Nola lortu zuen Belgikak independentzia?

Holandarekiko desadostasun erlijiosoek eta ekonomikoek eragin zuten banaketaren aldeko mugimenduak, eta 1831n independentzia lortu zuen.

Iraultza liberalak (1820-1848) eta nazionalismoa Europan

Q: Zer da liberalismoa?

Askatasun indibidualak azpimarratu eta gobernuen botere kolektiboa mugatzea bultzatzen duen pentsamendu filosofiko, sozial, politiko eta ekonomikoa da.

Q: Zergatik porrot egin zuen Poloniako iraultzak?

Kleroak, nekazariek eta burgesiak ez zuten protestetan parte hartu, Erresuma Batua eta Frantzia neutral deklaratu ziren eta iraultzaileak armarik gabe geratu ziren tsarraren errepresioaren aurrean.

Resumen

Dokumentu honek 1820-1848 bitarteko Europako iraultza liberalak eta nazionalistak aztertzen ditu: Espainia, Grezia, Frantzia, Belgika, Polonia, Alemania eta Italia. 1830eko eta 1848ko iraultzen kausak, garapena eta emaitzak azaltzen ditu, baita iraultzen balantze orokorra ere.

Puntos clave

Liberalismoak askatasun indibidualak defendatzen zituen eta gobernuen botere absolutua mugatzea nahi zuen; nazionalismoak, berriz, nazioa azpimarratzen zuen.
1820an Espainian Rafael del Riegoren altxamenduak bolada iraultzaileei hasiera eman zien Europan.
1829ko Hadrianopoliko itunaren bidez Grezia independizatu zen, baina Londreseko protokoloaren ondorioz monarkia autoritarioa ezarri zen.
1830ean Frantzian Lau Ordenantzak onartu zituzten eta Karlos X.ak ihes egin behar izan zuen; Luis Felipe de Orleans agintera iritsi zen.
1831n Belgikak independentzia lortu zuen Herbeheretako erresumatik eta monarkia konstituzional bihurtu zen.
1848an Frantzian Bigarren Errepublika aldarrikatu zen eta Luis Napoleon errepublika presidente izendatu zuten 1849an.
1848ko iraultzak bukatu zuen 1789tik hasitako ziklo iraultzaile liberala; porrot erlatiboak izan ziren, baina helburu batzuk lortu ziren.

Resumen generado con IA a partir del documento. Ponte a prueba

2.
Liberalismoa eta nazionalismoa

1820-25 iraultza boladak

Liberalismoa askatasun indibidualak azpimarratu eta gobernuen botere kolektiboa

mugatzea bultzatzen duen pentsamendua edo konorte filosofikoa, sozial, politiko

naiz ekonomikoa da.

Nazionalismoa aldiz nazioa azpimarratzen duen jokabide, doktrina edo eta ideologia

politikoa da.

Espainian Rigoren altxatze militarrak bolada iraultzaileei hasiera eman zien europan

hiru urtez, baina aliantza santuko potentzia absolutistek Fernando VII lagundu

zioten, militarrak bidaliz eta absolutismora itzuliz. Espainia gerra moduko batean

zeudenez beste koloniak galdu zituen esan dezakegu porrota handia egin zutela.

Grezian aldiz turkiar inperioaren mende egon zen XVI mendea geroztik, ondorioz

sentimendu nazionala garatu zuten. Hamar urte geroago hadrianopolisko itunaren

bidez (1829)
lortu zuen Grezia independizatzea, arazoa zen Europako potentzi

nagusiek Londreseko protokoloa sinatu zutela eta hor Greziaren erregimen

konstituzionala ezabatu eta monarkia autoritarioa ezarri zuten. Grezia egoista

bilakatu zen Europako herrialdeei begira eta horrek ezegonkortasun handiko garai

bat ekarri zuen.

1830eko iraultzak eta belgikaren independentzia

FRANTZIA:

Iraultza Parisen hasi zen, nekazaritza eta finantza krisi baten erdian, eta Luis

Felipe de Orleansekoaren aldekoak presioa egiten hasi ziren borboien dinastia

aldatzeko.

.1830ean Lau Ordenantza onartu zituzten:
-Prentsa-askatasuna kendu zuten. -Ganberak disolbatu ziren . -Hauteskunde oinarriak murriztu zen. -Dekretu bidez gobernatzeko aukera eman zen.

