Nominalización en euskera: sufijos -tzea, -tzen, -tzera, -tzeko, -tzeak, -tzeatik, -tzeari y -tzeaz
Enviado por Comunidad Xuletas y clasificado en Francés
Escrito el en
español con un tamaño de 4,46 KB
Nominalización en euskera
La nominalización consiste en convertir un verbo en un sustantivo mediante el sufijo -tzea y sus variantes. A continuación se presentan las principales formas y sus usos.
Nominalización con -tzea
Tzea: ahaztu/alferrik izan/atsegin izan/beharrezkoa izan/bururatu/debekatu/erabaki/erraza izan/ezinezkoa izan/gomendatu/gustatu/hobe izan/interesgarria izan/kaltegarria izan/komeni izan/lortu/merezi izan/nahi/pentsatu/normala izan/ona izan/otu/txarra izan/zaila izan.
Nominalización con -tzen
Tzen: ahalegindu/ahaztu/amaitu/ari izan/aspertu/egon/eman/etorri/gogaitu/hasi/ibili/ihardun/ikasi/irakatsi/jakin/jarraitu/joan/lagundu/nekatu/ohitu/saiatu/segitu/utzi (permitir: zer nori nork; dejar: algo a alguien).
Nominalización con -tzera
Tzera: adoretu/ausartu/behartu/bidali/bultzatu/eraman/etorri/gonbidatu/iritsi/heldu/joan/kondenatu/ohitu/zigortu.
Nominalización con -tzeko
Tzeko: ardua izan/asmoa izan/astia izan/aukera izan/beldur izan/esan/eskatu/gai izan/gauza izan/gertu egon/gogoa izan/joera izan/lotsa izan/ohitura izan/premia izan/prest egon.
Nominalización con -tzeak
Tzeak: beldurtu/eduki/esan nahi/harritu/konpondu/mindu/ukan.
Nominalización con -tzeatik
Tzeatik: bizi izan/etorri/heldu/igaro/iragan/itzuli/libratu.
Nominalización con -tzeari
Tzeari: ekin/iritsi/uko egin/utzi (dejar algo a alguien: -z nori, nork).
Nominalización con -tzeaz
Tzeaz: aspertu/arduratu/gogaitu/gorroto izan/kezkatu/nekatu.
Condicional
Alegiazko (2)
1. Se pone -ko/-go.
2. Se quita la -e final de la forma (-e)n, si es -e, es d.
3. Se pone ba-.
4. La -z de la 3.ª persona se cambia por -l.
1. Se pone -ko/-go.
2. Se quita (-e)n.
3. Se añade -ke (-nor). Sistema: poen TEKE n de + KETE/nor nork. Si la 3.ª persona no tiene s, pone KE del nt dl nork; entre TU y KE se pone Z.
4. La -z de la 3.ª persona se cambia por -l.
Irreal (3)
1. Se pone el infinitivo.
2. Auxiliar en infinitivo.
1. Se pone -ko/-go.
2. Se añade (-e)n a los que acaban en -ke; se cambia -l por -z.
Otras construcciones y expresiones
-n moduan / bezala (como)
Gurasoek errepikatzen duten moduan, ikasketak behar-beharrezkoak dira.
-(a)ren arabera (según)
-n erara / legez / antzera
Ez bezala (a diferencia de)
Arrainak, beste animaliak ez bezala, ur azpian bizi dira.
-(e)nez (como)
Dirudienez: autorik ez daukagunez oinez joan beharko (como no tenemos coche, tendremos que ir a pie).
-(e)larik (sin saber)
Ez Daniela... (sin saber que).
-gabe (sin)
Kalera irten da gurasoei ezer esan gabe. (Salió a la calle sin decir nada a sus padres.)
Ejemplos y expresiones de uso
- Nori ez zaio gertatu, noizbait...? Niri, zoritxarrez, behin baino gehiagotan.
- Telebista bidez ez da ezer ikasten, baina egia da... (A través de la televisión no se aprende nada, pero es verdad...). Motorra: badakigu kaskoa beharrezkoa dela (sabemos que el casco es necesario). Aldeko eta kontrako argudioak.
- Conclusión / consecuencia: hasteko, lehenengo eta behin (en primer lugar), ezer baino lehen (antes que nada).
- Continuación: honen ondorioz (como consecuencia), horren haritik, hariberetik (siguiendo la idea), era berean (del mismo modo).
- Finalización / orden: alde batetik... bestetik (por un lado... por otro), era berean (del mismo modo).
- Razones: horregatik (por eso), hori dela eta (debido a eso), beraz (por tanto).
- Contraponer: baina (pero), hala ere (sin embargo), edonola ere (de todos modos).
- Repetir: zehatzago esanda (dicho con más precisión), beste era batera esanda (dicho de otro modo), gainera (además).
- Cambiar idea: beste aldetik (por otro lado).
- Ejemplos: adibidez, esaterako (por ejemplo).
- Duda: seguramente (seguruenik); es necesario dejarlo claro (beharrezkoa da garbi uztea).
- Opinión: batzuen iritziz (en opinión de algunos), antza denez (al parecer).