Zer esan nahi du 'begiz jo' esamoldeak?

'Begiz jo' esamoldeak desiratzea esan nahi du. Dokumentuan zerrendan agertzen den esanahi bera da.

Zer esan nahi du 'zenbat buru, hainbat aburu' atsotitzak?

Bakoitzak bere iritzia duela adierazten du. Atsotitz honek iritzi desberdinen aniztasuna azpimarratzen du.

Zein dira mendeko perpaus motak?

Dokumentuak konpletiboak, zehar-galderak, erlatiboak, kontzesiboak, helburuzkoak, denborazkoak, kausazkoak eta baldintzazkoak zerrendatzen ditu, bakoitzaren atzizkiekin.

Euskarazko esamoldeak, atsotitzak eta lokailu-gramatika gida

Resumen

Dokumentu honek euskarazko esamolde eta atsotitz ugari biltzen ditu, batez ere begiarekin eta burua ardatz dutenak. Gainera aditz-jokoaren 'darabilt' taula eta lokailu motak eta mendeko perpaus motak azaltzen ditu. Ikasleak esanahiak eta gramatika-egiturak ikasiko ditu.

Puntos clave

Begiarekin lotutako esamoldeak: 'begiz jo' (desiratu), 'begiko izan' (gustatu), 'begipean hartu' (babestu).
Burua ardatz duten atsotitzak: 'zenbat buru, hainbat aburu' bakoitzak bere iritzia duela adierazten du.
Aditz-jokoan 'darabilt' aditzaren orainaldia eta lehenaldia agertzen dira, singular eta pluralean.
Lokailuak sailkatzen dira: emendiozkoak, hautakariak, aurkariak, errepikapenezkoak.
Mendeko perpausak hainbat motatan banatzen dira: konpletiboak, erlatiboak, denborazkoak, kausazkoak, baldintzazkoak, kontzesiboak eta helburuzkoak.

Ponte a prueba

Euskarazko Esamoldeak eta Atsotitzak

Begiarekin lotutako esamoldeak

Esamoldea	Esanahia
Begiz jo	Desiratu
Begiko izan	Gustatu, maitatu
Begiak bildu/batu	Lo hartu
Begitan eduki/hartu/izan	Gorrotatu, gaitzetsi
Begietan eman	Gorrotatu
Begipean hartu	Babestu
Begiz ibili	Kontu izan
Begizkoa egin	Madarikatu

Euskal atsotitz eta esaera zaharrak

Aurki, guztiak du bere infernua (guztiak du bere alde ona eta txarra)
Buruak erabiltzen ez duenak hankak erabili behar ditu (pentsatu gabe jokatzeak lan gehiago dakar)
Diru asko duenak gehiago nahi du (el que tiene mucho quiere más)

Ikasteko, isildu eta entzun
Zumarrak adarrak eder, baina fruiturik ez (oso polita izan daiteke, baina...)
Gero, alferren leloa
Gezurra beti hanka motz (gezurrak harrapatu daitezke)
Zuhaitz onak itzal ona
Jokoa ez da errenta
Kandela-argitan neska-mutil guztiak eder (gutxi ikusten denean, kontuz!)
Oiloari oloa, astoari landarea (bakoitzak berera)
Merkea garestia berekin dakar (lo que es barato al final sale caro)
Nor bere buruaren gainean itsu
Txakurrak toki guztietan oinutsik (hemen gertatzen dena beste leku guztietan ere gertatzen da)
Ezin da aldi berean arnastu eta putz egin

Ura eta sua belaunetik behera

Txalupan nagusi asko eta arrantza gutxi (nagusi asko, funtzionamendu gutxi)

Uste izatea ez da jakitea

Burua ardatz duten atsotitzak

Irabazten duzuna baino gehiago ez xahutu (duzuna baino gehiago ez gastatu)
Zozoa beleari ipurbeltz (norberaren akatsa besteari egoztea)
Zenbat buru, hainbat aburu → Bakoitzak bere iritzia du
Burua erabiltzen ez duenak hankak ibili behar ditu → Lehenik pentsatu eta gero egin
Guk dugun etsairik handiena geure burua da → Nork bere buruari egiten dio kalterik handiena
Bestaren buruko bartza igarri, gurea zorriz beterik → Besteen akatsak geureak baino errazago ikusten ditugu

