Materiaren Egoerak eta Gasen Propietateak

1. Gas-egoera

Gas-egoera materiaren egoeretako bat da. Adibidez: airea, CO₂, O₂, gas naturala...

• Gas-egoera: materiaren partikulek higidura-askatasun osoa dutenean gertatzen da.
• Gas-kantitatea neurtzeko, bolumena, presioa eta tenperatura neurtu behar dira.

Gasen neurketa-unitateak

1. Bolumena (V): Barruan gasa duen ontziaren bolumena litrotan (L) edo metro kubotan (m³) neurtzen da.
2. Tenperatura (T): Gasa zer tenperaturatan dagoen neurtzeko, Celsius graduak (ºC) edo Kelvin eskala (K) erabiltzen dira.

Formula: T(K) = T(ºC) + 273
Adibidez: 0 ºC = 273 K; 100 ºC = 373 K.
Presio-unitateak: 1 atm = 760 mmHg = 101.325 Pa

1.1. Gasen partikulak eta presioa

• Gasak osatzen dituzten partikulak oso txikiak dira. Bereizita daude eta higitzen dira.
• Ontziaren barruan duten bolumen guztia hartzen dute.
• Gasek presioa eragiten diete ontziko hormei. Gasen partikulek hormen kontra talka egiten dute eta presioa sortzen da.

1.2. Zero absolutua

• Zenbat eta arinago higitu partikulak, orduan eta altuagoa da tenperatura.
• Zenbat eta motelago higitu partikulak, orduan eta baxuagoa da tenperatura.
• Momentu batean, partikulak higitzeari utziko diote, eta tenperatura ez da gehiago jaitsiko.
• Tenperaturen Kelvin eskala zero absolutuan hasten da. Hemen, partikulak ez dira higitzen. -273,15 ºC da tenperaturarik baxuena.

3. Materiaren barne-egitura

3.1. Partikulen arteko lotura

• Materia osatzen duten partikulen arteko lotura-maila handiagoa edo txikiagoa izango da, materiaren agregazio-egoeraren arabera.
• Egoera zein den, partikulak askatasun handiagoz edo txikiagoz higituko dira.

3.2. Egoeren egitura espezifikoa

Solidoen barne-egitura

• Solido-egoeran, partikulak sendo lotuta daude eta egitura zurruna dute.
• Solidoen dentsitatea likidoena eta gasena baino handiagoa da. Partikulak oso hurbil daude eta bolumen txikia hartzen dute.
• Tenperatura igotzean, bolumena handitzen da; hau da, solidoak dilatatu egiten dira.

Likidoen barne-egitura

• Likido-egoeran, partikulen lotura ahula da. Partikulak elkarren gainean irristatzen dira.
• Nahiz eta bolumena konstante jarraitu, likidoaren egoera ez da zurruna.
• Likidoen dentsitatea solidoena baino txikiagoa da, likidoen partikulak ez daudelako hain lotuta.

Gasen barne-egitura

• Gas-egoeran, partikulak bakartuta daude. Bolumen osoa hartzeko joera dute. Oso erraz konprimitu daitezke.
• Gasek dute dentsitaterik txikiena, partikulak bereiziago daudelako.