Erabaki horien ondorioz protestak hasi eta Karlos X.Ak Frantziatik ihes egin

behar izan zuen, eta bere ordez Luis Felipe Orleansekoak agindua hartu zuen

(1830-48), baina boterea eskuratu zuenean, printzipio liberalak baztertu eta

autoritarioa bihurtu zen.

BELGIKA:

Belgika eta Holandak Herbeheretako erresuma osatzen zuten, baina Belgikak

desadostasun handia zituen bere kidearekiko, erlijiosoak (Belgika katolikoa

zen eta Holanda kalbinista) eta ekonomikoak (Holanda garatuagoa).

Banaketaren aldeko mugimenduek arrakasta izan zuten eta Belgikak

independentzia lortu zuen 1831n. Monarkia konstituzionalaren forma hartu

zuten.

POLONIA:

Polonia Alexandro I.A tsarraren botere absolutuaren aurka altxatu zen.

Poloniako kulturaren errusiartzearen aurka altxa zen herritarren zati bat

(intelektualak eta nobleak batik bat). Baina iraultzak porrot egin zuen:kleroak,

nekazariek eta burgesiak ez zuten protesten alde egin, Erresuma Batua eta

Frantzia neutral deklaratu ziren eta poloniar iraultzaileak armarik gabe utzi

zituzten tsarraren errespresioaren aurrean. Ondorioz, Errusiak Poloniako

konstituzioa indargabetu, Errusiako Inperioan sartu zuten erabat, errusiera

hizkuntza ofizial bakarra deklaratu,

gizartea eta unibertsitatea errusiartu eta katolizismoa jazarri zuten.

ALEMANIA ETA ITALIA:

Alemania eta Italiar Estatuetan,erakunde sekretuek zeregin garrantzitsua izan

zuten. Zenbait estatuk konstituzio liberal izatea lortu zuten. Baina matxinadek

ez zuten arrakastarik izan Austriako armadak esku hartu zuelako.

3. 1848ko iraultzak

1848 ko iraultzaren oinarrian arrazoi ekonomikoak, nazioarteko

politikakoak eta sozialak daude. Frantzian hasi zen iraultza, herri

presioak behartu zuen Luis Felipe Orleansko abdikatu egin behar izan

zuen. Otsailaren 24 ean bigarrenerrepublika aldarrikatu zuen.

Gobernu berriak neurri iraultzaileak hartu zituen , lan nazioak sotu ziren

langabeei lana emateko, lanaldia 10 urdu murriztu eta greba eskubidea

onartu.

Apirilen, hauteskundeetan moderatuak atera diren garaie, hoorek,

eragina izan zuen gobernuak aurrez artutako neurri iraultzaileetan eta

herri mnatxinadak sortu ziren. Napoleon bonaparteren iloba Luis

Napoleon 1849 ean errepublika presidentea izendatu.

Italiako penintsulan konstituzio liberalak sufragio unibertsala eta

austriaren okupazioaren amaiera eskatu zituzten iraultzaileak.

Alemaniar estatuan, hainbat lurraldetan gertatu ziren matxinadak.

Bultzatuta parlamentu alemana bildu zen Frankfurten.

Austriako inperioa hungariarren eta txekiaren mugimendu nazionalei

aurre egin behar izan zien enperadoreak

4. Iraultzen balantzea

.Iraultzak mugimendu liberalak eta nazionalistak izan ziren gehien bat, baino

mugimendu sozialistak ere elkartu zitzaizkien.

.1848-ko iraultzarenkin amaitu zen eta 1789 an Frantzian eta 1820 an Europan zehar

hasitako ziklo iraultzaile liberala.

.Oro har, 1820-1848 bitarteko iraultzak porrot erlatiboak izan zen, helburu batzuk

lortu zituztelako, adibidez: Gizonaren sufragio unibertsala, Frantzian

medekotasunaren abolizioa, Austria; eta nazionalismoa sendatzea Italiako eta

alemaniako lurraldeetan.

Iraultza liberalak (1820-1848) eta nazionalismoa Europan

Resumen

Puntos clave

Preguntas frecuentes

Zer da liberalismoa?

Nola lortu zuen Belgikak independentzia?

Zergatik porrot egin zuen Poloniako iraultzak?

Ponte a prueba

Tarjetas de repaso

Test