Cantigas de amigo: Análise e simboloxía

Marcas da cantiga de amigo

• Voz poética feminina: a pesar de estar compostas por homes, a voz é a dunha muller nova namorada. A nai é a súa confidente.
• Palabra "amigo": aparece nos primeiros versos.
• Localización topográfica: breve e imprecisa, no inicio ou refrán. Pode ser o interior, o lugar de partida do namorado ou o lugar de encontro da parella.
• Símbolos naturais: para expresar o sentimento amoroso e erótico.
• Pequenas escenas da vida cotiá: nas que as mulleres tiñan un protagonismo exclusivo.
• Elementos repetitivos: paralelismo, leixaprén ou refrán.

Modalidades

• Cantigas monologadas: unha muller que fala consigo mesma. O destinatario pode ser o namorado, a nai, confidentes, Deus, a natureza, etc.
• Cantigas dialogadas: dúas ou máis voces e un destinatario marcado por un apóstrofe ao inicio.
• Cantiga con narración mixta: ningún destinatario explícito.

Temas

• Ausencia do amigo: marchou, non vai ao encontro da amada ou é infiel. Isto provoca un amor desgraciado e produce coita. Outro obstáculo da relación amorosa é a nai da protagonista, que a ten vixiada.
• Amor correspondido: ledicia dos namorados.
• Gabanza propia da muller: é consciente da súa beleza e declárao con orgullo a través da gabanza da súa propia persoa.

Personaxes

• Muller namorada (amiga): protagonista, nova, inxenua, confiada, consciente e orgullosa da súa beleza. A descrición física faise mediante cualificativos xerais, apenas hai referencias a outras partes do corpo.
• Amigo: apenas participa na acción. Sabemos que marchou do lado da amiga e intuímos o seu estado de ánimo.
• Nai: confidente, cómplice, protectora e gardiá da virtude da filla; pero tamén trata de poñer obstáculos na relación impedindo que se vexan.
• Amiga confidente: pode tomar a voz da cantiga e compartir a alegría do amor, darlle algún recado ao namorado ou ser a súa conselleira.

Modalidades xenéricas

• Mariñas ou barcarolas: teñen como escenario o mar e os barcos que o atravesan (Mendiño, Martín Codax).
• Cantigas de romaría ou santuario: fai referencia á intención de ir en romaría ou peregrinación a ermidas e santuarios relixiosos (pretexto de unión dos namorados).
• Bailadas ou bailías: referencias á danza (alegría do amor e a vida).
• Alba: separación dos amantes ao amencer, alertados por gardas, polo amigo ou polo canto dun galo (Nuno Fernández Tornerol).

Símbolos e natureza

• Árbores: bosque como locus amoenus para o encontro dos namorados ou asociadas coa fertilidade e o gozo do amor (abeleiras en flor → fecundidade).
• Auga: ten poder fertilizante e connota pureza e virxinidade. Ideal para o encontro.
• Baños de amor: xunto co aseo do corpo, é un ritual erótico que precede o encontro amoroso e o baño conxunto dos namorados.
• Cabelo: muller con pelo longo e solto → muller solteira; suxeición do pelo → compromiso ou casamento. A que entregaba os seus cabelos → virxinidade; lavado dos cabelos → preludio amoroso.
• Cervo: potencia viril masculina e referente da axitación sentimental.
• Doas: agasallos que intercambian os namorados, proba sentimental. A perda dunha → infidelidade. Cinta ou cordón da camisa → posesión carnal. Rotura do vestido → perda da virxinidade.
• Fonte: principio da vida, amor e fecundidade (encontros, relacións sexuais, perda da virxinidade da muller, etc.).