Europako hiri pizkundea: nekazaritza, hiri bizitza eta gremioak

Resumen

Dokumentuak XI. mendetik aurrera Mendebaldeko Europan gertatutako hiri pizkundea azaltzen du. Nekazaritzaren garapenak, Erdi Aroko hirien antolaketak eta bizimoduak, eskulangileen gremioak eta burgesiaren sorrera ikasiko dituzu.

Puntos clave

XI. mendetik aurrera bakea eta egonkortasun politikoa nagusitu ziren Mendebaldeko Europan.
Nekazaritzaren garapenak uztak hobetu eta elikadura nabarmen hobetu zuen, biztanleria hazteko bidea irekiz.
Erdi Aroko hiriak harresiz inguratuta zeuden eta elizaren eta azoka-plazaren inguruan antolatzen ziren.
Hirietako kaleak estuak, irregularrak, harriztatu gabeak eta estolderik gabeak ziren, eta gaixotasunak erraz hedatzen ziren.
Eskulangileak gremioetan elkartzen ziren eta hiru maila zeuden: ikastunak, ofizialak eta eskulangile maisuak.
Burgesak hirietako biztanle askeak ziren, eskulangintzan eta merkataritzan aritzen zirenak, eta burgesia txikia eta goi-burgesia bereizten ziren.

Ponte a prueba

Europako Hiri Pizkundea

XI. mendetik aurrera, Mendebaldeko Europan aldaketa esanguratsuak gertatu ziren. Gerrak gutxitu eta bakea zein egonkortasun politikoa nagusitu ziren. Nekazaritzak garapen handia izan zuen, eta horri esker, uztak onak izan ziren eta elikadura hobetu zen. Ondorioz, biztanleria hazi eta merkataritza nahiz hirietako bizitza suspertu ziren.

Nekazaritzaren Garapena

Biztanleriaren hazkundeak laborantza-lur gehiago bilatzera eta nekazaritzaren errendimendua handitzera behartu zuen, biztanle guztiak elikatu ahal izateko.

Hiri Bizitza Erdi Aroan

Erdi Aroko hiri gehienak harresiz inguratuta zeuden eta elizaren zein azoka-plazaren inguruan antolatzen ziren. Planifikaziorik gabe hazten zirenez, kaleak estuak eta bilbe irregularrekoak ziren. Etxeak elkarren ondoan eta oso txikiak ziren, espazioa ahalik eta gehien aprobetxatzeko. Burgesen etxeek biltegiak, lantegiak, patioak eta baratzeak izaten zituzten.

Zurezko etxeak elkarrengandik hurbil egoteak sute asko eragiten zituen. Hiriko biztanleek auzoak eratzen zituzten, lanbidearen eta jaioterriaren arabera. Juduentzako auzo bereiziak (judutegiak) ere baziren, gauez ixten ziren harresi batez bereizita. Denborarekin, harresietatik kanpo ere auzoak sortu ziren, aldiriak.

Kaleak ez zeuden harriztatuta eta ez zuten espaloirik. Hondakinez beteta eta oso zikin egoten ziren, estolderik ez zegoelako. Egoera horrek gaixotasunak erraz hedatzea zekarren, eta izurriak eta beste epidemiek ondorio dramatikoak izan zituzten.

Eskulangileak eta Gremioak

Eskulangileek beren lantegietan lan egiten zuten jendaurrean. Lantegiak, aldi berean, dendak eta etxeak ziren. Lanbide bereko edo antzeko lanbideetako eskulangileak kale berean elkartu eta gremioak eratu zituzten.

Eskulangileen Mailak

Ikastunak: Txikitan hasten ziren lanbidea ikasten, lantegi batean. Ez zuten kobratzen.
Ofizialak: Ikastaldia amaitu eta lanbidea ondo ikasi ondoren, soldata jasotzen zuten.
Eskulangile Maisuak: Beren lantegia izan zezaketen bakarrak ziren. Gremiak kontrolatzen zituzten eta pertsona boteretsuak eta eragin handikoak bihurtzen ziren.

Burgesak

Burgesak, burgu izeneko auzoetako biztanleak ziren. Askeak ziren eta eskulangintzan zein merkataritzan aritzen ziren.

Burgesia txikia: Eskulangile apalek eta merkatari txikiek osatzen zuten.
Goi-burgesia: Merkatari aberatsek eta bankariek osatzen zuten.

Preguntas frecuentes

Zer maila zeuden Erdi Aroko gremioetan?

Hiru maila zeuden: ikastunak, txikitan hasi eta ez zuten kobratzen; ofizialak, ikasketak amaitu eta soldata jasotzen zutenak; eta eskulangile maisuak, beren lantegia izan zezaketenak eta gremioa kontrolatzen zutenak.

Nola antolatzen ziren Erdi Aroko hiriak?

Harresiz inguratuta zeuden eta elizaren eta azoka-plazaren inguruan antolatzen ziren. Planifikaziorik gabe hazi zirenez, kale estu eta irregularrak zituzten, eta etxeak elkarren ondoan eta txikiak ziren.