
|---|---|---|
| Tamaina | Txikiagoa | Handiagoa |
| Nukleoa (DNA/ADN) | Ez | Bai |
| Organuluak | Erribosomak bakarrik | Organulu ugari |
| Zein izaki bizidunetan agertzen dira? | Monera erreinuan (bakterioak) |
|
| Eboluzio maila | Primitiboa | Eboluzionatuagoa |
Zelula Eukariotoaren Organuluak
| Organulua | Egitura eta Funtzioa | Mintz mota |
|---|---|---|
| Mitokondria | Mintz bikoitza duten organuluak dira. | Mintz bikoitza |
| Erretikulu Endoplasmatikoa | Nukleoaren inguruan dago. Erretikulu endoplasmatiko zimurra eta leuna bereizten dira. | Mintz bakuna |
| Erribosomak | Organulurik txikienak dira, oso ugariak eta erretikulu endoplasmatikoan aurki daitezke. | Mintzik ez |
| Golgi Aparatua | Mintz zaku lauez osaturik dago. | Mintz bakuna |
| Lisosomak | Substantzia azidoak dituen besikula bat da. | Mintz bakuna |
| Besikulak | Substantziak biltzeaz eta kanporatzeaz arduratzen diren mintz zakutoak dira. | Mintz bakuna |
| Zitoeskeletoa | Zelulari forma emateaz eta organuluak eusteaz arduratzen den harizpi multzo bat da. | Mintz bikoitza |
| Zentrioloak | Proteinaz osaturik dauden egiturak dira. | Mintzik ez |
Ehunak
Gure gorputzeko zelula guztiek oinarrizko lau ehun motetako bat osatzen dute:
- Epitelio ehuna
- Ehun konektiboa
- Nerbio ehuna
- Muskulu ehuna
Epitelio Ehuna
Gorputzaren kanpoaldea eta organoen kanpoaldea eta barnealdea estaltzen ditu.
Ehun Konektiboa
Ehun konektiboa gorputz osoan banaturik dago eta euskarri funtzioak egiten ditu.
Ehun Konektibo Motak
- Ehun konjuntiboa: Gorputzaren material betegarria da.
- Kartilago ehuna: Enbrioien eskeletoaren osagai nagusia da.
- Hezur ehuna: Helduen hezurren osagai nagusia da.
- Odol ehuna: Zelularteko substantzia plasma da.