Conceptes Fonamentals de la Gramàtica Llatina
- Cas:
- Terminació que indica la funció sintàctica (d'un substantiu o un adjectiu) d'una paraula en una frase o oració.
- Funció sintàctica:
- El paper que exerceix cada paraula dins d'una oració.
- Enunciat:
- Manera com apareix una paraula al diccionari. Generalment, està format pel nominatiu i el genitiu singular. Pot ser de tipus: substantiu, adjectiu o verbal.
- Enunciat Verbal:
- Manera com apareix un verb al diccionari. Apareix en quatre formes principals (les quatre parts del tema): primera persona del present d'indicatiu, infinitiu, pretèrit perfet d'indicatiu i participi (supí).
- Enunciat Adjectiu:
- Manera com apareix un adjectiu al diccionari. Està format pels nominatius singulars dels gèneres que tingui.
- Enunciat Substantiu:
- Manera com apareix un substantiu al diccionari. Està format pel nominatiu i el genitiu singular de la paraula.
- Declinació:
- Conjunt de casos en què pot aparèixer una paraula (substantiu, adjectiu, pronom).
Categories Gramaticals
Categories Invariables
- Adverbis
- Preposicions
- Conjuncions
- Interjeccions
Categories Variables
- Substantius
- Adjectius
- Pronoms
- Verbs
- Determinants
Lèxic i Etimologia
- Mot patrimonial:
- Procedeix de paraules llatines que han experimentat petites transformacions i han evolucionat fins a convertir-se en paraules catalanes.
- Cultismes:
- Mots introduïts a la llengua catalana per omplir buits lèxics o per raons estilístiques.
Declinacions Llatines
1a Declinació (Temes en -a)
| Cas | Singular | Plural |
|---|
| Nominatiu | -a | -ae |
| Vocatiu | -a | -ae |
| Acusatiu | -am | -as |
| Genitiu | -ae | -arum |
| Datiu | -ae | -is |
| Ablatiu | -a | -is |
2a Declinació (Temes en -o)
| Cas | Masc. Sing. | Neutre Sing. | Masc. Plural | Neutre Plural |
|---|
| Nominatiu | -us, -er, -ir | -um | -i | -a |
| Vocatiu | -e, -er, -ir | -um | -i | -a |
| Acusatiu | -um | -um | -os | -a |
| Genitiu | -i | -i | -orum | -orum |
| Datiu | -o | -o | -is | -is |
| Ablatiu | -o | -o | -is | -is |
4a Declinació (Temes en -u)
| Cas | Singular | Plural |
|---|
| Nominatiu | -us / -u | -us / -ua |
| Vocatiu | -us / -u | -us / -ua |
| Acusatiu | -um / -u | -us / -ua |
| Genitiu | -us | -uum |
| Datiu | -ui | -ibus |
| Ablatiu | -u | -ibus |
5a Declinació (Temes en -e)
| Cas | Singular | Plural |
|---|
| Nominatiu | -es | -es |
| Vocatiu | -es | -es |
| Acusatiu | -em | -es |
| Genitiu | -ei | -erum |
| Datiu | -ei | -ebus |
| Ablatiu | -e | -ebus |
Conjugació Verbal Llatina: Temps Primaris
A continuació es mostren les vocals temàtiques o desinències característiques dels temps primaris (Present, Imperfet i Futur) per a les quatre conjugacions llatines:
| Conjugació | Present | Imperfet | Futur |
|---|
| 1a | -a | -ba | -bo / -bi / -bunt |
| 2a | -e | -eba | -bo / -bi / -bunt |
| 3a | -i | -eba | -am / -e |
| 4a | -i | -eba | -am / -e |