Marokoko Auzia eta Bartzelonako Aste Tragikoa: jatorria, gertaerak eta ondorioak

Resumen

Testuak Marokoko Auzia nola sortu zen azaltzen du, 1912ko protektoratutik Barranco del Lobo-ko porrotera. Ondoren, 1909ko Bartzelonako Aste Tragikoaren kausak, gertaerak eta errepresioa aztertzen ditu. Azkenik, ondorio politikoak laburtzen ditu: sistema dinastikoaren ezegonkortasuna eta oposizio indarren berrantolaketa.

Puntos clave

1912an Espainiak eta Frantziak protektorado frantses-espainiarra ezarri zuten Marokon, Algecirasko Biltzarraren ondoren.
Barranco del Lobo-n espainiar tropak garaitu zituzten kabilek, eta gobernuak erreserbistak bidali zituen Melilla defendatzeko.
Tropa erreserbisten bidalketaren aurkako protestek greba orokorra eta Bartzelonako matxinada eragin zituzten, astebetez iraun zutena.
Gerra-kontseiluetan 1700 pertsona epaitu ziren eta 17 heriotza-zigor ezarri ziren, horietatik 5 gauzatu zirela.
Francesc Ferrer i Guàrdia exekutatu zuten, nahiz eta gertaeretan parte-hartze zuzenik ez izan.
Aste Tragikoaren ondoren Maura gobernuaren amaiera etorri zen, eta Canalejasek gobernua hartu zuen.

Ponte a prueba

Marokoko Auzia: Jatorria eta Garapena

1900etik aurrera, Espainiak Ipar Afrikan hartutako lurraldeak finkatu zituen. 1906ko Algecirasko Biltzarraren ondoren, 1912an Espainiak eta Frantziak protektoratu frantses-espainiarra ezarri zuten Marokon. Espainiari Rif lurraldea egokitu zitzaion, baita enklabe bat ere Atlantikoko kostaldean.

Kabilek espainiarren presentziaren aurka egin zuten, eta etengabeko erasoen ondorioz, espainiar tropak nabarmen garaitu zituzten Barranco del Lobo izeneko lekuan. Gobernuak, orduan, soldadu kopurua handitzea erabaki zuen Melilla ez galtzeko. Horregatik, erreserbistez osatutako tropak bidaltzeko agindu zuen.

Bartzelonako Aste Tragikoa: Gertaerak eta Ondorioak

Tropa erreserbisten talde bat bidaltzean, herri-protesta handiak sortu ziren Bartzelonan, anarkistek, sozialistek eta errepublikanoek bultzatuta. Gerraren aurkako mobilizazioa Bartzelonako portuan hasi zen, tropak itsasontziratzen ari zirela. Horren ondorioz, greba orokorraren deialdia egin zuten.

Greba honek herri-matxinadak piztu zituen, eta gizartean pilatutako ezinegon guztiak lehertu ziren. Bartzelonako matxinadak astebete iraun zuen, mugimendu antimilitarista handia sortuz eta Elizaren hegemonia sozial eta kulturalaren aurka eginez. Kaleetan barrikadak altxatu zituzten, borrokak izan ziren ordena-indarren aurka, eta 80 erlijio-eraikin baino gehiago erre egin zituzten.

Zapalkuntza eta Ondorio Politikoak

Agintariek gerra-egoera deklaratu eta zapalketa latzari ekin zioten. 216 gerra-kontseilu egin ziren, 1700 pertsona epaitu, eta 17 heriotza-zigor ezarri ziren; horietatik 5 gauzatu ziren. Horien artean, **Francesc Ferrer i Guàrdia** pedagogo anarkista eta librepentsalariarena izan zen.

Eskola Modernoaren sortzaile zen Ferrer i Guàrdiak ez zuen gertaeretan parte-hartze zuzenik izan, eta haren aurkako prozesuak protesta ugari sorrarazi zituen Espainian eta atzerrian.

Aste Tragikoak ondorio politiko garrantzitsuak izan zituen, eta horiek eraginda ezegonkortasun handia sortu zen txandakatze-sistemako alderdi dinastikoetan, eta horrekin Maura gobernuarena amaitu egin zen. Errepresioaren gogortasunagatik, liberalek eta errepublikanoek bat egin zuten gobernuaren aurkako kritikan, eta presio horrek bultzatuta, erregeak Gorteak desegin eta gobernua Canalejasen eskuetan utzi zuen.

Canalejasek Berrezarkuntzako sistema barrutik erreformatzen ahalegindu zen, 1912an erail zuten arte. Alderdi dinastikoak bere buruzagiak desagertu ondoren zatitu ziren, eta lider berriak agertu ziren; besteak beste, **Romanones kondea** Alderdi Liberalean eta **Eduardo Dato** Alderdi Kontserbadorean.

Egoera politiko berriak oposizioko indarren berrantolaketa ere ekarri zuen: errepublikanismoa sendotu egin zen, eta Bartzelonako Aste Tragikoan hartutako joera anbiguoaren ondorioz, Lerrouxen alderdi erradikalak sinesgarritasuna galdu zuen, eta langile asko anarkosindikalismora aldatu ziren.

Preguntas frecuentes

Zer izan zen Bartzelonako Aste Tragikoaren kausa nagusia?

Espainiako gobernuak tropa erreserbistak Marokora bidaltzea erabaki zuen, Melilla defendatzeko, eta horren aurkako protesta eta greba orokorra piztu ziren Bartzelonan.

Nor izan zen Francesc Ferrer i Guàrdia?

Eskola Modernoaren sortzailea zen pedagogo anarkista eta librepentsalaria. Aste Tragikoan parte-hartze zuzenik izan gabe exekutatu zuten, eta haren aurkako prozesuak protesta ugari sortu zituen.

Zein ondorio politiko izan zituen Aste Tragikoak?

Txandakatze-sistemako alderdi dinastikoak ezegonkortu ziren eta Maura gobernuaren amaiera ekarri zuen. Liberalek eta errepublikanoek gobernuaren aurkako kritika bat egin zuten.