Ez buru ez hanka → Zentzurik gabe, trakets egindakoa
Burua bi belarrien artean ezarri → Oker ulertutakoak zuzendu
Lehengo lepotik dauka horrek burua → Beti bezala pentsatzen eta jokatzen jarraitzen du
Horren buruan ez da ilea besterik jaiotzen → Ergela da hori, gero!
Haizea buruan eta ibili munduan → Zoroa izatea
Odola ez zaio burura iristen → Oso lasaia da
Txapel batekin bi buru ezin estali → Bateraezinak direnak ezin dira egin
Zozoak beleari buru-beltz → Norberaren akatsa besteari egoztea

Euskal Aditz-jokoa: Erabili aditza

Darabilt aditzaren orainaldia eta lehenaldia

Orain (singularra)	Orain (plurala)	Lehen (singularra)	Lehen (plurala)
Darabilt	Darabiltzat	Nerabilen	Nerabiltzan
Darabil	Darabiltza	Zerabilen	Zerabiltzan
Darabilgu	Darabiltzagu	Generabilen	Generabiltzan
Darabilzu	Darabiltzazu	Zenerabilen	Zenerabiltzan
Darabilzue	Darabiltzazue	Zenerabilten	Zenerabiltzaten
Darabilte	Darabiltzate	Zerabilten	Zerabiltzaten

Euskal Gramatika: Lokailuak eta Perpaus Motak

Lokailu motak eta adibideak

Lokailu mota	Adibideak
Emendiozkoak	eta
Hautakariak	edo, edota, ala, nahiz, zein
Aurkariak	baina, baizik, baino, ezpada
Alborakuntza hutsa
Errepikapenezkoak	bai...bai, edo...edo, hala...nola

Mendeko perpaus motak

Perpaus mota	Azalpena	Atzizkiak/Formak
Konpletiboak	Mendeko perpausak 'zer?' galderari erantzuten dio.	Jokatugabeekin: -(e)la, -(e)na, -(e)nik, -(e)lakoan Jokatuekin: -tzea, -tzerik, -t(z)eko
Zehar-galderak	Mendeko perpausa zehar-galdera bat da.	Jokatuekin: -(e)n, -(e)n ala ez
Erlatibozkoak	Mendeko perpausak ez dio galdera bati erantzuten.	Jokatuekin: -(e)n Jokatugabeekin: -tako, -dako, -(r)iko
Kontzesiboak	Mendeko perpausak oztopo bat adierazten du.	arren, -(e)n arren, nahiz eta, nahiz eta -(e)n, ta/da ere, ba... ere, agatik
Helburuzkoak	Mendeko perpausak helburua adierazten du.	Jokatuekin: -(e)n Jokatugabeekin: -t(z)era, -t(z)eko, -t(z)eko asmotan, -t(z)ekotan, -t(z)eagatik, -t(z)earren
Denborazkoak	Mendeko perpausak 'noiz?' galderari erantzuten dio.	Aldiberekotasuna: -(e)nean, -(e)larik Berehalakotasuna: -(e)ne(ra)ko Ondokotasuna: -(e)nez gero, -(e)netik Maiztasuna: -(e)netan, -(e)n bakoitzean Iraupena: -(e)larik, -(e)la
Kausazkoak	Mendeko perpausak kausa adierazten du, 'zergatik?' galderari erantzunez.	-(e)lako, -eta, -(e)la eta, -(e)nez gero, -t(z)eagatik / -t(z)earren
Baldintzazkoak	Mendeko perpausak baldintza bat adierazten du.	ba-, -go ba-, -(e)z gero, ezik/ezan (ezezkoan), -t(z)ekotan