Iberiar penintsulako hiri-sistemak eta aldaketak

Hirien sistema eta aldaketak

Iberiar penintsulako hiri-sistema industrialaren etapak honako hauek dira:

• a) Madril: Espainiako hiri-nukleo nagusia da. Hirugarren sektoreko jarduerak garatzen ditu eta harremanak ditu Espainiako hiri nagusiekin.
• b) Periferiako hiri-ardatzak: Eraztun erdiaren forman antolatzen dira hiriburuaren inguruan.

Periferiako hiri-ardatz nagusiak

• Galiziako ardatz atlantikoa: Kostaldean hedatzen da, Ferrol eta Vigo artean, eta barrualderantz Ourense eta Lugo hartzen ditu. Merkataritza da nagusi.
• Bizkaiko golkoaren ardatza: Ez da jarraitua eta Asturiasko triangelua, Santander eta Euskal Herriko triangelua lotzen ditu. Barrurantz ere adarrak ditu (Leon, Burgos eta Logroño).
• Mediterraneoko ardatza: Gironatik Cartagenara doa. Ardatz dinamikoa da, industria oso dibertsifikatua du eta zerbitzuek pisu handia dute, gehienbat turismoak.
• Ebroren haraneko ardatza: Bizkaiko golkoaren ardatza eta Mediterraneoko ardatza lotzen ditu; hiri nagusia Zaragoza da. Ardatz dinamikoa da eta oreka dago zerbitzuen eta industriaren artean.
• Andaluziako ardatza: Bikoitza da. Kostaldeko ardatza Almeria eta Huelva bitartean dago. Guadalquivirren haraneko ardatza kostalde atlantikoaren eta Jaen bitartean dago. Ez da dinamikoa eta hiriak inguruko nekazaritza-jarduerekin, tokiko industriarekin eta turismoarekin daude lotuta.

Barrualdea eta uharteak

• c) Barrualdea: Iberiar penintsularen barrualdean ez dago hiri-ardatz interesgarririk. Merkataritzan eta nekazaritzako elikagaietan espezializatutako hiri txikiak dira nagusi.
• d) Balearrak eta Kanariak: Hiri-ardatzak sortzea zailagoa da lurraldea uharteetan zatituta dagoelako. Hiri aipagarrienak hiriburuak dira eta jarduera nagusia turismoa da.

Oraingo aldaketak hiri-sisteman

1980ko hamarkadatik, Espainiako hiri-sistema aldatzen ari da. Horren arrazoiak Autonomien Estatua ezartzea, Europako Erkidegoan sartzea eta munduko ekonomian gertatutako aldaketak izan dira, globalizazioarekin batera.

Autonomien Estatua ezartzeak orain arte zegoen hiri-sisteman eragina izan zuen: eskualdeko hiri-sistemak eratu ziren eta sistema horietan, autonomia-erkidegoen hiriburuek pisua irabazi dute. Autonomia-erkidegoen barruko hirien artean harremanak sendotu dira, Madrilekin eta beste eskualde-sistema batzuekin dauden harremanen kaltetan.