Zein dira nutrizioa egiten duten aparatuak?

Digestio aparatua, arnas aparatua, zirkulazio aparatua eta iraitz aparatua. Elkarrekin mantenugaiak lortzen, garraiatzen eta hondakinak kanporatzen dituzte.

Zein da arnasketa zelularraren funtzioa?

Glukosa oxigenoarekin hausten du mitokondrioan, eta lotura kimikoetan metatutako energia askatzen du. Hondakin gisa ur eta karbono dioxidoa sortzen dira.

Zein funtzio dute proteinek?

Egitura funtzioa, erregulatzailea, babes funtzioa eta garraio funtzioa dituzte, testuaren arabera.

Gizakiaren nutrizioa eta mantenugaiak: funtzioak, motak eta energia-ekarpena

Resumen

Dokumentu honek gizakiaren nutrizio-funtzioa azaltzen du: materia eta energia nola lortzen diren eta zein aparatuk parte hartzen duten. Mantenugai ez-organikoak eta organikoak (ura, gatz mineralak, gluzidoak, lipidoak, proteinak, bitaminak) deskribatzen ditu, eta amaieran arnasketa zelularra eta glukosaren oxidazioa aztertzen ditu energia lortzeko.

Puntos clave

Nutrizioak materia eta energia lortzea ahalbidetzen du, organismoaren egiturak eraikitzeko eta mantentzeko.
Nutrizioa egiten duten aparatuak: digestio, arnas, zirkulazio eta iraitz aparatuak.
Mantenugai ez-organikoak: ura eta gatz mineralak.
Mantenugai organikoak: gluzidoak, lipidoak, proteinak, bitaminak eta mineralak.
Glukosa mitokondrioan oxidatzen da oxigenoarekin, ur eta karbono dioxidoa sortuz eta energia askatuz.
Bitaminak kantitate txikietan behar dira, baina organismoa ongi funtzionatzeko ezinbestekoak dira.

Resumen generado con IA a partir del documento. Ponte a prueba

1.GIZAKION-NUTRIZIOA

1.1Nutrizio-funtzioa

: Gizakiok materia eta energia lortzen ditugu. Prozesu multzo hori beharrezkoa da organismoaren egiturak eraikitzeko eta mantentzeko, eta haren jarduerak egiteko.

Nutrizioan espezializatutako organoek honako prozesu hauek egiten dituzte:

Mantenugaiak lortzen dituzte elikagaietatik eta oxigenoa, airetik
Garraiatzen dituzte
Zelula nutrizioa
Zelula hondakinak eta karbono dioxidoa kanporatzen dituzte

1.2Nutrizioa egiten duten aparatuak

Digestio aparatuak: elikagaiak substantzia mantenugai bihurtzen ditu, odolera pasatzeaz. Digestio- eta xurgatze- prozesuen bidez.
Arnas aparatua: gasak trukatzeaz arduratzen da. Aireko oxigenoa hartzen du, eta karbono dioxidoa kanporatzen du.
Zirkulazio-aparatuak: odolaren bidez, mantenugaiak eta oxigenoa zeluletara eramaten ditu eta hondakinak zelulatik iraitz organoetara eramaten ditu.
Iraitz-aparatuak: zelulek sortutako hondakinak odoletik kentzen ditu eta kanpoaldera botatzen ditu. Iraitz organoek osatzen dute.

2.MANTENUGAIAK

Elikadura hezdaitekeen borondatezko prozesu konstientea da.

Mantenugaiak izaki bizidunak osatzen dituzten biomolekula organiko eta ez-organiko dira; elikagaiak lortzen dira, eta berezko molekulak sintetizatzeko eta energia lortzeko erabiltzen dira.

2.1Mantenugaiak ez-organikoak

Ura: disolbatzaile lanak egiten ditu, substantziak garraiatzeko eta zeluletan erreakzio kimikoak gertatzeko.
Gatz mineralak: uretan disolbatuta barneratzen dira.(erregulatzailea, egiturazko funtzioa)

2.2Mantenugai organikoak

Gluzidoak

Energia ematen dute. Bakunak azukreak eta konplexuagoak ere badaude
Lipidoak: gatzek energia ematen dute, kolesterola. Erregulatzailea dute.
Proteinak: egitura funtzioa dute, funtzio erregulatzailea, babes funtzioa eta funtzio garratzailea dute
Bitaminak eta mineralak: nahiz eta kantitate txikietan behar ditugun ezinbestekoak dira organismoak ongi funtziona dezan. (A,B,C,D..)

3.ENERGIA-EKARPENA

3.1Arnasketa zelularra

Digestiotik datozen mantenugai organikoak, glukosa batez ere, zeluletara iristen dira.
Glukosa mitokondrioan sortzen da, biriken bidez airetik hartutako oxigenoarekin (O2) batera.
Mitokondrioan, O2 molekula hautsi egiten da, eta lotura kimikoetan metatutako energia askatzen da.
Glukosa-molekula ur (H2O) eta karbono dioxido (CO2) bilakatzen da. Ura zelularen barruan geratzen da, eta karbono dioxidoa, hondakina zelulatik kanporatzen da.