Zer da Ilgora Emankorra?

Tigris eta Eufrates ibaien artean dagoen lurralde emankorra da, ilargi erdiaren itxura duena. Palestina, Libano, Israel, Siria, Iran eta Irak hartzen ditu.

Zergatik utzi zuten gizakiek bizimodu nomadan?

Biztanleriaren hazkundeak janari gehiago behar izatea eragin zuen. Horregatik landareak landatzen eta animaliak etxekotzen hasi ziren, eta sedentario bihurtu ziren.

Zein teknika berri asmatu zituzten Neolitoan?

Zeramika asmatu zuten, buztina modelatu eta egosiz ontzi gogorrak lortzeko, eta ehungintza ere hasi zuten larruen ordez ehunak erabiltzen.

Paleolitoa eta Neolitoa: tresnagintza eta teknika berriak

Resumen

Dokumentuak Paleolito eta Neolito aroetako tresnagintza eta teknika aldaketak azaltzen ditu. Behe, Erdi eta Goi Paleolitoko harri-tresnen bilakaera jorratzen du, eta Neolitoan nekazaritza eta abeltzaintzaren sorrera, sedentarismoa, gizarte-antolaketa eta zeramika eta ehungintza bezalako teknika berriak aztertzen ditu.

Puntos clave

Paleolitoko tresnak harrian, hezurretan, zuraren eta larruan egiten ziren, eta harri landuzkoak dira iraun dutenak.
Homo habilis izan zen harria lantzen lehena, alde batetik landutako errekarriak eginez.
Homo erectusak aldebiko tresnak egin zituen, eta Neanderthalek harri puskak espezializatuagoen tresnak egiteko erabili zituzten.
Homo sapiensak mikrolitoak lortu zituen, eta sutan gogortutako tresnak eta hobeto egindako jantziak eta oinetakoak sortu zituen.
Duela 10.000 urte inguru Ekialde Hurbilean (Ilgora Emankorra) nekazaritza eta abeltzaintza sortu ziren.
Neolitoan herrixkak sedentarioak ziren, autartikoak, eta gizarte berdintasunezkoak; Neolitoaren amaieran desberdintasunak agertu ziren.
Neolitoan zeramika eta ehungintza asmatu ziren, eta harria leuntzen hasi ziren hobeto ebakitzeko.

Ponte a prueba

Tresnagintza

Tresnak lanabesak egiten zituzten bizirik irauteko. Material ezberdinak erabiltzen zituzten: harriak, animalien hezurrak, larruak… Ondoren kontserbatu diren tresnak harri landuzkoak dira.

Behe Paleolitoa

Harria lantzen lehena homo habilis izan zen. Alde batetik landutako errekarriak egiten zituen joka

Homo erectusak 2 aldeetatik lantzen zituen errekarriak. Aldebiko tresnak egin zituen; hezurrak karrakatzeko, larruaak lehuntzeko. Lantzak eta katialuak ere egiten zituen.

Erdi Paleolitoa

Neanderthalek harrietatik askatzen ziren harri puskak erabiltzen ikusi zuten. Honela, tresna espezializatuagoak egiten zituzten: gezi-muturra, aiztoak…

Zura eta ezurrak ere lantzen zituzten, modu trakesetan eta larruzko jantziak egiten hasi ziren.

Goi Paleolitoa

Homo sapiensak herria lantzeko teknika hobetu zuen eta horrela pieza txikiak eta zorrotzak lortu zituen. Mikrolitoak deitutakoak. Sutan gogortzen zituzten tresna batzuk (lantza, aiztoak......) Eta ikatsitako gauzak hobetu zituzten geziak urrunago jaurti, jantziak eta oinetako hobeto egin, jostesn hasi ziren…...

NEOLITOA

Sorrera

Nekazaritza eta abeltzaintza agertu ziren historiaurreko aldiari esaten diogu.

Abeltzaintza eta nekazaritza

Duela 10.000 urte inguru ekialde hurbilean, nekasaritza eta abeltzaintza sortu zen, Ilgoran Emankorran.

Lurralde hauetan eguraldi onari esker, gizakiak kapalekuetan kokatzen ziren. Ikasi zuten gehien biltzen zituzten gizalandareen hazkundez eta animalien jokabidea.

Biztanleriaren hazkundea zela eta janari gehiago behar izan zuten. Zer egin zuten? Zekitenarekin hasi ziren landareak landatzen eta animaliak etxekotzen hasi ziren. Honetarako ingurunea eraldatu zuten eta harraparien ekonimiatik ekoizleen ekonomiara pasatu ziren.

Oso prozesu geldoa izan zen, eta batzutan bi sistema hauek batera egon ziren.

Lurralde batzuk dira. Bi ibaien artean daude, Tigris eta Eufrates.

Lurralde hauek oso emankorran direnaz eta Ilargi erdiaren itxura daukatenez Ilgora emankorraren izena hartzen dute.

Palestina, Libarano, Israel, Siria, Iran eta Irak dauden lurraldeak hartzen ditu

Non bizi ziren? → Sedentario bihurtu ziren. Lurraldeak zaindu behar zituzten eta ez zeukaten alde batetik bestera, janari bila, ibili beharra. Etxola sendoak eraiki zituzten, bizitzeko, uzta gordetzeko, Herrizka eginte zituzten.

Non? → Ibai edo iturrietatik hurbil, erraz defendatzeko lekuetan, eta lubakiak murruak eta beste babes-sistemak zituzten. Herrixkak gehienak txikiak ziren baina batzuk asko hasi ziren.

Nola bizi ziren? → Autartikoak ziren. Behar zuten guztiak ekoizten zuten. Apurka-apurka produktu-trukeak hazi ziren. Hasieran ospe ermateloak (bitxiak egiteko). Meatzaritza.

Nola antolatzen ziren? → Hasiera berdintasunezko gizarteak ziren. Lanak guztien artean banatzen ziren. Neolitoaren amaieran gizarte-desberdintsuak agertu ziren. Ondasun-aldeak egertzen hasi ziren.

Teknika berriak

Harria leuntzen hasi ziren hobeto ebakitzeko. Mikrolitoak hobetu lantzen zituzten, horrela kanabesak eraginkorragoak ziren.

Zeramika asmatu zuten. Buztina modelatuz eta egosiz, ontzi gogor lortzen zituzten, likidoak gordetzeko, janaria prestazteko.

Ehuna erabiltzen hasi ziren larruen ordez. Ehungailuak erabiltzen zituzten hariak txirikordatzeko ohialak lortzeko eta jantziak egiteko.