Poesía galega dos anos 80: características, grupos e movementos literarios

A Poesía Galega de Finais do Século XX e Comezos do XXI

Hai unha promoción anterior entre 1975 e 1980 onde destaca Xosé Luís Méndez Ferrín, que vai ser o modelo a seguir a partir de Con pólvora e magnolias. Tanto este como a promoción dos anos 80 danse a coñecer a partir de libros colectivos e porque aparecen distintas coleccións editoriais.

A Promoción dos Anos 80

Nesta promoción había diferentes liñas de poesía. Por un lado estaba a estética formalista, por outro a poesía da experiencia, o experimentalismo e a recuperación da voz feminina.

Esta promoción estivo formada por unha serie de autores nados a partir da segunda metade dos anos 40 e ao longo dos 50. Viven momentos reivindicativos desde a súa época de estudantes, onde a universidade era sensible a movementos sociais e ás transformacións políticas. Os escritores desta xeración están influenciados por autores europeos e americanos, asimilan as correntes modernizadoras da literatura universal e manteñen un diálogo vivo coa tradición poética autóctona. Existe a necesidade de renovar o discurso literario (a poesía social-realista de Celso Emilio), recuperando o gusto pola palabra como obxecto de deleite estético e ampliando o ámbito de temas propios. Nesta década aparecen varios colectivos: “Rompente”, “Cravo Fondo” e a revista “Loia”, chamados movementos da retagarda da vangarda do século XX:

1. Grupo Rompente (1966-1983)

   Nace en Vigo. Antón Reixa, Camiño Valdeorras, etc., avogan por formas vangardistas, incluíndo o espectáculo poético-musical. Utilizan a escritura automática surrealista e xogan coa disposición tipográfica do poema. O libro manifesto é “Silabario da turbina” (1978) e outra das súas obras máis importantes é “Fóra as vosas sucias mans de Manuel Antonio” ou “A dama que fala”. Outros títulos deste grupo son: “Galletas kokoschka non”, “Facer pulgarcitos tres”, etc.

2. Cravo Fondo

   Nace en Santiago no 1977. Este grupo publicou neste ano un volume con este título onde participaban Fiz Vergara, Helena Villar, Xulio Valcárcel e Ramiro Fonte, que asinaron un manifesto tras facer unha dura crítica do social-realismo, propoñendo unha vía intermedia entre o proceso formalista e a poesía crítica.

3. Alén

   Nace en Santiago no 1977. Formado por Miguel Anxo Mato Fondo, Francisco Salinas Portugal e Ramón Penas.

4. Revista Loia

   Manuel Rivas, Vicente Araguas, Luís Pereiro e os artistas plásticos Menchu Lamas, Raimundo Patiño e Antón Patiño foron os seus principais membros.

Características da Poesía dos Anos 80

• O formalismo, entendido como vocación por abordar a linguaxe poética como elemento fundamental do discurso literario, procurando nas súas posibilidades estéticas desde un rexistro culto no que proliferan as referencias interdisciplinares.
• Esvaecemento do “eu” poético mentres gañan peso os referentes externos.
• Apertura temática. Entran neste apartado a exploración das propias vivencias, a problemática social e política, a presenza do erotismo, etc.
• Aceptación do exemplo de Méndez Ferrín de Con pólvora e magnolias e mais o de Cunqueiro de Herba aquí ou acolá. Así mesmo, hai un interese crecente pola lírica anglosaxoa e portuguesa e polo neodecadentismo da poesía en castelán.