Faktore biotikoak eta ekosistemen funtzionamendua

FAKTORE BIOTIKOAK:

Definizioa

Izaki bizidunen arteko erlazioei soilik egiten die aipu.

Organismo bakoitza banakoa da eta bizi funtzioak betetzen dituen edozein izaki biziduna da. Banakoak elkartu egiten dira eta asoziazioak eratzen dituzte.

Pulazioak

Espezioa berdineko banakoetaz sortutako taldea da.

Komunitatea

Espezie esberdinetako bizidunez osatutako taldea da.

Espezie:

Antzeko ezaigarri fisikoak izan, beren artean ugaldu eta ondorengo ugalkorrak izan ditzaketen banakoen multzoa. 

Harreman intraespezifikoa:

2 organización biológica en la que los organismos que intervienen, pertenecen a la misma especie

. berdinekoa banakoak euren artean elkartzen dira, bi motatako erlaziaren bidez: kooperazioa eta lehia.

Kooperazioa arremanak: Elkarte honek helburu ezberdinak ditu, ugalketa, elikagaiak bilatzeko laguntza eta obekuntzak abitatean.

-Familiak: kumeak babestu eta elikatzea du helburu.

-Talde elkarketak: helburu ezberdinak dituzte, baina inoiz ez ugalketa. Banakakoak, elkar defendatzeko, migratzeko edo janaria bilatzeko elkar daitezke.

-Koloniak: gemazio bidez sortutako banakoen elkartze iraunkorrak. Gurasoei fisikoki loturik mantentzen dira. 

-Sozietateak: Banakoak kastatan ezaugarri morfologiko eta fisiologikoen arabera bereizturik daude. (intsektuak)

Lehia harremana: banako hauek lehian jartzen dira ugalketa eta janariagatik. Fuertienak biziko dira eta ahulak hil.

Harreman interespezifikoak:

Interacción biológica que tiene lugar entre dos o más individuos de especies diferentes

.  
espezie desberdinen artekoen arremana da, elikatzea eta batzuetan babesa ematea helburu.

-Harrapakaritza: espezie batekoak beste espezie batekoak hiltzen ditu jateko, harrapakaria eta harrapakina, abiadura indarra... Garatzen dituzte. Harrapakin batzuk ezkutatu eta kamuflatu egiten dira mimetismoa erabiliz.

- Parasitismoa: Ostalaria eta bizkarroia daude, adb (tenia bizkarroia, ardia ostalaria). Endoparasitoa (barruan) eta ektoparasitoa (kanpoan garrapata).

.Ostalari bakarra (monoxneno), bat baino gehiago (heteroxeno).

-Amentsalismoa: espezie batek ez du beste ezpezie baten beharra baina lehenengoaren jarduera biologikoek bestea kaltetzen dute. (pinuen ostoak)

- Komentsalismo inkilinismoa: bi espezie daude, batek probetsua lortzen du eta besteak ez baina ez du kaltetzen. 

  Konmentsalismoa: amimalia konmentsalak ostalariaren janari ondarrez elikatzen dira.

  Inkilinismoa: etxea eta babesa bilatzen du baina ez elikagaik.

-Mutualismo eta sunbiosia:

  Mutualismo: espezie desberdinetako bizidunek osatutako elkartean partaideek onura lortzen dute. (karramarro ermitaua eta aktnia).

  Sinbosia: Bis espezien artean arreman estu eta iraunkorra sortzen denean, (alga eta onddoa)

-lehia:bi espezie ezberdinetako bizidunak harremanetan jartzen dira, baliabide bera erabiltzeagatik.

KOMUNITATEAK:

bai espezie berdineko banako elkarketak,baita ezberdinetakoak ere dira.

-txoko ekologikoa:espezie bakoitzaren betebeharrari txoko ekologiko deitzen zaio.

EKOSISTEMAK:

Biozinesi eta bitopoaz osatuta dago.

organsimoak bi taldetan banatuta:

-ekoizle-autotrofoak:materia inorganikoa,organiko bihurtzen dute.(bakteriak,algak, landare batzuk)

-kontsumitzaile-heterotrofoak:materia organikoa kontsumitzen dute, talde honen barruan deskonposatzaileak sartzen dira(bakterioak)

eneregia fluxua: landareek eguzki energia hartu eta energia hau eurak eratzen duten materia organikoan metatzen dute,materia hau belarjaletara heldu eta haragijaleetara pasatzen da.

Kate trofikoa

Elikaduraren lotura duten bizidunek osatutako katre kordinatuari deitzen zaio.Kate hone bizidunak

talde ezberdinetan banatzen dira:

-ekoizleak,kontsumitzaileak(maila ezberdinetakoak) eta deskonposatzaileak(honen barruan desitegratziale eta tranformatzaileak)

-kate trofikoko maila bakoitzari maila trfiko deitzen zaio,lehenengo maila trofikoa landarrek osatzen dute, 2 belarjaleek eta 3 haragijaleek.

piramide trofikoak:ekosistemako izaki bizidunen arteko erlazioa erakusten du.Hauen bitartez maila trofiko bakoitzeko izaki bizidunen:kopurua,hauen biomasa edo maila trofiko bakoitzean dagoen energia kantitatea adieraz daiteke.

3 piramide mota:

-zenbaki piramideak:maila bakoitzean, maila horretan dagoen izaki bizidunen kopurua adierazten du.

-biomasa piramideak:maila horretan dagoen biomasa adierazten da.

-energia piramideak:maila horretan pilatuta dagoen energia adierazten du.

materiaren zirkulazioa ekosisteman:

-elementuak ekosistematik zehar pasatzen dira zikloak osatuz,elementuak lurzorutik ekoizleetara, hortik kontsumitzaileetara,gero deskonposatzaileetara eta gero berriz lurrera.