Langabezia, BPG eta Inflazioaren Oinarriak

Langabezia motak

• Langabezia ziklikoa: Ekonomiaren zikloekin lotuta dago. Ekonomia krisialdian dagoenean, langabeen kopurua etengabe hazten da; egoera ona denean, aldiz, jaitsi egiten da.
• Urte sasoiko langabezia: Ekonomia-sektore batzuetako langileen kopurua ez da egonkorra urtean zehar. Hilabete jakin batzuetan langile asko behar izaten dira, eta beste batzuetan, askoz gutxiago.
• Egiturazko langabezia: Batzuetan, enpresak langileak kontratatzeko prest agertzen dira, eta lanik ez duten asko lan egiteko prest egoten dira, baina ez dute bat egiten.
• Langabezia frikzionala: Talde honen barruan borondatez lanik egiten ez duten pertsonak daude (formazioa hobetu nahi dutelako, adibidez); baita lehenengo lanaren bila dabiltzanak ere.

BPG (Barne Produktu Gordina)

Herrialde batean, denbora-aldi batean (normalean, urtebete) ekoizten diren azken ondasun eta zerbitzuen balioa da, dirutan neurtua.

BPG-aren ezaugarriak:

• Moneta bat erabiltzen da neurtzeko.
• Aitortutako jarduerak soilik izaten ditu kontuan.
• Azken ondasunen balioak soilik adierazten ditu.

Inflazioa

Inflazio motak

1. Eskariaren inflazioa: Gehiegizko eskaria izatea da: enpresak (kapital-ondasunen eskaria gora), sektore publikoa (azpiegiturak egitea) eta familiak (gehiago kontsumitzea).
2. Kostuen inflazioa: Natura-baliabideak garestitzea, oinarrizko prezioen igoerekin; soldatak igotzea (kostuak igotzea soldatak igoz); eta merkatu-ahalmena (monopolioaren kasuan, adibidez, Iberdrolak argindarraren prezioa igotzea).

Inflazioaren ondorioak

• Erosteko ahalmena galtzea: Diru jakin batekin erosi ahal duguna murrizten da. Kaltetuak: pentsiodunak, langileak, aurreztaileak. Onuradunak: zordunak, estatua, atzerriko produktuak esportatzen dituzten enpresak.
• Ziurgabetasuna: Enpresek zein kontsumitzaileek ez dakite zenbat kontsumitu eta ekoitzi.

Merkatu-hutsegiteak

Merkatuaren funtzionamenduan ondorio kaltegarria da, eta merkatuak eskura dituen baliabideak efizientziaz erabiltzen ez dituenean gertatzen da.

Motak:

• Ziklo ekonomikoen ezegonkortasuna.
• Ondasun publikoak egotea.
• Kanpo-eraginak.
• Lehia ez-perfektua.
• Errentaren banaketa desberdina.