Latinezko esaera juridiko eta klasikoen gida: esanahia euskaraz
Latinezko esaerak eta esanahia euskaraz
Hurrengo zerrendan latinezko esaera ugari eta hauen esanahi euskarazkoa aurkituko duzu, bai kultura klasikoan bai zuzenbide-arloan erabiliak.
Esaera orokorrak
- A posteriori: gerora
- A priori: aldez aurretik
- Ab illo tempore: aintzinetatik
- Ab uno disce omnes: bata ezagutuz gero, besteak ere bai
- Ad augusta per angusta: harrakasta lortzeko sufritu behar da
- Ad kalendas Graecas: inoiz ez
- Age quod agis: egin egin behar duzuna, ez distraitu eta arreta guztia jarri egiten ari zarenean
- Agenda: egin behar diren gauzak
- Alea iacta est: jadanik zoria erabakita dago
- Alma mater: unibertsitatea
- Alma parens: erromatarrentzat biek balio zuten aberria adierazteko, gaur egun unibertsitatea deitzeko baizik
- Amicus Plato, sed magis amica veritas: Platon laguna da, baina gehiago egia
- Animus in consulendo liber: erabakitzeko espiritu librea
- Bis dat qui cito dat: lehenago ematen duenak bi aldiz ematen du
- Captatio benevolentiae: publikoaren borondate onaren bila
- Casus belli: gerrarako kausa
- Cedant arma togae: armek togak pasatzea utz ditzaten
- Confer: kontsultatu beste lan bat
- Contradictio in terminis: kontraesana
- Corrigenda: zuzendu behar diren gauzak
- Corruptio optimi pessima: onenen ustelkeria txarrena da
- Cuique suum: bakoitzari bere-a
- Cuiusvis hominis est errare, nullius nisi insipientis in errore perseverare: edonork huts egin dezake, baina ergelak soilik bere akatsari eusten dio
- Cum laude: aipamen bereziarekin
- Curriculum vitae: lanari edo ikasketei lotutako bizitza
- Damnatio memoriae: memoriaren zigorra
- Deficit: langa edo muga jakin batera heltzeko falta dena
- Superavit: langa edo muga jakin batetik gorako irabazia
- Desideratum: asko desiatzen dena
- Do ut des: emak emaileari, egik egileari
- Ducunt volentem fata, nolentem trahunt: patuak onartzen duenari gidatzen dio, eta jasaten ez duena arrastaka eramaten du
- In albis: ikasitakoa edo ikusitakoa ahaztu
- Panem et circenses: ogia eta zirkuko jokoak
- Placebo: gustatuko zait
- Primum vivere, deinde philosophari: lehenengo bizi izan, eta gero filosofatu
- Prosit: on egin
- Sui generis: bere gisakoa
- Statu quo: oraingo egoera
- Parturiunt montes, nascetur ridiculus mus: mendiak erditzen ari dira; sagu txikia jaioko da
- Possunt quia posse videntur: ahal dute, ahal dutela sinesten dutelako
- Post tenebras spero lucem: iluntasunaren ostean argitasuna itxaroten dut
- Quot homines, tot sententiae: zenbat buru, hainbat aburu
- Si vis amari, ama: maitatua izan nahi baduzu, maite ezazu
- Similia similibus curantur: parekoak parekoekin zaintzen dira
- Sutor, ne ultra crepidam: bakoitza bere lanean
- Tempora mutantur et nos mutamur in illis: garaiak aldatzen dira, eta gu haietan aldatzen gara
- Timeo Danaos et dona ferentes: greziarren beldur naiz, baita opariak ekartzen dituztenean ere
- Una salus victis, nullam sperare salutem: galdutakoentzat itxaropen bakarra inolako salbaziorik ez espero izatea da
Esaera juridikoak
- Ab intestato: testamenturik gabe
- Ad impossibilia nemo tenetur: inor ere ez dago behartuta ezinezkoa egitera
- Adhuc sub iudice lis est: epailearen mahai gainean dago auzia, irtenbiderik aurkitzen ez den bitartean
- Cessante ratione legis, cessat lex: legearen arrazoia geldituz, lege bera ere gelditzen da
- Cogitationis poenam nemo patitur: inork ez du bere pentsamenduengatik zigorrik jasan
- Consuetudo pro lege servatur: ohiturak legea egiten du
- Contra iuris civilis regulas pacta conventa non habentur: ez da onartzen eskubide zibilaren aurkako itunik
- Cui prodest?: delitu-egilea da delituari etekina ateratzen diona
- Da mihi factum et dabo tibi ius: eman itzazu gertaerak, nik eskubidea emango dizut
- Dura lex, sed lex: lege beti lege, gogorra bada ere
- Exequatur: bete bedi
- Excusatio non petita, accusatio manifesta: eskatu gabe azalpenak ematea, nork bere burua salatzea da
- Facta non praesumuntur, sed probantur: ekintzak ez dira aldez aurretik onartu behar, frogatu egin behar dira
- Ibi potest valere populus, ubi leges valent: herri baten indarra haren legeen indarrean datza
- Ignorantia legis neminem excusat: legeak ez jakiteak ez du inor desenkusatzen
- In dubio pro reo: zalantzak izanez gero, erruduntzat jotakoaren mesederako
- Iudex damnatur cum nocens absolvitur: errudunari absoluzioa ematen dion epailea kondenatzen da
- Legum omnes servi sumus, ut liberi esse possimus: legeen esanetara egon behar dugu; horrela, libre izango gara
- Libertas est potestas faciendi id quod facere iure licet: askatasuna da legez egin daitekeena egin ahal izatea
- Nemo esse iudex in sua causa potest: inor ez da epaile norberaren epaiketan
- Nemo inauditus condemnetur: ezin da inor zigortu, zigortutakoak esan beharrekoa entzun gabe
- Nemo tenetur se ipsum accusare: bere burua ez salatzeko eskubidea
- Qui iure suo utitur neminem laedit: legearen esanak betetzen dituenak ez dio inori kalterik egiten
- Referendum: onetsia izateko; jakinarazteko baldintzarekin; atribuzio hartarako dituenak onartzeko baldintzarekin