Euskal atsotitzen bilduma: esanahia eta azalpena

Euskal Atsotitz Bilduma eta Interpretazioa

Hona hemen hainbat euskal esaera zahar, haien esanahi labur eta zuzenketekin:

Hitzak eta Ekintzak

• Gaur hitz, bihar haizeak eraman: ➤ Hitzak ematea erraza da, baina ez betetzea ohikoa da.
• Gezurrak buztana labur: ➤ Gezurrak azkar antzematen dira; egia azkenean ateratzen da.
• Ezina ekinez egina: ➤ Zaila edo ezinezkoa dirudiena ahaleginarekin lor daiteke.
• Hitzak hitz, lanak lan: ➤ Esan eta egitea ez dira gauza bera.
• Ez gehiegi hitz egin, nahi ez bada huts egin: ➤ Hitz egitea arriskutsua da, okerrak esatea erraza da.
• Mingain luzeak buru motz: ➤ Gehiegi hitz egiten duenak gutxi pentsatzen du.
• Oiloak amets egiten duenean, arrautzarik ez: ➤ Hitz egitea erraza da, ekintzak ez hainbeste.
• Gizon burutsua, hitz gutxikoa: ➤ Adimentsuak ez du gehiegi hitz egiten.

Adiskidetasuna eta Harremanak

• Adiskide onekin orduak labur: ➤ Lagun onekin denbora azkar pasatzen da.
• Besteen faltak aurrean, gureak bizkarrean: ➤ Besteen akatsak ikusten ditugu lehenengo, gureak ezkutuan geratzen dira.
• A zer parea karakola eta barea: ➤ Bi pertsona oso geldo edo ezohiko bikotea direla adierazteko.
• Amen, zu hor eta ni hemen: ➤ Ez dago adostasunik, bakoitza bere aldean dago.
• Behar denean, laguna ez da beti agertzen: ➤ Benetako lagunak krisian agertzen dira.

Bizitzako Jakinduria eta Pazientzia

• Nolako enborra, halako ezpala: ➤ Gurasoen antzekoak izaten dira seme-alabak.
• Aberats izatea baino, izen ona hobe: ➤ Hobe da ospe ona izatea diru asko baino.
• Hobe da oinez eta seguru, eta ez zaldiz eta zulora: ➤ Hobe da geldo baina ziur ibiltzea, arin baina arriskutsuki baino.
• Baleki gazteak, baleza zaharrak: ➤ Gazteek jakinduria eta zaharrek indarra izango balute...
• Gogozko tokian, aldaparik ez: ➤ Gustuko duzun tokian edo jardueran ez duzu nekerik sumatzen.
• Bakoitzak bere lanak dakar neke: ➤ Lan guztiek dute zailtasunik; ez dago lan errazik.
• Lehen urratsa ematea da zailena: ➤ Hastea da zailena, gero errazago doa.
• Pausoz pauso, mendia igo: ➤ Pazientziarekin helburu zailak lortzen dira.
• Hazi txikiak zuhaitz handi bihurtzen dira: ➤ Ekintza txikiek emaitza handiak ekar ditzakete.
• Lurra harrotu gabe, uzta ez da helduko: ➤ Emaitza lortzeko lana egin behar da.

Arriskua eta Kontuz

• Bat eman eta bi hartu, gure etxean ez berriz sartu: ➤ Berekoiekin kontuz, ez dira ongi etorriak.
• Zakurrak leku guztietan oinutsik: ➤ Gauza txarrak ez dira leku jakin batekoak; edonon gertatzen dira.
• Sua piztu duenak ura bota: ➤ Arazoa sortu duenak konpondu behar du.
• Arrautzak ez dira saskian batera jarri behar: ➤ Ez arriskatu dena batera; banatu arriskuak.
• Atea irekita, zakurra etxean: ➤ Aukera emanez gero, arazoak sartzen dira.
• Gauza merkeak, garesti atera: ➤ Kalitate txarra izaten du merkeak.

Egia eta Itxura

• Eguzkia denbora batez ezkutatu daiteke, egia ez: ➤ Egiak azkenean beti ateratzen du argia.
• Begiak itsu, bihotzak ikus: ➤ Bihotzak sentitzen duena begiek ikusten ez dutena da.
• Ez da ur handitan arrainik beti: ➤ Ez da beti uste bezalako aberastasunik nonahi.
• Ahoan eztia, bihotzean ozpina: ➤ Aurpegiz atsegin direnek bihotzez gaizto izan daitezke.
• Ez da ur sendorik, dena garbitzen duena: ➤ Ez dago irtenbide miragarririk.
• Ez da argirik, itzalik gabe: ➤ Onarekin batera txarra etor daiteke.
• Ez da urik gabeko iturririk: ➤ Ez dago arrazoirik gabe sortutako zurrumurrurik.

• Haizea dagoen tokian, zuhaitza mugitzen da:

  ➤ Zurrumurruak oinarri bat du beti.

• Ibai isilak, arrisku handia: ➤ Lasai dirudienak arriskutsua izan daiteke.
• Ez da ur sakona ikusiz neurtzen: ➤ Ez egin aurreiritzirik kanpotik begiratuta.

