Vangardas e Xeración do 22 en Galicia: Contexto e Autores

Xeración do 16 e contexto cultural

1) 1916, A Coruña, Antón Vilar Ponte. Principal obxectivo: reivindicar a lingua e a cultura de Galiza. Escritores: Cabanillas, Pedrayo, Castelao, Risco, Viqueira. Obxectivos: cooficialidade lingüística, autonomía para resolver os problemas económicos e sociais, fomento da cultura propia, federalismo con Portugal.

Dúas tendencias: unha partidaria de participar na vida política e outra da actividade cultural. Traballaron a prol da lingua galega, potenciaron a actividade editorial co xornal A Nosa Terra e fundando editoriais, promoveron o desenvolvemento do teatro e crearon o SEG (1923), institución científica que promoveu a investigación de aspectos da realidade galega (xeografía, historia, etnografía...).

Ramón Cabanillas (1876-1959, Kmba2)

Poeta do agrarismo e nacionalismo das IF. Colaborou nas IF e foi membro da RAG. A súa obra literaria caracterízase por harmonizar a tradición literaria do Rexurdimento co s. XX (Rosalía...). O modernismo vinculado ao compromiso social e cultural do pobo galego. A súa poesía serve de pont entre o Rexurdimento e as vangardas galegas, con dous tipos de lírica:

Tres direccións na lírica

• a) Cívica: compromiso social, Curros. No destrro, Vento Mareiro, D trra asoballada.
• b) Intimista: sentimento amoroso e contemplación ante a paisaxe. Rosalía, A rosa de cen follas.
• c) Costumista: match irónicos e de humor, novidades formais de carácter modernista.

Narrativa e teatro

Da narrativa destaca o poemario Na noite estrelecida. Temas da mitoloxía da Gran Bretaña, situando a acción en Galicia, en tres sagas: A espada Escalibor, O cabaleiro do Santo Graal e O soño do rei Artur. Tamén O bendito San Amaro, milagres de San Amaro en Sams, historia e vida comunitaria neste mosteiro. Teatro: A man da santiña e O mariscal.

As vangardas europeas e galegas

No s. XX aparecen en toda Europa artistas que rexeitan as súas tradicións culturais, pretendendo reflectir as novas formas de vida moderna. Difundían as súas ideas a través de manifestos.

Principais movementos de vangarda europeos

• Futurismo: co italiano Marinetti.
• Cubismo: Picasso.
• Dadaísmo: negación de todo.
• Surrealismo: francés André Breton.

As vangardas en Galicia

Anos 20-30: publícase o manifesto ¡Máis Alá! (1922) polo poeta Manuel Antonio e o pintor Álvaro Cebreiro, e revistas literarias. Xorde un grupo de pintores, "os novos" (Laxeiro, Luís Seoane, Souto e Colmeiro).

A xeración do 22: manifesto ¡Máis Alá!

• Hiperlisimo e imaxinismo: humanizar a paisaxe con innovadoras imaxes. Sequencias tradicionais.
• Neotrobadorismo: estrutura medieval con temas actuais. Fermín Bouza Brey e Nao Senlleira; Álvaro Cunqueiro, Cantiga nova que se chama Ribeira.
• Surrealismo: compoñente irracional da creación. Álvaro Cunqueiro, Poema do sí e do non; Manuel Luís Acuña, Fírgoas.
• Cubismo: capta a realidade desde distintos puntos de vista. Álvaro Cunqueiro, Mar ao norde.
• Creacionismo: poema como realidade autónoma. Manuel Antonio, De 4 a 4.

Manuel Antonio

En vida só publicou o libro De 4 a 4. En 1972 publicáronse Con anacos do meu interior, Foulas... De 4 a 4 e o principal libro que compuxo durante unha das súas navegacións. Temas: a soidade e a ausencia.

Rafael Dieste

Principal prosista do 22. Destaca polo seu libro de relatos Dos arquivos do trasno. Posúe unha importante obra teatral, A fiestra valeira, orixinal e innovadora comedia centrada na identidade cultural.