O Novecentismo en España: Obra, Autores e Vangardas Literarias

O Novecentismo

O novecentismo é a obra dun grupo de escritores e intelectuais xurdidos entre a Xeración do 98 e a literatura de vangarda dos anos 20, que alcanza o seu momento máximo de esplendor.

As súas características xerais son as seguintes:

• Formación universitaria en todos eles.
• Enfoque intelectual.
• Prosa de gran brillantez estilística.
• Formación no estranxeiro, que os leva a mirar a España desde a distancia e de forma afectivamente distanciada.
• Participación activa na vida pública, exercendo unha labor educadora na sociedade.
• Pretensión de mellorar a percepción das masas cara á cultura e a ciencia.
• Actitude elitista: conciben a arte como independente do sentimento e doutras manifestacións da vida, e o seu ideal é a arte pura, o que conduce a unha literatura para minorías.

Juan Ramón Jiménez

A figura central é Juan Ramón Jiménez, atento a todas as innovacións do momento e mestre das xeracións máis novas. Pola súa ampla evolución estética, constitúe un verdadeiro nexo entre as xeracións precedentes, simbolistas e modernistas, e os poetas do 27.

A súa traxectoria poética divídese en tres etapas:

1ª etapa: sensitiva

O poeta evoluciona dunha poesía sentimental e intimista, con influencias do simbolismo e unha tendencia cara a unha obra máis elaborada, chea de cor e musicalidade. A soidade sonora e Platero e eu pertencen a este período.

2ª etapa: intelectual

A poesía despoxa de imaxes do sensorial e da anécdota. A linguaxe aspira á exactitude e avanza cara a unha poesía pura. Diario dun poeta recén casado é un libro esencial.

3ª etapa: suficiente

Chamada tamén suficiente, é máis intelectual e desumanizada. Os temas son a ansia de eternidade e a propia poesía, cunha poesía conceptual, densa e difícil, na que utiliza o verso libre ou os poemas en prosa, xunto a metros tradicionais con rima asonante. Destaca a estación total ou animal de Fuego.

A narrativa

A novela está representada por Gabriel Miró e Ramón Pérez de Ayala.

• As novelas de Miró caracterízanse por unha acción mínima fronte a numerosas descricións, nas que mostra moitas sensacións e idealiza o paisaxe. Destaca El obispo leproso.
• Pérez de Ayala ofrece unha visión intelectual da narrativa, profundiza nos personaxes elevándoos á categoría de símbolos e usa técnicas narrativas innovadoras.

O ensaio

Nesta época desenvólvese moito o ensaio, no que destacan José Ortega y Gasset, Eugenio d'Ors, Gregorio Marañón, Américo Castro, Salvador de Madariaga e Claudio Sánchez-Albornoz.

Ramón Gómez de la Serna

Por último, Ramón Gómez de la Serna é un dos autores máis orixinais. A súa obra, variada e complexa, sempre a contracorrente tanto en xéneros como en formas, caracterízase polo inconformismo, a tendencia constante á experimentación e a indeterminación de xéneros. É o gran impulsor do espírito vangardista en España.

A greguería

A greguería é un xénero inventado por el. Os movementos estéticos da vangarda son o cubismo, o dadaísmo, o futurismo, o ultraísmo, o expresionismo, o surrealismo e o creacionismo.