Nominalización en euskera: sufijos -tzea, -tzen, -tzera, -tzeko, -tzeak, -tzeatik, -tzeari y -tzeaz

Enviado por Comunidad Xuletas y clasificado en Francés

Escrito el en español con un tamaño de 4,46 KB

Nominalización en euskera

La nominalización consiste en convertir un verbo en un sustantivo mediante el sufijo -tzea y sus variantes. A continuación se presentan las principales formas y sus usos.

Nominalización con -tzea

Tzea: ahaztu/alferrik izan/atsegin izan/beharrezkoa izan/bururatu/debekatu/erabaki/erraza izan/ezinezkoa izan/gomendatu/gustatu/hobe izan/interesgarria izan/kaltegarria izan/komeni izan/lortu/merezi izan/nahi/pentsatu/normala izan/ona izan/otu/txarra izan/zaila izan.

Nominalización con -tzen

Tzen: ahalegindu/ahaztu/amaitu/ari izan/aspertu/egon/eman/etorri/gogaitu/hasi/ibili/ihardun/ikasi/irakatsi/jakin/jarraitu/joan/lagundu/nekatu/ohitu/saiatu/segitu/utzi (permitir: zer nori nork; dejar: algo a alguien).

Nominalización con -tzera

Tzera: adoretu/ausartu/behartu/bidali/bultzatu/eraman/etorri/gonbidatu/iritsi/heldu/joan/kondenatu/ohitu/zigortu.

Nominalización con -tzeko

Tzeko: ardua izan/asmoa izan/astia izan/aukera izan/beldur izan/esan/eskatu/gai izan/gauza izan/gertu egon/gogoa izan/joera izan/lotsa izan/ohitura izan/premia izan/prest egon.

Nominalización con -tzeak

Tzeak: beldurtu/eduki/esan nahi/harritu/konpondu/mindu/ukan.

Nominalización con -tzeatik

Tzeatik: bizi izan/etorri/heldu/igaro/iragan/itzuli/libratu.

Nominalización con -tzeari

Tzeari: ekin/iritsi/uko egin/utzi (dejar algo a alguien: -z nori, nork).

Nominalización con -tzeaz

Tzeaz: aspertu/arduratu/gogaitu/gorroto izan/kezkatu/nekatu.

Condicional

Alegiazko (2)

1. Se pone -ko/-go.
2. Se quita la -e final de la forma (-e)n, si es -e, es d.
3. Se pone ba-.
4. La -z de la 3.ª persona se cambia por -l.

1. Se pone -ko/-go.
2. Se quita (-e)n.
3. Se añade -ke (-nor). Sistema: poen TEKE n de + KETE/nor nork. Si la 3.ª persona no tiene s, pone KE del nt dl nork; entre TU y KE se pone Z.
4. La -z de la 3.ª persona se cambia por -l.

Irreal (3)

1. Se pone el infinitivo.
2. Auxiliar en infinitivo.

1. Se pone -ko/-go.
2. Se añade (-e)n a los que acaban en -ke; se cambia -l por -z.

Otras construcciones y expresiones

-n moduan / bezala (como)

Gurasoek errepikatzen duten moduan, ikasketak behar-beharrezkoak dira.

-(a)ren arabera (según)

-n erara / legez / antzera

Ez bezala (a diferencia de)

Arrainak, beste animaliak ez bezala, ur azpian bizi dira.

-(e)nez (como)

Dirudienez: autorik ez daukagunez oinez joan beharko (como no tenemos coche, tendremos que ir a pie).

-(e)larik (sin saber)

Ez Daniela... (sin saber que).

-gabe (sin)

Kalera irten da gurasoei ezer esan gabe. (Salió a la calle sin decir nada a sus padres.)

Ejemplos y expresiones de uso

  1. Nori ez zaio gertatu, noizbait...? Niri, zoritxarrez, behin baino gehiagotan.
  2. Telebista bidez ez da ezer ikasten, baina egia da... (A través de la televisión no se aprende nada, pero es verdad...). Motorra: badakigu kaskoa beharrezkoa dela (sabemos que el casco es necesario). Aldeko eta kontrako argudioak.
  3. Conclusión / consecuencia: hasteko, lehenengo eta behin (en primer lugar), ezer baino lehen (antes que nada).
  4. Continuación: honen ondorioz (como consecuencia), horren haritik, hariberetik (siguiendo la idea), era berean (del mismo modo).
  5. Finalización / orden: alde batetik... bestetik (por un lado... por otro), era berean (del mismo modo).
  6. Razones: horregatik (por eso), hori dela eta (debido a eso), beraz (por tanto).
  7. Contraponer: baina (pero), hala ere (sin embargo), edonola ere (de todos modos).
  8. Repetir: zehatzago esanda (dicho con más precisión), beste era batera esanda (dicho de otro modo), gainera (además).
  9. Cambiar idea: beste aldetik (por otro lado).
  10. Ejemplos: adibidez, esaterako (por ejemplo).
  11. Duda: seguramente (seguruenik); es necesario dejarlo claro (beharrezkoa da garbi uztea).
  12. Opinión: batzuen iritziz (en opinión de algunos), antza denez (al parecer).