Industrializazioa eta Hirien Garapena: Historia eta Etapak

Industrializazio garaiko eta industrializazio osteko hiria

Industrializazioaren hasieratik 1975eko krisi ekonomikora arteko prozesua aztertzen da, hirien garapenean mugarri garrantzitsuak ezarriz.

Industrializazioaren ezaugarri nagusiak

• Urbanizazio-tasan hazkunde handia: Hirien garapen azkarra eta biztanleriaren kontzentrazioa gertatu zen.
• Faktore erabakigarriak: Alde batetik, administratiboak (1833an egindako probintzia-banaketa berria) eta, bestetik, ekonomiko-sozialak (industria modernoaren sorrera).
• Espazioaren antolaketa: Hiri handietan demografia-hazkunde itzela izan zen, periferia zabalak eratuz. Horrela sortu ziren metropoli-eremuak eta hiri-aglomerazioak.

Garapenaren lau etapa nagusiak

1. XIX. mendearen erdialdera arte: Hirietako demografia-kontzentrazioa apala zen (%24), industrializazio prozesua oraindik ahula baitzen.
2. Gerra Zibilera arte: Hiri-hazkundea nabarmena izan zen eta biztanleria bikoiztu egin zen. Faktore nagusia industria izan zen, landa-eremuetatik etorritako migrazio-mugimenduek bultzatuta.
3. Gerra Zibila eta gerraondoa: Hiri-hazkundea gelditu egin zen. Hiriek hondamena eta hornidura-eza pairatu zuten. Erregimen frankistak landa-eremuetan jarraitzearen alde egin zuen, eta politika autarkikoak oinarrizko industriak sustatu zituen.
4. Desarrollismoaren etapa (1960-1975): Hazkunderik handieneko garaia izan zen. Industriaren garapenak berezko hazkunde handia ekarri zuen (baby boom). Eskualde industrial nagusiak Ekialdeko triangelua, Kantauriko, Mediterraneoko eta Ebroko ardatzak, eta Madrilgo eskualdea izan ziren.

Urbanizazio postindustriala

• Hazkundearen moteltzea: Urbanizazio-tasaren hazkundea gelditu egin da, nahiz eta maila oso altuan egon (%79,2 2015ean).
• Ekonomiaren eraldaketa: Industriak garrantzia galdu du (desindustrializazioa), nahiz eta Gaztelako arkuan oraindik nagusitasunari eusten dion. Hirugarren sektoreko jarduerek (zerbitzuak eta turismoa) garrantzi handia hartu dute urbanizazio-faktore gisa.

Hiztegi Teknikoa eta Kontzeptu Gakoak

• Alde zaharra: Hiriaren hasieratik industrializazioaren hasierara arte urbanizatutako zatia.
• Zabalgunea: Burgesiaren hiri-hazkunderako nahien araberako espazio berriak, plano erregularrekoak.
• CBD (Central Business District): Merkataritza eta ekonomia gune nagusia, hiri berrien ereduari jarraituz.
• Hiri-hierarkia: Hiri-sistema osatzen duten hirien antolaketa, tamaina, funtzio eta eragin-eremuaren arabera.
• Metropolialdea: Hiri nagusi batek eta bere inguruko hiri menpekoek osatutako eremua.
• Konurbazioa: Bi hiri edo gehiagok bat egin arte izandako hazkundeak osatutako aglomerazio jarraitua.
• Mugimendu pendularrak: Etxetik lanera eta lanetik etxera egunero sortzen den populazio-mugimendua.