Odolaren eta iraizkin-sistemaren konposizioa eta funtzioak

Odolaren konposizioa

Giza odolak bi osagai mota ditu: atal likidoa, plasma deritzona, eta odol-zelula mota ezberdinak, plasma barruan esekita daudenak.

Plasma

Kolore horixka duen likidoa da, eta %90 uraz osatuta dago. Bertan substantzia mota asko daude disolbatuta: hainbat proteina, glukosa, lipidoak, gatz mineralak eta gasak (oxigenoa, karbono dioxidoa eta nitrogenoa).

Odol-zelulak

Hiru motakoak dira: globulu gorriak, globulu zuriak eta plaketak. Hezur-muineko zelula amatik eratorritakoak dira.

Globulu gorriak

Ahurreko zelula txikiak dira, nukleorik gabekoak, elastikoak eta deformagarriak. Horrek kapilarrik meheenetatik ere pasatzea ahalbidetzen die. Barruan hemoglobina dute, eta horrek kolore gorria ematen die. Haien funtzioa oxigenoa banatzea eta karbono dioxidoa kanporatzea da.

mm³ko bakoitzean 4,5-5,5 milioi globulu gorri daude, eta odol guztiaren %45 osatzen dute.

Globulu zuriak

Globulu gorriak baino zelula handiagoak dira, eta nukleodunak. Bost mota daude: neutrofiloak, eosinofiloak, basofiloak, linfozitoak eta monozitoak. Guztiek gure organismoa infekzioetatik babesteko balio dute. Kopurua: 5.000-9.000 mm³ko.

Plaketak

Megakariozitoetatik eratorritako zelula zatiak dira, nukleorik gabekoak. Odolaren koagulazioan parte hartzen dute. Kopurua: 150.000-300.000 mm³ko.

Odolaren funtzioak

• Nutrizioa
• Arnasketa
• Babesa
• Erregulazio termikoa

Iraizkin-sistema

Organismorako toxikoak izan litezkeen substantziak, kantitate handian metatuz gero, kanporatu egin behar dira. Iraizkintza beharrezkoa da hori egiteko. Zelulatik odolera igarotzen diren ondakin-substantziak, odolak iragazkin organoetara eramaten ditu, eta organo horiek kanporatzera bidaltzen dituzte. Metabolismo zelularraren ondorioz sortutako ondakin-substantziak kanporatzeko prozesua da iraizkintza.

Giltzurrun-sistema

Giltzurrunak

Sabel barrunbean, atzealdean eta bizkarrezurraren aldamenean kokatutako bi organo dira. Bertan odola iragazten da, eta horren ondorioa gernua da.

Gernu-bideak

Gernua giltzurrunetatik kanporatzera garraiatzen duten hodiak dira. Ureterrak, gernu-kiskia eta uretra osatzen dituzte.

Beste iraizkin organo batzuk

• Birikak: arnasketan sortzen den karbono dioxidoa kanporatzen dute.
• Gibela: digestioan eta zenbait botika hartzean sortzen diren ondakinak kanporatzen ditu.
• Izerdi guruinak: larruazalean daude, eta izerdia sortzen dute. Izerdia ura eta odol kapilarretatik datozen ondakin-substantziez osatutako likidoa da.