Latinezko Aforismo eta Esaera Ospetsuak Euskaraz

Latín6,73 KB

Latinezko Aforismo eta Esapide Ezagunak

Ezagutu antzinako latinezko esaera, aforismo eta lokuzio ospetsuenen bilduma, euskarazko esanahiarekin eta azalpenarekin.

Oinarrizko Kontzeptuak eta Lokuzioak

  • A posteriori: Geroago.
  • A priori: Lehenago.
  • Ab illo tempore: Garai hartatik aurrera.
  • Ad kalendas Graecas: Greziar kalendetarako (inoiz ez).
  • Agenda: Egin beharrekoak.
  • Alea iacta est: Dadoak jaurti dira.
  • Alma mater / Alma parens: Ama elikatzailea.
  • Animus in consulendo liber: Erabakiak hartzeko arima askea.
  • Ante meridiem (a.m.) / Post meridiem (p.m.): Eguerdia baino lehen / Eguerdia eta gero.
  • Captatio benevolentiae: Borondate ona eskatzea.
  • Casus belli: Gerrarako arrazoia.
  • Confer: Konpara bedi / Konpara ezazu.
  • Contradictio in terminis: Ezadostasuna terminoetan.
  • Corrigenda: Zuzendu beharrekoak.
  • Cum laude: Laudorioz.
  • Curriculum vitae: Bizi-ibilbidea.
  • Deficit / Superavit: Falta da / Soberan dago.
  • Desideratum: Desiratutakoa.
  • Do ut des: Eman dezazun ematen dut.
  • In albis: Zuriz.
  • Ipso facto: Berehala / Hau egiteagatik.
  • Iunior / Senior: Gazteagoa / Zaharragoa.
  • Panem et circenses: Ogia eta zirkua.

Filosofia eta Bizitzako Esaerak

  • Per capita: Pertsona bakoitzeko.
  • Placebo: Atsegin egingo dut / dizut.
  • Primum vivere, deinde philosophari: Lehenengo bizi, ondoren filosofatu.
  • Prosit: On egin.
  • Sui generis: Bere generokoa / Bere espeziekoa.
  • Statu quo: Dagoen egoeran.
  • Ab uno disce omnes: Bakar batengatik ezagutu itzazu guztiak.
  • Ad augusta per angusta: Goreneraino bide zailetatik.
  • Age quod agis: Egin ezazu egiten ari zarena.
  • Amicus Plato, sed magis amica veritas: Platon laguna da, baina egia lagun handiagoa da.
  • Bis dat qui cito dat: Bi aldiz ematen du azkar ematen duenak.
  • Cedant arma togae: Armek lekua utz diezaiotela togari.
  • Corruptio optimi pessima: Onenaren ustelkeria okerrena da.
  • Cuique suum: Bakoitzari berea.
  • Cuiusvis hominis est errare, nullius nisi insipientis in errore perseverare: Edozein gizakik berezkoa du erratzea; ezeinek ere ez, ergelak salbu, errakuntzari eustea.
  • Damnatio memoriae: Gomutaren kondena.
  • Ducunt volentem fata, nolentem trahunt: Patuak nahi duen pertsona gidatzen du, nahi ez duena arrastaka eramaten du.
  • Parturient montes, nascetur ridiculus mus: Mendiak erditzen ari dira, sagu irrigarria jaioko da.
  • Possunt quia posse videntur: Ahal dute, ahal dutela uste dutelako.
  • Post tenebras spero lucem: Itzalen ostean argia espero dut.
  • Quot homines tot sententiae: Zenbat buru, hainbat aburu.
  • Si vis amari, ama: Maitatua izan nahi baduzu, maita ezazu.
  • Similia similibus curantur: Antzeko gauzek antzeko gauzak sendatzen dituzte.
  • Sutor, ne ultra crepidam: Zapataria, ez joan sandalietatik haratago.
  • Tempora mutantur et nos mutamur in illis: Denborak aldatu egiten dira eta gu haietan aldatzen gara.
  • Timeo Danaos et dona ferentes: Greziarrei beldur diet, baita opariak ekartzen dituztenean ere.
  • Una salus victis, nullam sperare salutem: Garaituentzako salbazio bakarra salbaziorik ez itxarotea da.

Zuzenbidea eta Printzipio Juridikoak

  • Ad impossibilia nemo tenetur: Inor ez dago ezinezkoa egitera behartuta.
  • Adhuc sub iudice lis est: Auzia oraindik epailearen eskuetan dago.
  • Contra iuris civilis regulas pacta conventa non habentur: Zuzenbide zibilaren arauen aurka adostutako hitzarmenek ez dute baliorik.
  • Cui prodest?: Nori egiten dio mesede?
  • Dura lex sed lex: Legea gogorra da, baina legea da.
  • Excusatio non petita, accusatio manifesta: Eskatu ez den azalpenak errua agerian uzten du.
  • Facta non praesumuntur, sed probantur: Ekintzak ez ditugu susmatu behar, frogatu baizik.
  • Ibi potest valere populus, ubi leges valent: Herria nagusi izan daiteke legeak ere nagusi diren lekuan.
  • In dubio pro reo: Zalantza egonez gero, epaituaren alde.
  • Iudex damnatur cum nocens absolvitur: Epailea kondenatzen da erruduna absolbitzen denean.
  • Legum omnes servi sumus, ut liberi esse possimus: Guztiok gara legeen esklabu libre izan ahal izateko.
  • Libertas est potestas faciendi id quod facere iure licet: Askatasuna legeak egiten uzten duena egin ahal izatea da.
  • Nemo esse iudex in sua causa potest: Inor ezin da bere auzian epaile izan.
  • Nemo inauditus condemnetur: Entzuna izan ez den inor ez da kondenatua izango.
  • Optima est lex quae minimum relinquit arbitrio iudicis; optimus iudex, qui minimum sibi: Legerik onena epailearen eskuetan gutxien uzten duena da; epailerik onena, bere eskuetan gutxien uzten duena.
  • Qui iure suo utitur neminem laedit: Bere eskubidea darabilenak ez dio inori kalterik egiten.
  • Referendum: Herri-galdeketa.
  • Ab intestato: Testamenturik gabe.
  • Cessante ratione legis, cessat lex: Legearen arrazoia etetean, legea eteten da.
  • Cogitationis poenam nemo patitur: Pentsamenduengatik ezin du inork zigorrik jaso.
  • Consuetudo pro lege servatur: Ohitura legetzat hartzen da.
  • Da mihi factum et dabo tibi ius: Emadazu gertaera eta emango dizut zuzenbidea.
  • Exequatur: Bete dadila.
  • Ignorantia legis neminem excusat: Legea ez jakiteak ez du inor salbuesten.
  • Nemo tenetur se ipsum accusare: Inor ez dago derrigortuta bere burua salatzera.

Descargar

PDF Word HTML