Latinezko esaera juridiko eta klasikoen gida: esanahia euskaraz

Latín6,57 KB

Latinezko esaerak eta esanahia euskaraz

Hurrengo zerrendan latinezko esaera ugari eta hauen esanahi euskarazkoa aurkituko duzu, bai kultura klasikoan bai zuzenbide-arloan erabiliak.

Esaera orokorrak

  • A posteriori: gerora
  • A priori: aldez aurretik
  • Ab illo tempore: aintzinetatik
  • Ab uno disce omnes: bata ezagutuz gero, besteak ere bai
  • Ad augusta per angusta: harrakasta lortzeko sufritu behar da
  • Ad kalendas Graecas: inoiz ez
  • Age quod agis: egin egin behar duzuna, ez distraitu eta arreta guztia jarri egiten ari zarenean
  • Agenda: egin behar diren gauzak
  • Alea iacta est: jadanik zoria erabakita dago
  • Alma mater: unibertsitatea
  • Alma parens: erromatarrentzat biek balio zuten aberria adierazteko, gaur egun unibertsitatea deitzeko baizik
  • Amicus Plato, sed magis amica veritas: Platon laguna da, baina gehiago egia
  • Animus in consulendo liber: erabakitzeko espiritu librea
  • Bis dat qui cito dat: lehenago ematen duenak bi aldiz ematen du
  • Captatio benevolentiae: publikoaren borondate onaren bila
  • Casus belli: gerrarako kausa
  • Cedant arma togae: armek togak pasatzea utz ditzaten
  • Confer: kontsultatu beste lan bat
  • Contradictio in terminis: kontraesana
  • Corrigenda: zuzendu behar diren gauzak
  • Corruptio optimi pessima: onenen ustelkeria txarrena da
  • Cuique suum: bakoitzari bere-a
  • Cuiusvis hominis est errare, nullius nisi insipientis in errore perseverare: edonork huts egin dezake, baina ergelak soilik bere akatsari eusten dio
  • Cum laude: aipamen bereziarekin
  • Curriculum vitae: lanari edo ikasketei lotutako bizitza
  • Damnatio memoriae: memoriaren zigorra
  • Deficit: langa edo muga jakin batera heltzeko falta dena
  • Superavit: langa edo muga jakin batetik gorako irabazia
  • Desideratum: asko desiatzen dena
  • Do ut des: emak emaileari, egik egileari
  • Ducunt volentem fata, nolentem trahunt: patuak onartzen duenari gidatzen dio, eta jasaten ez duena arrastaka eramaten du
  • In albis: ikasitakoa edo ikusitakoa ahaztu
  • Panem et circenses: ogia eta zirkuko jokoak
  • Placebo: gustatuko zait
  • Primum vivere, deinde philosophari: lehenengo bizi izan, eta gero filosofatu
  • Prosit: on egin
  • Sui generis: bere gisakoa
  • Statu quo: oraingo egoera
  • Parturiunt montes, nascetur ridiculus mus: mendiak erditzen ari dira; sagu txikia jaioko da
  • Possunt quia posse videntur: ahal dute, ahal dutela sinesten dutelako
  • Post tenebras spero lucem: iluntasunaren ostean argitasuna itxaroten dut
  • Quot homines, tot sententiae: zenbat buru, hainbat aburu
  • Si vis amari, ama: maitatua izan nahi baduzu, maite ezazu
  • Similia similibus curantur: parekoak parekoekin zaintzen dira
  • Sutor, ne ultra crepidam: bakoitza bere lanean
  • Tempora mutantur et nos mutamur in illis: garaiak aldatzen dira, eta gu haietan aldatzen gara
  • Timeo Danaos et dona ferentes: greziarren beldur naiz, baita opariak ekartzen dituztenean ere
  • Una salus victis, nullam sperare salutem: galdutakoentzat itxaropen bakarra inolako salbaziorik ez espero izatea da

Esaera juridikoak

  • Ab intestato: testamenturik gabe
  • Ad impossibilia nemo tenetur: inor ere ez dago behartuta ezinezkoa egitera
  • Adhuc sub iudice lis est: epailearen mahai gainean dago auzia, irtenbiderik aurkitzen ez den bitartean
  • Cessante ratione legis, cessat lex: legearen arrazoia geldituz, lege bera ere gelditzen da
  • Cogitationis poenam nemo patitur: inork ez du bere pentsamenduengatik zigorrik jasan
  • Consuetudo pro lege servatur: ohiturak legea egiten du
  • Contra iuris civilis regulas pacta conventa non habentur: ez da onartzen eskubide zibilaren aurkako itunik
  • Cui prodest?: delitu-egilea da delituari etekina ateratzen diona
  • Da mihi factum et dabo tibi ius: eman itzazu gertaerak, nik eskubidea emango dizut
  • Dura lex, sed lex: lege beti lege, gogorra bada ere
  • Exequatur: bete bedi
  • Excusatio non petita, accusatio manifesta: eskatu gabe azalpenak ematea, nork bere burua salatzea da
  • Facta non praesumuntur, sed probantur: ekintzak ez dira aldez aurretik onartu behar, frogatu egin behar dira
  • Ibi potest valere populus, ubi leges valent: herri baten indarra haren legeen indarrean datza
  • Ignorantia legis neminem excusat: legeak ez jakiteak ez du inor desenkusatzen
  • In dubio pro reo: zalantzak izanez gero, erruduntzat jotakoaren mesederako
  • Iudex damnatur cum nocens absolvitur: errudunari absoluzioa ematen dion epailea kondenatzen da
  • Legum omnes servi sumus, ut liberi esse possimus: legeen esanetara egon behar dugu; horrela, libre izango gara
  • Libertas est potestas faciendi id quod facere iure licet: askatasuna da legez egin daitekeena egin ahal izatea
  • Nemo esse iudex in sua causa potest: inor ez da epaile norberaren epaiketan
  • Nemo inauditus condemnetur: ezin da inor zigortu, zigortutakoak esan beharrekoa entzun gabe
  • Nemo tenetur se ipsum accusare: bere burua ez salatzeko eskubidea
  • Qui iure suo utitur neminem laedit: legearen esanak betetzen dituenak ez dio inori kalterik egiten
  • Referendum: onetsia izateko; jakinarazteko baldintzarekin; atribuzio hartarako dituenak onartzeko baldintzarekin

Descargar

PDF Word HTML