A normativización do galego: fases, etapas e interferencias lingüísticas

A Normativización da Lingua Galega

Normativizar unha lingua é fixar unha ortografía, unha gramática e un dicionario que sirvan de modelos cultos a imitar por todos os seus falantes.

Fases do Proceso de Normativización

Este proceso desenvólvese en tres fases:

• Estandarización: Selección e fixación da variedade escollida como estándar.
• Grafización: Definir e concretar a forma escrita correspondente á variedade estándar.
• Modernización: Habilitar a lingua para que poida usarse en todos os rexistros e temas.

A maioría das linguas románicas fixeron este labor durante a Idade Media. Non obstante, o galego comezara xa a sufrir o proceso de minorización, polo que a nosa lingua non emprendeu esa tarefa –imprescindible para a súa normalización social– ata o século XIX, cos autores do Rexurdimento.

Catro Etapas da Normativización do Galego

Neste proceso de normativización podemos sinalar catro etapas:

1. Galego Popularizante (Ata fins do XIX)

   Utilízase o galego oral no seu rexistro popular, cheo de castelanismos, dialectalismos e vulgarismos.

2. Galego Enxebrizante (Ata 1936)

   Os autores comezan a sentir a necesidade dunha norma e inclínanse por un modelo diferencialista con respecto ao castelán. Elimínanse moitos castelanismos, pero como contrapartida abundan os hiperenxebrismos. Ademais, os novos modelos de lingua culta (textos medievais e o portugués) dan lugar ao emprego de moitos arcaísmos e lusismos.

3. Galego Protoestándar (Ata fins dos 70)

   Caracterízase pola simplificación ortográfica e unha tendencia purista no léxico.

4. Galego Estándar (Ata hoxe)

   Recollido nas Normas Ortográficas e Morfolóxicas do Idioma Galego (NOMIG), elaboradas polo ILG e a RAG, revisadas en 1995 e reformadas en 2003.

As Interferencias Lingüísticas

As interferencias son o influxo dunha lingua sobre outra, frecuente en situacións de contacto lingüístico e que afectan maioritariamente á lingua máis débil. No caso do galego, proveñen do castelán e aparecen en todos os planos da lingua:

• Plano Fónico

  Eliminación do timbre das vogais de grao medio.

• Plano Morfosintáctico

  Cambio de xénero en substantivos ou anteposición do pronome persoal átono (ex. *me dixo).

• Plano Léxico

  É onde máis abundan e responden a diferentes motivacións:

  • Prevalencia da palabra coincidente co castelán (ex. comprar por mercar).
  • Restrición do significado, adoptando a palabra castelá para a realidade de maior prestixio (ex. billa / *grifo).
  • Substitución da forma galega pola castelá (ex. *acera por beirarrúa).

Desviacións da Norma

Chamámoslles desviacións a aquelas voces que non se axustan á normativa, ben porque non pertencen ao nivel culto (vulgarismos, dialectalismos), ben por non seren palabras de uso actual (arcaísmos), ben por seren inventos motivados indirectamente pola presión do castelán (hipergaleguismos).