Denbora eta Aldaketa

• Zaharrak berri: ➤ Gauza berriak zaharren antzekoak dira askotan.
• Otso zaharrak ez du ile berririk: ➤ Ohiturak ez dira erraz aldatzen.
• Katu zaharrari ezin dakioke jauzi berririk erakutsi: ➤ Zaharrak ez dira erraz ohitura berrietara moldatzen.
• Garaia galdu duenak, fruiturik ez: ➤ Aukera galduz gero, ondoriorik gabe geratzen zara.

• Hutsa bete daiteke, baina denbora ez:

  ➤ Denbora galdua ezin da berreskuratu.

• Neguan bildutako egurra, udan sua: ➤ Aurreikuspena beharrezkoa da etorkizunerako.
• Eguraldia bezala, bihotza aldatzen da: ➤ Gizakiaren sentimenduak aldakorrak dira.
• Gaua luze, eguna motz bihurtzen da lo egiten ez bada: ➤ Atsedenik gabe, egunak neketsuak dira.

Beste Hainbat Gogoeta

• Handiari handikeria, txikiari ziria: ➤ Handiei errespetua ematen zaie, txikiei trufa.
• Txapela buruan eta ibili munduan: ➤ Harrotasunez bizi eta mundua ezagutu.
• Goizeko izerdia, arratsaldeko ogia: ➤ Goizean lan egiteak emaitza ona dakar arratsalderako.
• Burua hotz, bihotza bero: ➤ Zentzuz jokatu, baina bihotz onarekin.
• Zuhaitzak hazten dira, baina sustraiak ezkutuan: ➤ Hazkundeak oinarri sendoak behar ditu.
• Ilunenean ere, izar bat dirdira: ➤ Egoera txarrenetan ere itxaropena dago.
• Zaharrak zer daki? Bizi izandakoa: ➤ Adinekoek esperientzia handia dute.
• Ez da lanik umorea gabe: ➤ Umorerik gabe lan egitea neketsua da.
• Ez da eguraldia errudun, janzkera baizik: ➤ Ez salatu kanpokoa zure erabaki txarrengatik.

Arauak eta Kontzientzia

• Bakea, ogia bezala, egunero landu behar da: ➤ Bakea mantentzea etengabeko lana da.
• Zulo bat estali eta bestea ageri: ➤ Arazo bat konpontzean beste bat ager daiteke.
• Ez da ardi guztiak beltzak: ➤ Ez daude denak berdin; ez dira guztiak txarrak.
• Ez da txarra sortzea, baina bai oker heztea: ➤ Haurrak edukitzea baino garrantzitsuagoa da ondo heztea.
• Ez da ogirik sua ikutu gabe: ➤ Ezin da lorpenik egon ahaleginik gabe.
• Zorionak ez du zaratarik egiten: ➤ Benetako zoriontasuna isilpean bizi da.
• Gerriak daki zenbat lan egin den: ➤ Lanaren nekea norberak baino ez daki.
• Sagarrak garesti, baina osasuna doan: ➤ Osasuna zaindu behar da, dirua baino baliotsuagoa da.
• Bakea, eguneroko ogia bezala: ➤ Bakea ezinbestekoa da eguneroko bizitzarako.
• Ilunpean argia gehiago baloratzen da: ➤ Zailtasunetan onaren balioa handiagoa da.

Azken Oharrak

• Belarrik gabe, hitzak galdu: ➤ Ez bada entzuten, alferrik da hitz egitea.
• Isilik dagoenak, ez du zertan onartu: ➤ Isiltasunak ez du esan nahi ados zaudenik.
• Lan asko, lo gutxi: ➤ Lan egiteak atsedenaren kalterako izan daiteke.
• Gero da geroko lana: ➤ Ez atzeratu; orain egin lana.
• Txakur zaharrak, zaunka handia: ➤ Zaharrak badaki bere burua defendatzen.
• Egur gogorrenak sua mantentzen du: ➤ Lan gogorrak emaitza iraunkorra dakar.
• Behin galduta, bikoiztu lana: ➤ Akats batek lana areagotzen du.
• Bururik gabe, ez dago norabiderik: ➤ Gida edo lider gabe ez dago antolakuntzarik.
• Zaldiak zaldunaren itzala darama: ➤ Bezeroak enpresaren irudia erakusten du.
• Mendiari begira, ez da tontorrik ikusten: ➤ Urrunetik ez da zailtasunik antzematen.
• Zuloak estali gabe, euri gehiago: ➤ Arazoak konpondu ezean, okerrera egingo dute.
• Ahoa bete ardo, burua hutsik: ➤ Hitz eder asko, baina zentzurik gabe.
• Ura isilik doanean, sakon da: ➤ Pertsona lasaiak askotan sakonak dira.
• Ez da hitza, baizik eta hitzaren atzean dagoena: ➤ Garrantzitsuena ez da esaten dena, baizik eta intentzioa.
• Esku hutsik ezin da mahaira joan: ➤ Ohitura da gonbidapen batera opari txiki batekin joatea.
• Errota zaharrak ere ehotzen daki: ➤ Zaharrak oraindik badu baliagarritasuna.
• Harriak harri, bihotzak bigun: ➤ Kanpotik gogorra izan arren, barrutik sentikorra izan daiteke norbait.