Klimograma baten azterketa: prezipitazioak eta tenperaturak

Klimograma baten iruzkina

1. Sarrera

Aztergai dugun grafikoa diagrama klimatiko bat da. Bertan, behatoki meteorologiko jakin batean urte osoan zehar jasotako datuak islatzen dira, tenperaturen batezbestekoak eta prezipitazio totalak hain zuzen ere, lehenak gradu zentigradotan eta bigarrenak mm-tan emanak.

Klimograma iruzkintzeko, prezipitazioak, tenperaturen batezbestekoak eta idortasuna aztertu behar dira. Ondoren, lortutako datuen arabera hausnarketa egin eta dagokion zonalde klimatikoa adierazi. Amaitzeko, baldintza klimatiko jakin horiek inguruan duten eragina azaldu behar da: landaretza, ibai erregimena eta giza jarduerak.

2. Prezipitazioen azterketa

Urteko kopuru osoa:

• Oso ugaria: 1000mm-tik gorako prezipitazioak - Mendiko klima
• Ugaria: 800mm-tik gorako prezipitazioak - Klima ozeanikoa
• Urria: 800 eta 300mm arteko prezipitazioak - Klima mediterraneoa, kostakoa edo kontinentalizatua
• Moderatua: 800 eta 500mm arteko prezipitazioak - Klima mediterraneoa, kostakoa edo kontinentalizatua
• Oso urria: 300mm-tik behera - Klima mediterraneoa, subdesertikoa edo estepakoa
• Erabat urria: 150mm-tik behera - Basamortuko klima

Banaketa:

Banaketa adierazteko, hilabete lehorren kopurua adierazi behar da (30mm-tik beherako prezipitazioak dituztenak), baita prezipitazio gehien eta gutxien dituzten urtaroak ere.

• Erregularra: ez dago hilabete lehorrik - Klima ozeanikoa
• Nahiko erregularra: gehienez bi hilabete lehor daude - Klima ozeanikoa, klima mediterraneo kontinentalizaturako trantsiziokoa
• Irregularra: 2-7 hilabete lehor daude - Klima mediterraneoa, subdesertikoa edo estepakoa
• Oso irregularra: 7 hilabete lehor baino gehiago daude - Klima mediterraneoa, kostakoa edo kontinentalizatua

Forma:

Prezipitazioek euri edo elur forma izan dezakete. Neguko hilabeteetako batez besteko tenperatura 0 gradukoa edo txikiagoa denean, elurra egiteko aukera handia egongo da.

3. Tenaturen azterketa

Lau balore aipatu behar dira, eta ondoren datu horiek interpretatu:

• Urteko batez besteko tenperatura
• Urteko hilabete hotzeneko tenperatura minimoa eta zein hilabetetan ematen den
• Urteko hilabete epeleneko tenperatura maximoa eta zein hilabetetan ematen den
• Bitarte termikoa

Urteko batezbesteko tenperatura:

• Txikia: 10 gradutik beherakoa - Mendia
• Freskoa: 10 eta 12,5 gradu bitartekoa - Iparraldeko latitudea, itsasoaren eraginik gabe (ipar goi-lautada)
• Moderatua: 12,5 eta 15 gradu bitartekoa - Bizkaiko golkoaren kosta, Ebro haranaren ertzak, eta hego goi-lautada, Extremadura eta ekialdeko Andaluzia izan ezik
• Beroa: 15 eta 17,5 gradu bitartekoa - Ebroren haranaren erdialdea eta Extremadura
• Handia: 17 gradutik gorakoa - Guadalquivirren haranaren erdialdea, kosta mediterraneoa eta hegoatlantikoa, eta Kanariak (goiko inguruak izan ezik)

Udako tenperatura:

• Beroa: hilabete bateko batez besteko tenperatura 22 gradukoa edo handiagoa denean
• Epela: hilabete bateko batez besteko tenperatura 22 gradukoa baino txikiagoa denean

Neguko tenperatura:

• Leuna: hilabeterik hotzeneko batez besteko tenperatura 10 gradutik beherakoa denean
• Moderatua: hilabeterik hotzeneko batez besteko tenperatura 10 eta 6 gradu artekoa denean
• Hotza: hilabeterik hotzeneko batez besteko tenperatura 6 gradutik beherakoa denean

Bitarte termikoa:

• Kosta: 15 edo 16 gradukoa
• Oso txikia: 8 gradutik beherakoa - Kanariak
• Txikia: 9 eta 12 gradu bitartekoa - Bizkaiko golkoaren kosta
• Moderatua: 12 eta 15/16 gradu bitartekoa
• Barrualdea: 16 gradutik gorakoa - Iberiar penintsularen barrualdea

4. Idortasunaren analisia

Hileko idortasuna:

Gaussen indizea: hilabete bat lehorra izango da, (2·TºC= edo > Pmm) betetzen denean.

• Hilabete lehorrak 0 eta 2 bitartean badira - Klima ozeanikoa
• Hilabete lehorrak 2 baino gehiago badira - Klima mediterraneoak

Idortasun orokorra:

De Martonne indizea: Prezipitazioen kopuru osoa / urteko batez besteko tenperatura + 10 (zatiketa)

• 30 baino gehiago: Klima hezea
• 30-20: Erdi hezea
• 20-10: Erdi lehorra
• 10-5: Estepakoa
• 0-5: Basamortukoa

5. Ondorioak atera: Klima ebatzia

Klimaren sailkapena:

• Klima mota: ozeanikoa, mediterraneoa, mendikoa edo Kanarietakoa
• Klima hori azaltzen duten faktore geografiko eta atmosferikoak: latitudea, erliebea, itsasoarekiko distantzia, antizikloiak, borraskak eta fronteak

Klimaren kokapen geografikoa:

Klima mota zehaztu ondoren, zonalde geografiko batean kokatu behar da, faktore hauek kontuan izanda:

• Bitarte termikoa: klima mota kostan ala barrualdean kokatzen den adierazten du
• Neguko eta udako tenperaturak: klima mota ipar ala hego latitudean kokatzen den adierazten du

6. Inguru biogeografikoaren eta bertako hidrografiaren berri eman

Inguruan izan beharko lukeen eta gaur egun aurkitu daitekeen landarediaren azalpena egin (landaredi potentziala eta landaredi erreala). Hidrografia ere aipatu behar da, hala nola ibai erreximena eta ibaien nolakotasun edo ezaugarri nabarmenenak. Azkenik, klimak inguru naturaleko beste osagai batzuetan edo giza jardueretan duen eragina aztertu behar da:

• Inguru naturaleko osagaiak: landaretza, ura, zorua...
• Giza jarduerak: populatzea, nekazaritza, energia ekoizpena, turismoa...